PEYĞƏMBƏRİMİZ (S) NECƏ GÖRSƏNİRDİ, NECƏ BİRİ İDİ?

span style="font-size12pt;"i gün İmam Həsən (ə) ogey dayısı Hinddən xahiş etdi ki, Həzət Mühəmməd Peyğəməi (s) təsvi etsin. Hind Həzət Xədicənin əvvəlki əindən olan oğlu idi və Peyğəməin ögey oğlu sayılıdı. Hind Allahın əsulunu elə təsvi etdi / /“Allahın əsulu çox uca şəxsiyyətə sahi idi. Çöhəsi on död gecəlik Ay kimi paıldayıdı. Otaoylu idi; nə gödək, nə də uzun. Kəllə sümükləi ii idi. Saçlaı i o qədə də uuq deyildi. əzən saçlaını aşının axasında toplayı, əzən isə açı uaxıdı. u zaman saçlaının uzunluğu qulağının sığalıq yeini aşmıdı. / /Çöhəsi açıq və təavətli idi. Geniş alnı vadı. Kamana oxşa zəif və çatma qaşlaı vadı. Qaşlaının aasından i dama keçidi ki, qəzələnəndə u dama gəili üzə çıxıdı. unu azacıq qaaıq şəkildə idi, paıldayıdı, hətta ilk axışda uzunsov göünüdü. Sıx saqqalı vadı. Gözləi qaa idi, ağzı kiçik deyildi. Dişləi ağappaq və yaaşıqlı idi... Gümüş kimi əyaz və düz oynu vadı. ütün əzalaı mütənasi və gözəl idi. Sinəsi və qanı i xətt oyunca eyni müstəvidə idi (yəni nə sinəsi, nə də qanı iəli çıxmamışdı). Sinəsi geniş, küəyi enli idi. Sinəsindən göəyinə kimi nazik xətt şəklində tüklə uzanıdı. Qollaından və qıçlaından fəqli olaaq, qanının və köksünün üzəi tüksüz idi. Qollaı uzun, ovuclaı enli, əl-ayaq sümükləi ii idi. Nazik eli vadı. Qanı kiçik idi. Ayaqlaının altı hama idi. Yeiyəndə azacıq sağa-sola meyl edidi, təvazö ilə, amma cəld yeiyidi. Yeişi elə idi ki, sanki yoxuşdan aşağı eni. i təəfə dönəndə ütün vücudu ilə çevili dönədi (yalnız aşını döndəməzdi). axışlaı utancaq idi, səmaya az nəzə saladı, çox vaxt yeə axadı. axanda gözləini qıya, nəzələini i yeə zilləməyi xoşlamazdı. Səhaələlə ilikdə addımlaya, astlaşdığı adamlaa iinci salam veədi”. / /u yedə İmam Həsən (ə) Hinddən xahiş etdi ki, Peyğəməin davanışından danışsın. Hind sözünə davam etdi / /“Allah əsulunun ütün vücudu sanki hüzn və kədəə üünmüşdü. Həmişə fikili göünüdü, heç vaxt ahat olmudu. Ehtiyac olmadan danışmaz, çox susadı. Sözünün əvvəli də, axıı da ütöv və aydın oludu. Qısa danışadı, uzunçuluq etməzdi, amma məqsədini ütöv çatdıadı. Xoş əxlaqlı idi, camaatla yumşaq davanıdı. Heç kimə haqsızlıq etməz, heç kimi aşağılamazdı. Allahın nemətləi az da olsa, onlaı çox sayadı. Yeməyi nə çox təifləyə, nə də məzəmmət edədi. Dünyaya və onun nemətləinə göə qəzələnməzdi. Amma haqqı müdafiə etmək üçün qəzələnəndə ona yadım göstəilincəyə kimi (yəni haqsız adam peşman oluncaya və ya aşqalaı təəfindən zəəsizləşdiilincəyə kimi) heç kimi tanımaz və sakit olmazdı. Özünə aid olan məsələlə aədə qəzələnməz, kükəyi-coşmazdı. Nəyi isə aşqasına göstəmək istəyəndə ütün əli ilə işaə edədi (yəni amağı ilə və ya aşı ilə, gözü ilə işaə etməzdi). Təəccülənəndə ovuclaını çeviədi. Danışanda əli ilə də əzi həəkətlə edə, adətən, sağ əlinin ovcunu sol əlinin aş amağına toxunduadı. Qəzələnəndə üzünü kənaa çeviədi. Sevinəndə gözləini qıyadı. Gülüşü adətən təəssüm şəklində oladı, u zaman yağış damcılaı kimi yaaşıqlı dişləi göünədi”. / /İmam Həsən (ə) uyuu