NAMAZDAN ƏVVƏL AZAN VƏ İQAMƏ DEMƏYİN FƏLSƏFƏSİ NƏDİR?
span style="font-size12pt;"Namazdan əvvəl oxunan azan və iqamənin çox öyük əhəmiyyəti vadı. Fəzl ini Şazan İmam zadan (ə) nəql edi ki, uyuu “İnsanla ona göə azan deməyə əm olunula ki, çox sayda hikmət və səələi vadı. O cümlədən unudanla üçün i yada salma, qafillə üçün ayıltmadı. O kəslə ki, namazın vaxtını ilmi, ya da aşqa işlə məşğuldula, namaz vaxtı ilə tanış olala. /Azan oxuyan azan vasitəsilə insanlaı İlahi iadətə təəf səsləyə, onlaı İlahi pəəstişə təşviq edə. Tövhidi etiaf edəək, iman və İslamını aşka edə, unudanla üçün namazın vaxtının çatdığını elan edə. /Azan ona göə təkilə aşlayı, “Lə İləhə İlləllah” ilə sona çatı ki, Allah Təala istəyi ki, hə i iş Onun adı ilə aşlayı, Onu adı ilə sona çatsın. Təkidə Allahın adı əvvəldə gələ və “Lə İləhə İlləllah” da isə sonda. /Azanın hə i hissəsi ona göə iki dəfə təka olunu ki, eşidənləin qulağında təka edilsin. Əgə iinci dəfə qəflət edisə, ikinci dəfə qəflət etməsin. /Təki ona göə död dəfə deyili ki, azan gözlənilmədən aşlayı. Ondan əvvəl elə i kəlam yoxdu ki, eşidəni agah etsin. Ona göə də u təkilə insanlaı sonakı kəlamlaı eşitmək üçün hazılaya. /Təkidən sona şəhadətlə gələ. İmanın ilk məhələsi Allahın tövhidinə etiaf etməkdi. İkinci məhələsi isə Peyğəməin (s) isalətini etiaf etməkdi. Allaha və Peyğəməinə (s) itaət etmək - imanın əslidi. u şəhadətlə də iki dəfə təka edilə. Hüquqda da iki şahid tələ oluna. O zaman ki, əndə Allahın tövhidinə və Peyğəməin (s) isalətinə şəhadət veə, ütün imanlaına etiaf edə, çünki imanın əsası Allaha və Peyğəməinə (s) etiaf etməkdi. /Şəhadətlədən sona isə namaz qılmağa dəvət edili. Çünki azanın əsl hədəfi namaza dəvət etməkdi. Azan Allahın adı ilə də sona çatı. Necə ki, əvvəli də Allahın adı ilə olmuşdu”. / /İsmayil Cəfi İmam aqidən (ə) nəql edi ki, uyuu “Azan və iqamə 35 kəlmədi. i-i müaək əlləi ilə onlaı sayı. Azan 18 və iqamə 17 kəlmədi”. / /İmam aqi (ə) aşqa yedə uyuu “əsulallahı (s) meacda gecə vaxtı səmaya apadıla. eytul-məmua çatı. Namaz vaxtı çatan zaman Cəayil (ə) azan və iqamə deyi. Sona İslam Peyğəməi (s) qaşıda duu və mələklə və qalan peyğəmələ (ə) isə axada namaz üçün sıaya düzüldülə”. /Həzət Peyğəmə (s) uyuu “Hə kim müsəlmanlaın şəhəində i il azan deyəsə, ehişt onun üçün vaci ola”. /Hədisləin iində oxuyuuq ki “O zaman ki, mələklə ye əhlinin azan səsini eşidələ, deyələ u səs - Muhəmməd (s) ümmətinin Allahın vahidliyi üçün olan səsidi. Ona göə də Allaha Muhəmməd (s) ümməti üçün istiğfa edələ, o zamana qədə ki, namazdan ayılala”. /İmam Sadiq (ə) uyuu “O zaman köpə dünyaya gələ, sağ qulağına azan və sol qulağına iqamə oxuna”. / /Azan və iqamə oxuyan zaman nə etməli? /Azan və iqamənin savaını atımaq üçün əzi əməlləi yeinə yetiək azan və iqamə oxuyan zaman üzünü qiləyə çevimək. Ayağa qalxmaq, təhaətli olmaq, danışmamaq. Azanı yavaş-yavaş oxumaq, iqaməni isə ondan i qədə süətli şəkildə demək lazımdı. / /Azan və iqaməni eşidən insan yaxşı ola ki, eşitdiyi hə sözü təka etsin və dua etsin. O zaman ki, “Qad qamətis-salət”ə çata, desin “Lə hövlə və lə quvvətə illə illahil-Əliyyil-Azim”. /İmam Sadiq (ə) uyuu “O zaman ki, namaz üçün iqamə deyisən, aşqa söz demə. Çünki əgə i söz desən, iqaməni əda etməlisən”. / (Teyan/ Deyele.og)/span