Zİyan çəkməmək üçün nə etməlİ?

Quanın nəzəinə göə, həqiqi ziyankala maddi cəhətdən ziyan çəkənlə deyildi. əlkə həqiqi ziyan odu ki, insan özünə zəə vusun. “De «Şühəsiz, (əsl) ziyana uğamış kəslə Qiyamətdə özləini və ailələini ziyana uğatmış kəslədi. ilin ki, həmin açıq-aşka ziyan udu»”. (“Zumə” 15). /«Doğudan da, ziyana düşənlə özləini və öz (dünya və ya Cənnət) adamlaını veməklə Qiyamət günü ziyana uğayan kəslədi». (“Şua” 45). /Quan aşqa yedə uyuu “(Lakin) özləini uduzmuş və ziyana salmış kəslə iman gətiməzlə”. (“Ənam” 12). /“Və kimin ölçülmüşləi yüngül və dəyəsiz (küf əqidələi, əxlaqi əzilliklə və haam əməllə) olsa, öz valıqlaı aəsində ziyana düşmüş və Cəhənnəmdə əədi qalacaq kəslə onladı”. (“Muminun” 103). /Həqiqi ziyanka - insanın nəfsidi. Ziyan sözünün mənasına axsaq göəik ki, maddı ziyan etmək deməkdi. Yəni ticaətlə məşğul olan i insanın malını əldən veməsi, ziyana uğamasıdı. Daha geniş izah üçün deyə iləik ki, insan i ticai əməliyyat zamanı gəli götümü, ya da gəlinin çox hissəsini əldən vei. u zaman ziyan çəkmək sözü işlədili. /İnsanın nəfsi - onu öyük səmayəsidi. O, əzən u səmayəsini mənəvi azada ziyana uğadı. İnsanın nəfsi, yəni mənliyi və həmin uhudu. İnsanın yaxşı və ya pis əməl sahii olması ondan asılıdı. /Qiyamət günü insanlaın əzisi ziyan çəkənlədən olacaqdı. Quan uyuu ki, u insanla həyatda olan zaman nəinki nəfsləinə heç i fayda qazandımamış, hətta əsl səmayələi olan canlaına elə zəə vumuşdula. /Quan uyuu “Həqiqətən Allah möminləin canlaını və mallaını onladan Cənnətin onlaın olması ahasına alı”. (“Tövə” 111). Allah Təala u ayədə özünü can alıcısı kimi tanıdı. /aşqa yedə uyuu “Ey iman gətiənlə, sizə elə i ticaət (yolu) göstəimmi ki, sizi ağılı əzadan qutasın? Allah və Onun əsuluna iman gətiin və Allah yolunda mallaınızla və canlaınızla cihad edin. Əgə ilsəniz, (iman və cihad) sizin üçün daha xeyilidi”. (“Səff” 10-11). /u ayələdən də göündüyü kimi, u ticaətdə qazanmaq üçün imana və saleh əmələ malik olmaq lazımdı. “Şühəsiz, insan, (ömünün azalması, puç olması və nəfsi istəkləinin və Şeytanın ona qali gəlməsi axımından) ziyan içindədi, Yalnız iman gətii saleh əməllə edən, i-iinə haqqı (sait doğu əqidə və əməlləi) və (vəzifələi yeinə yetiməkdə) səi tövsiyə edənlədən aşqa”. (“Əs” 2-3). /İslam dini insanın ədəninə və cisminə deyil, uhuna qiymət və dəyə vei. Ona göə də iz insanla üçün uhumuz öyük səmayədi. u dünyada olan zaman ədənimizin köməyi ilə maaif və fəzilətlə kəs edi, özümüzü kamilləşdiməliyik. Əgə elə olmasa, xeyi əvəzinə şəə təəf üz döndəə. Quanın uyuduğu kimi özümüzü məhv edəik. /İmam Əli (ə) uyuu “Sizin nəfsinizin qiyməti və dəyəi ehiştdən savayı deyildi. Məada özünüzü ondan azına satasınız”. / /“Allahı unutduqlaına göə, Allahın da onlaı özləinə unutduduğu kəslə kimi olmayın! Onla həmin fasiqlədilə!” (“Həş” 19). /Ey insan! Öz dəyəini il! Özünü i neçə günlük dünyanın ə-əzəyinə satma. Çünki sənin dəyəin undan üstününə layiqdi. Sən Allahın ye üzündə olan xəlifəsisən. Özünü ona uyğun apa və ona uyğun yaşa ki, uhunu satdığın gün ziyankaladan olmayasan. / /(Teyan)