ki, Hinddən eşitdikləimi uzun müddət qadaşım Hüseynə (ə) demədim. Xeyli vaxt keçdikdən sona unlaı Ona danışdım. Məlum oldu ki, Hüseyn (ə) də ütün unla aədə atam Əlidən (ə) souşumuş. Hüseyn (ə) dedi ki, Peyğəməin evdəki davanışı aədə atamdan souşdum, elə cava vedi / /“Peyğəməin hansı evdə (yəni xanımlaından hansı iinin hücəsində) qalması Onun özündən asılı idi (u məsələdə Allahdan göstəiş almıdı). Evdəki vaxtını üç hissəyə ölədi. Vaxtın i hissəsini izzət və cəlal sahii olan Allaha (iadətə) həs edədi. i hissəni ailəsinə, qalan i hissəni də özünə ayıadı. Özü üçün ayıdığı vaxtı da iki hissəyə ölədi vaxtın yaısını özünə həs edədi, yaısını da camaata. Istisnasız olaaq hamının məsələləi ilə məşğul ola, köməyini heç kimdən əsigəməzdi. / /Insanladan ötü ayıdığı vaxt əzində adəti u idi ki, fəzilət əhlinə (yəni imanda üstün olanlaa) üstünlük veədi və insanlaın ehtiyaclaını təqvalaına uyğun olaaq qaşılayadı. Insanlaı yalnız o işlələ məşğul edədi ki, unun nəticəsində islah olsunla. Yalnız o şeylədən danışadı ki, camaata faydası dəysin. Deyədi ki, sözümü eşidənlə aşqalaına da çatdısınla. Tapşıadı ki, öz ehtiyacını mənə söyləmək imkanı olmayanlaın sözünü mənə çatdıın. Çünki hə kim sözünü deyə ilməyənləin sözünü hökmdaa (və ya ixtiya sahiinə) çatdısa, qiyamət günündə Allah onun qədəmləini möhkəm edə. Adamla o həzəti ziyaət edə, hüzuundan azı halda və savad əldə etmiş şəkildə çıxadıla”. / /Hüseyn (ə) İmam Əlidən (ə) souşdu ki, Peyğəməin evdən kənadakı davanışı aədə Ona danışsın. Həzət uyudu / /“Peyğəmə ehtiyac olmadan danışmazdı. Insanla aasında ülfət və mehianlıq yaada, düşmənçilik yaanmasına imkan veməzdi. Hə i qövmün (qəilənin) aşçısına hömət göstəə, onu həmin qövmün aşçısı vəzifəsində saxlayadı. Camaatı fitnələdən uzaqlaşdıa, ətafdakı insanlala pis davanmalaına imkan veməzdi. Səhaələin vəziyyəti ilə yaxından maaqlana, cəmiyyətdə aş veən hadisələ aədə camaatın fikini souşadı. Yaxşı əməlləi təifləyə, pis işləi pisləyə və tənqid edədi. Hə işdə mötədil (mülayim) davana, ixtilafdan, qaşıdumadan qaçadı. Özü qəflətdə olmazdı ki, aşqalaı da Ona axı qəflətdə qalmasınla və tənəlliyə düça olmasınla. Hə i hala uyğun çıxış yolu Ona məlum idi. Haqqı nə əskildə, nə də atıadı. Insanlaın ən yaxşılaı Ona daha yaxın idilə. Camaata daha yaxşı nəsihət veə ilən adamlaa üstünlük veədi. aşqalaını özünə tay və əaə tutanlaa, ətafdakılaa daha çox yadım göstəənləə öz yanında daha yüksək məqam veədi”. / /Sona İmam Hüseyn (ə) atasından xaşih etdi ki, Peyğəməin məclisləi aədə Ona danışsın. İmam Əli (ə) uyudu / /“Allahın əsulu yalnız uca Allahın adını zik edəək qalxı-otuadı. Məclislədə özü üçün xüsusi ye ayımazdı (yəni özünün aşqalaından üstünlüyünü göstəmək üçün məclisin aşında və ya xüsusi i yedə otumazdı), insanlaa da unu qadağan etmişdi. i məclisə daxil olanda oş ye tapı otuadı, aşqalaına da unu tapşıadı. Məclis əhlindən hə kəsə layiq olduğu qədə diqqət göstəədi. Imkan yaatmazdı ki, i kəs Onun aşqasına daha çox ehtiam göstədiyini düşünsün. Onunla otumuş halda və ya ayaq üstə söhət edən