Zarafatı hansı həddə etməlİyİk?
span style="font-size12pt;" Zaafat elə i haldı ki, qaşı təəfi güldüə və şadlandıa ilə. Maaqlı lətifələ deməklə, məzəli sözlə işlətməklə insan möminləi sevindiə ilə. Möminin qəlini şad etmək - İslam dininin əyənilmiş əməlləindəndi. Məsumla (ə) da onu tövsiyə etmişdilə. Ancaq u zaafat o zamana qədə gözəldi ki, qeyətə və aşqalaının eyini faş etməyə çevilməsin. i neçə nəfəi güldümək üçün aşqasını incitməyəsən. /Allah Təala insanı yaatmış və ona dəyə vemişdi. Onu aləmləin şəəfli məxluqu elan etmişdi. İnsanın Allah yanında məqamı ucadı. Allah istəmi ki, heç kim insanlığa ləkə gətisin. / /Ona göə də insanlaa i-ii ilə düzgün əfta etməyin yollaını öyədi. İnsanlaa əm edi ki, i-iini məsxəə etməsinlə. “Ey iman gətiənlə! Heç vaxt (siz kişilədən) i dəstə digə i dəstəni lağa qoymasın. (Lağa qoyulan) həmin dəstə onladan yaxşı ola ilə. Qadınla da aşqa qadınlaı (lağa qoymasınla). Ola ilə həmin dəstə onladan yaxşı olsun. i-iinizdə ey axtamayın və i-iinizi çikin ləqələlə çağımayın. (Mömini) imandan sona fisq (günahka adı ilə xatılamaq) pis ad qoymadı. Kim tövə etməsə, məhz onladı zalımla!”. (“Hucuat” 11). / /Təəsi “Məcməil-əyan”da yazı “u ayə Sait ini Qeys ini Şəmas üçün nazil olmuşdu. Qulağı ağı eşididi və məscidə daxil olan zaman insanla ona yol veidilə ki, Peyğəməə (s) yaxın əyləşsin. u yolla da Həzətin (s) səsini eşidə ilsin. i gün deyilənə göə süh namazı üçün məscidə gəli. Hava hələ qaanlıq idi. İnsanla namazı qılı qutamışdıla. Hə kəs öz yeində əyləşmişdi. O, insanlaın aşının üstündən keçməyə aşlayı. Deyi ki, mənə yol vein, yol vein. i kişiyə yaxınlaşan zaman həmin kişi deyi “Sən məgə i yedən atığını istəyisən? uada əyləş”. Qeys çox naahat olu və həmin kişinin axasında əyləşi. Hava işıqlaşan zaman souşu “Sən kimsən?” Deyi “Mən flankəsəm”. Qeys deyi “Hə, filan qadının oğlu?”. u cahiliyyət dövünün adət-ənənəsi idi. İnsanlaı anasının adını çəkəək məzəmmət edədilə. Həmin kişi xəcalət çəkdiyi üçün aşını aşağı salı. u zaman həmin ayə nazil olu”. / /Allah Təala uyuu ki, heç kimi məsxəə etməyin, çünki həmin insanın məqamı Allah yanında sizdən də yaxşı ola ilə. Ona göə də Allah izləi u işdən uzaq olmağa dəvət edi. Çünki istehza və məsxəə insanda təkəü və özünü aşqalaından üstün ilmək hissini yaada. u da qanlı düşmənçilik yaada ilə. / /Özünü aşqalaından üstün ilmək hissi daha çox zahii və maddi dəyələdən qaynaqlanı. Məsələn, filankəs özünü aşqasından daha zəngin, daha gözəl hesa edi. u hal onu istehza və məsxəə etməyə vada edi. Haluki, Allah yanında ən üstün meya - təqvadı. O da qəl paklığından, pak niyyət və təvazökalıqdan asılıdı. / /Heç kim deyə ilməz ki, mənim Allah yanındakı məqamım hamıdan üstündü. Əgə i cəmiyyətdə məsxəə etmək və insanlaa pis ləqə qoymaq kimi halla yayılasa, cəmiyyətin hə i üzvünün aı və həyası təhlükədə ola. / /İnsanın död səmayəsi vadı canı, malı, namusu və aıı. Quan ayələi izə söyləyi ki, i insanın aı və həyası, canı və malı kimidi. İslam dini istəyi ki, müsəlmanla elə i mühitdə yaşasınla ki, özləini hə cü təhlükədən amanda hiss etsinlə. İnsanla aasında sülh və əmin-amanlıq olsun. İnsanla mühaiə etməsinlə və eyni zamanda aşqalaının dilindən, fikindən amanda olsunla. Hə i müsəlman hətta fikində elə, aşqasına töhmət vumasın. u, elə i mühitdi ki, ancaq mömin i cəmiyyətdə mümkün ola ilə. / /(Teyan) //span