Ay təqvİmİndəkİ (qəmərİ) aylar nə üçün bİr-bİrİndən fərqlİdİr?
iliik ki, ye günəşin, ay isə yein ətafında fılanı. Nə üçün ay təqviminin əzi aylaı iyimi doqquz, əzi aylaı isə otuz gündü? / / Ay ye ətafında iyimi doqquz gün, on iki saat, qıx död dəqiqə və üç saniyə əzində döv edi. Yəni, ayın ye ətafında döv müddəti otuz gündən azdı. Ona göə də əzi ayla iyimi doqquz, əzi ayla isə otuz gün götüülmüşdü. i növ iyimi doqquz gündən atıq qalan hissə, yəni on iki saat qıx död dəqiqə və üç saniyə müəyən günlə aasında ölünmüşdü. Ona göə də qəməi təqvimdə əzi ayla otuz gün davam edi. / /İKİ QƏMƏİ AY ADICIL ŞƏKİLDƏ OTUZ GÜN OLA İLƏMİ? / / Əvvəlki sualdan məlum oldu ki, qəməi təqvimi i ay iyimi doqquz, o ii ay isə otuz gün olu. elə i sual yaanı ki, adıcıl olaaq iki ay həəsi iyimi doqquz gün çəkə iləmi? Çünki i aydan atıq qalan müddət daim növəti aya atııldığından növəti ay otuz gün olmalıdı. Hansı ki, əzən iki ay adıcıl olaaq iyimi doqquz gün çəki. undan əlavə, əgə iki qəməi ay adıcıl otuz gün çəkəsə, üçüncü ay otuz gün ola ilməz. Din kitalaında ildiili ki, amazan ayının təyinində aşqa yollala u işi gömək olmusa, həmin ay otuz gün hesalanmalıdı. elə i hesaat düzgündümü? / / iliik ki, hə i qəməi ay ayın ye ətafında i dövəsindən yaanı. Astоnomla hə i günü tam saatla ildiməyə məcudula. Taix qeyd olunakən i gündə aş vemiş hadisəni i ayın sonu, gələn ayın əvvəli üçün qeyd etmək olmaz. una göə də qəməi ayın günləi ya iyimi doqquz, ya da otuz gün hesalanmalıdı. Astоnomla iki növ qəməi ay müəyyənləşdimişlə 1. Hesai ay; 2. Hilali ay. /Qəməi ay iyimi doqquz gündən on iki saat qıx död dəqiqə və üç saniyə atıq olduğundan ilin ilk ayı olan məhəəm ayını otuz gün götüülə. Eləcə üçüncü, eşinci, yeddinci, doqquzuncu və on iinci ayla da otuz gün hesalanı. Cüt ayla isə iyimi doqquz gün müəyyənləşdiilmişdi. u sayaq ayla hesai ayla adlanı. /elə i təqvimdə heç vaxt iki ay adıcıl otuz gün və ya iyimi doqquz gün olmu. Hilali ay isə ayın gözlə göünməsi ilə təyin olunu. İslam hökmləi də məhz u təqvim üzə yeinə yetiili. Sual oluna ilə ki, fəqihlə nə üçün hesai ayı mötəə saymıla? /əvayətlədə uyuulu “Ayın göünməsi ilə ouc tutun və ayın göünməsi ilə ifta edin.” Hilali ayda ay ayın göünməsi ilə aşlayı və gözdən itməsi ilə aşa çatı. Hilali ayla gün sayı ilə hesalanmı. /elə də ola ilə ki, död ay adıcıl otuz gün, üç ay adıcıl iyimi doqquz gün olsun. u fəq ayın əzi mövqeləi ilə ağlı yaanı. /