adama sələ o vaxta kimi qulaq asadı ki, sözünü itii sağollaşsın. Ehtiyacını ildiən adamın ya xahişini yeinə yetiə, ya da mülayim i sözlə onu yola saladı. Gözəl əxlaqına göə camaat Onunla ahat söhət edə ilidi. O, insanla üçün mehian ata kimi idi. Hamı hüquq axımından Onun gözündə eyni idi. Onun məclisləində helm (mülayimlik), həya, sə və əmanət hökm süüdü. u məclislədə heç kim səsini yüksəltməz, heç kimin haqqı tapdalanmaz, heç kəsin eyinin üstü açılmazdı. uada hamı ədalətə iayət edə, təqvaya göə üstün sayıla, təvazöka davanadı. u məclislədə hamı öyükləə ehtiam göstəə, kiçikləə məhəmətli davana, ehtiyaclılaı özündən iəli ilə, qəiləə yadım göstəədi”. / /İmam Hüseyn (ə) Peyğəməin öz məclis dostlaı ilə əftaı aədə souşdu. Həzət Əli (ə) cava vedi / /“Allah əsulu həmişə xoş sima göstəə, aşqalaının həəkətini yaxşılığa yozadı, xasiyyəti mülayim idi, koudluq etməzdi. Qaa-qışqıığı sevməz, söyüş söyməz, eyi tutmağı xoşlamaz, yaltaqlıq etməzdi. əyənmədiyi hallaa əzən göz yumadı. Amma heç kimi məyus qoymaz, ümidləi qımazdı. Üç şeydən uzaq duadı höcətkənlik, çox danışmaq və ihudə işləə aş qaışdımaq. Camaatla əftaında da üç xüsusiyyətdən uzaq qaçadı insanlaı danlamaz, onlaın eyiləi və gizli işləi ilə maaqlanmaz, sava qazanmaq ümidi olmayan hallada danışmazdı. O danışanda məclis əhli elə sakit duadı ki, sanki aşlaında quş yuva quu. Yalnız O sözünü itiəndən sona camaat danışadı. Onun hüzuunda iinci danışmaq üçün müahisə etməzdilə, danışan adam sözünü itiənə kimi hamı sakit duu dinləyədi. Insanla Onun hüzuunda danışmağı ən üstün danışıq hesa edədilə. Hamının güldüyü sözləə Peyğəmə də gülə, hamının təəccüləndiyi işləə O da təəccülənədi. Qəi insanlala səli davana, koud və yesiz sözləə dözədi. O həzəti naahat etməsin deyə, səhaələ qəi i adamı kənaa itələyəndə naahat ola və uyuadı “Möhtac adamla astlaşanda ehtiyacını həll edin”. Imkan yaatmazdı ki, etdiyi yaxşılığa göə Onu təifləsinlə. i adam danışıqda həddi keçməyincə, sözünü kəsməzdi. u halda sözünü kəsmək üçün ya ona susmağı uyua, ya da söhətin itdiyini ildimək üçün özü ayağa qalxadı”. / /Daha sona İmam Hüseyn (ə) atasından souşdu ki, Peyğəməin sükutu (susması) necə idi? İmam Əli (ə) cava vedi / /“Allah əsulunun sükutu död xüsusiyyətə malik idi təqdi (hə şeyin yeini və miqdaını ilmək), təfəkkü, helm (mülayimlik) və həzə (çəkindimək). Təqdi özünü unda göstəidi ki, o həzət öz axışlaını məclis əhlinin hə iinə əaə şəkildə paylaya (yəni hamıya eyni axa), hamının sözünü əaə şəkildə dinləyədi. Onun təfəkküü (düşüncəsi) fani olan dünya və aqi olan axiət haqqında idi. Helm və sə Onun əxlaqında iləşmişdi. (Özünə aid olan) heç nə Onu qəzələndiməz və özündən çıxamazdı. Peyğəməin çəkindiməyi (həzə) isə död məsələdə özünü göstəidi yaxşı işləi yeinə yetimək (aşqalaı da Ona təqlid etsinlə deyə); pis işlədən uzaq olmaq (aşqalaı da undan çəkinsinlə deyə); ümmətin islah olması məqsədilə çalışmaq; dünya və axiət faydasını özündə əhatə edən işləi həyata keçimək”. / /(Hədis Şeyx əziyyəddin Təisinin “Məkaimül-əxlaq” kitaındandı). //span