\"SUBHANƏLLAH\" KƏLMƏSİNİN MƏNASI NƏDİR?
span style="font-size12pt;"div align="cente"u zikin məfhumu Allahın təqdis olunması, hə i nöqsan və eydən uzaqlaşdıılmasıdı. /“Suhanəllah” kəlməsi həm islami düşüncə və əqidələin kökü, həm də insanın Allahla və kamillik sifətləi ilə əlaqəsinin əsası olan i həqiqəti əyan edi. /İzah “Tövhid” Allaha təsihə əsaslanı. Yə’ni, Allahı şəiklədən uzaq ilmək. /“Ədl” (Allahın ədaləti) Allaha təsihə əsaslanı. Yə’ni Allahı zülmdən uzaq ilmək. Allah heç kəsə zülm etmi. Əgə insan əla və çətinliklələ qaşılaşısa, u ya iste’dadlaın çiçəklənməsi üçün imtahan, ya da öz əməlləimizin nəticəsidi. “Sizə üz veən hə i müsiət öz əlləinizlə qazandığınız günahlaın ucatındandı!” /Şua 30 /Demək, Allah pakdı, zülm edən iz özümüzük “...əimiz pak və müqəddəsdi. Həqiqətən, iz zalım idik...” /Qələm 29 / /“Nüüvvət və İmamət” Allaha təsihə əsaslanı. Yə’ni Allah insanı zülm və nəfs istəkləindən xilas edi, haqqa, kamillik və səadətə doğu yönəltmək üçün özaşına uaxmayı, ona aşçı və əhə göndəi. Demək, Allah “əşəi özaşına uaxmışdı” ittihamından pakdı. Yanlış düşüncə sahiləi Allahın haqqını tanımadıqlaından, Onu hikmət sahii ilmədikləindən elə düşünmüşlə. /Ənam 91 / /“Məad” Allaha təsihə əsaslanı. Əədi axiət həyatı və soğu günü olmasaydı həyat əəs oladı və insanla haqqını almazdı. Allah kainatı əəs yeə və məadsız yaatmamışdı /“Yoxsa sizi əəs yeə yaatdığımızı və hüzuumuza qaytaılmayacağınızı güman edisiniz?” /Suhanəllah! Allah valığın şəəflisi olan insanın sonunu puç və dəyəsiz edi, oş-oş işlə göməz. /“İlahi eşq” Allaha təsihə əsaslanı. Çünki O eyisiz vücud və mütləq kamildi. eləsə, nə üçün Onu sevməyək?! /“İnsanın azılığı” Allaha təsihə əsaslanı. Allahdan azı olan şəxs Onun işləində ey tutmu və ütün vücudu ilə Ona təsih deyi. /“İtaət” Allaha təsihə əsaslanı. İnsan kamil və ütün nöqsanladan pak ildiyi mə’uda əndəlik və itaət edi. /“Təvəkkül” Allaha təsihə əsaslanı. Allahın qüdətli və mehian olmasına inananla, Onu cəhalət və zəiflikdən uzaq sayanla Ona axalanıla. /“Təqva” Allaha təsihə əsaslanı. Təqvalı insan Allahı agah, dəqiq və ədalətli tanıyı. O, aləmin Allahın hüzuunda olmasına və Onun qəflətdən uzaqlığına inanı. una göə Ondan qoxu və günah etmi. /Demək, u müaək kəlmə (təsih) geniş mə’na daşıyı; təsih Allahı məhəət, əndəlik, təvəkkül, təqva, itaət, eləcə də tövhid, nüüvvət, məad, İmamət və ədalətə e’tiqad əsasında pak ilməkdi. elə ki, O, pak olduğu üçün sitayiş və həmdə layiqdi. una göə “təsihati-əəə”də “suhanəllah” kəlməsindən dəhal sona “əl-həmdu lillah” deyiik. /Qu’an Allahın şəiklikdən uzaq olduğunu ildii “Allah unlaın Ona qoşduqlaı şəiklədən tamamilə uzaqdı.” /Tu 43 /Qu’an uyuu “Əşin sahii olan Allah müşikləin aid etdikləi sifətlədən tamamilə uzaqdı.” /Əniya 22 /Qu’an Allahın fəqilikdən uzaq olduğunu ildii “Allah pak və müqəddəsdi. O, möhtac deyildi.” (“Yunis” suəsi, ayə 68) /Qu’an uyuu “...Ey əimiz! Sən unlaı oş yeə yaatmamısan! Sən pak və müqəddəssən!” /Ali İman 191 /Qu’an Allahı əndələə zülm etməkdən uzaq ili. Əksinə, xalq özü özünə zülm edi “...Pəvədigaa! Səndən aşqa heç i tanı yoxdu. Sən pak və müqəddəssən! Mən isə, həqiqətən zalımladan olmuşam...” /Əniya 87 /Qu’an Allahın qızlaı olmadığını, Onun pak olduğunu ildii “Onla Allaha qızla isnad edilə. Allah pak və müqəddəsdi...” /Nəhl 57 /u müxtəlif hallada zikin təkalanma sii, i tövhid dəsidi./div/span