Dilin gətirdiyi bəlalardan necə qorunaq?

iz əndəyik, ona göə də Allahın izə vediyi nemətləi gəək Onun izası olan yollada istifadə edək. Dil - Allahın insana vediyi ən öyük nemətlədəndi. Söhət etmək və danışmaq qüdətini Allah insan zehnində yeləşdimişdi. Allah Təala izə danışmağı təlim vemişdi. Ancaq u nemətdən Allahın azılığı olan yelədə istifadə etməliyik. Ona göə Məsumla (ə) elə dua edədilə ki “Allahım! Danışmaq qüdətini vemisən, u neməti Sənin izan olan yedə istifadə etmək tofiqini də izə ve. Çünki Sən onun qaşısını ala iləsən”. (Teyan) / /İmam Əli (ə) uyuu “Möminlə o kəslədi ki, söhətləi Haqqın izasının əleyhinə deyildi”. /İslamın əvvəlləində Peyğəmə (s) o qədə dili hifz etməyi tövsiyə edidi ki, səhaələi dilləinin altına kiçik daş qoyudula. Söhət edən zaman çətinlik çəkidilə. Ona göə də söhət etməmişdən qaaq fikiləşidilə. /Allah Təala uyuu “İzzətimə and olsun ki, sənə elə əza veəcəyəm ki, heç i mövcudatıma o cü əza veməmişəm. Çünki sənin vasitənlə nə qədə haqsız qanla töpkülmüşdü. Dilin iki zindananı vadı. (həsxana gözətçisi). iincisi dişlə və ikincisi isə dodaqladı. Dilin sonsuz xeyi işlə göməyə imkanı olduğu kimi günah işlətəməyə də imkanı vadı”. /İmam aqi (ə) uyuu “Sənin dilin - hə i xeyin və hə i şəin açaıdı. Ancaq onu həs et, o yedə ki, işinə yaayı və sənə nicat veə ilə, o zaman onu aç. Əks halda onu zindanda saxla”. /Dil yesiz icə sözlə, öhtanla və ya i yalan ilə 50 illik aı-həyanı apaa ilə. Dil İlahi sözlələ iki nəfəi islah edə ilə və müsəlmanın aını hifz edə ilə. Möminin malını təhlükədən qutaa ilə. əli, udu öyük itaət. İnsanın ütün üzvləi şeytan üçün i vasitədi, ancaq din alimləi dil haqqında elə deyilə “Dil, şeytanın insanı yolundan azdıması üçün öyük i vasitədi”. Allaha iman əsləmək, Qiyamətə inanmaq - dili həsənələlə əzəyə, günahdan pak qalmasına səə ola. /Mömin təqvası, Allaha imanı, Qiyamət gününə etiqadı ilə dilini çikinliklədən qouya. Çalışa ki, u həssas üzvü daima Allah yolunda olsun. Allahın əyəndiyi sözlədən qeyisini deməsin. /Süfyan ini Adullah nəql edi ki, Həzət Peyğəməə (s) dedim “Ey Allahın əsulu! Hansı şeydən daha çox qoxusan?”. uyudu “undan”. Və müaək dilini əli ilə tutdu”. /Əu Səyid Xudi hədis nəql edi “Adəm övladı səhə yuxudan duan zaman ütün üzvləi dilə axı deyələ Allaha and veiik ki, düz olasan. Əgə sən düz olsan, iz də düz olaıq, əgə sən əyi olsan, iz də əyi olaıq”. u hədisdən gömək olu ki, insanın nitqi onun ütün üzvləinə təsi qoyu. /Həsan ini Əisənan i tikilinin önündən keçən zaman özünə sual vei ki, u təzə tikilini nə vaxt inşa edilə? Sona öz-özünə deyi ki, sənin nəyinə lazımdı ki, nə vaxt tikilə. Niyə mənasız sual veisən? una göə o, i il cəza olaaq, ouc tutu. /öyük alim olan Ayətullah iucedi i gün fiqhi məsələ haqqında əhs edən zaman şagidləindən iinə əsələşi. Ona koud söz deyi. Dəsdən sona onu çağıı və ondan üz istəyi. Özü ilə Allah aasında peyman ağlayı ki, nəfsi cəzalandımaq üçün i il ouc tutacaqdı ki, i də elə səhv etməsin. /Dili hifz etmək saleh əmələ səə ola. eləliklə, yesiz danışmaz və heç kimin qeyətini etməz. Nəql edilə ki, i aifə deyilə “Filankəs sənin qeyətini etmişdi”. Alim ona i oşqa xuma göndəi və deyi “Eşitmişəm ki, yaxşı əməlləini mənə hədiyyə göndəmisən və mən də unun əvəzini çıxmaq istədim”. /Əxlaq kitalaında dilin 20-yə qədə ziyanı haqqında danışılmışdı. /1. Dinləyən üçün faydası olmayan söz danışmaq. /2. aşqalaına əziyyət veəcək qədə çox danışmaq. /3. atil söz danışmaq. /4. Müahisə etmək. /5. Qaışıq danışmaq və dinləyən i şey aşa düşməsin. /6. Söyüş söymək və əxlaqsız sözlə danıışmaq. /7. İnsanlaı yesiz yeə lənətləmək. /8. Ğina. /9. yesiz zaafat. /10. İnsanlaı ələ salmaq və istehza etmək. /11. İnsanla aasında düşmənçilik yaadacaq təzdə danışmaq. /12. İnsanlaın siini açıqlamaq. /13. Yalan vəd vemək. /14. Yalan danışmaq. /15. Qeyət etmək. /16. Söz gəzdimək. /17. İkimənalı danışmaq. /18. Yesiz təif etmək və mədh etmək. /19. Yesiz sual vemək. /20. öhtan atmaq. / Həzət Peyğəmə (s) uyuu “əndənin imanı o zamanadək düzəlməz ki, qəli düzəlsin və qəli də o zamanadək düzəlməz ki, dili düzəlsin”. /İmam Səccad (ə) uyuu “Dilin haqqı odu ki, onu çikin danışmaqdan qouyasan və yaxşılıqlaa adət veəsən, yesiz çox söz danışmağı kənaa qoyasan, insanlaa yaxşılıq edi, onla haqqında yaxşı danışasan”. /İmam Əli (ə) uyuu “Dilin səni uzun və həlakətli zindana salmamışdan qaaq onu həs et”. /Dilimizi günahdan saxlamaq üçün Allahı daha çox zik edək və istiğfa edək. /Deyele.og/