Haqqun-nasın pozulmasının Qİyamət əzabına təsİrİ NƏDİR?

span style="font-size12pt;"Haqqun-nas dedikdə aşqalaının sənin oynunda olan ütün haqlaı nəzədə tutulu. Haqqun-nas iki hissəyə ölünü maddi təəf və aı-şəxsiyyətlə əlaqəda. Maddi haqqun-nas dedikdə, insanlaın malını məhv etmək, qəs etmək nəzədə tutulu. Haqqun-nasın aı apamaq hissəsi isə qeyətə, töhmətə, şayiələə, aı apaacaq hə i yesiz sözə aid edili. /İnsanı u dünyada kontol edən ilən amillədən ii ölümü xatılamaqdı. Ölümü, qəi evini və əzəx aləmindəki əzaı düşünmək insanın süqut etməsinə mane ola. /Səhədən axşama qədə ölümü xatılamaq insanı ayıq saxlaya. Ona yolunu azmağa mane ola. Əxlaq alimləi ölümü xatılamağı çox tövsiyə edilə. u cü yaşayan insan şühəsiz ki, maddiyyata ağlı olmaz. /İnsanın u həyatda mühüm vəzifələindən ii ölənləin etdikləini xatılamaqdı. İnsan nə qədə ki, u dünyada yaşayı, ölənləi üçün xeyi əməllə göndəə ilə. Yaşayanlaın xeyi işi ölənləə nicat veə ilə. Övladla valideynləini daima xatılamalı və onlaa xeyi duala etməlidilə. Məsələn, əgə i nəfə əhmətə getmişdi və onun aşqa iinə ocu qalmışdı, ya kiməsə zülm etmişdi, yedə qalanla, yəni övladlaı gəək u haqqı əda etsinlə. Ölüləin diilədən daima gözləntiləi olu. /Məhum Muhəddis Qumi “Məfatihul-cinan” kitaının sonunda uyuu “öyük i şəxsiyyəti yuxuda gödüm və o, dedi “Sizi Allaha and veiəm, ən azı pişik və itin qaağına atdığınız sümük qədə izi yada salın””. /İnsanın axiətdə veəcəyi hesaı çətinləşdiən amillədən ii - haqqun-nasdı. Ona göə də aşqalaının haqqını zay etmək çox məzəmmət edili. Haqqun-nası əzəx aləmində ağışlamıla. Hətta yaxşı əməl sahiləini elə ona göə cəzalandııla. /Haqqun-nasın hesaını vemək o qədə çətindi ki, hətta insanlaın unu fikiləindən keçiməsinə göə elə cəza müəyyən olunacaqdı. Hədisləin iində oxuyuuq “İadət əhli olan i qazi i gün dünyadan gedi. O, heç kiminin haqqını tapdalamamış və çox mömin və dinda i insan idi. Ona göə də həyat yoldaşı yəqin etmişdi ki, əi ehiştdədi. Avadı əinin cəsədini paçaya ükmək istəyən zaman göü ki, unundan i ilan çıxdı və üzünü yeməyə aşladı. Avadı u hadisədən çox qoxu. Gecə yaısı əini yuxuda göü, aş veənləə göə sual vei “Sən ki, yaxşı insan idin, əs u ilan nədi? Qazi deyi “O, sənin qadaşına göədi. i gün qadaşın i nəfələ dava etmişdi və mənim yanıma gəldilə. Mən qəlimdə istəyidim ki, qadaşına haqq veəm və nəticədə də haqq sənin qadaşınla oldu. Ancaq qəlimdə iki müsəlman aasına fəq qoyduğum üçün u əməl əzəxdə təcəssüm oldu və mənim əziyyətimə səə oldu”. /Haqqun-nas ancaq malda olmu. Ən mühümü aı apaan haqqun-nasdı. O kəs ki, ahatlıqla qeyət edi, aşqalaına töhmət vuu və insanlaın aıını apaı, Əhli-eytin (ə) şəfaətini gözləməsin. Hədislədə oxuyuuq ki, əgə kimsə aşqasına töhmət vuasa, Qiyamət günü çikli və qanlı i yedə olacaqdı o vaxta qədə ki, aşqalaının hesa veməsi itəcəkdi. Sona onu cəhənnəmə apaacaqla, cəhənnəm əhli u insanla i yedə olmaqdan fəyad çəkəcəkdi. /Haqqun-nasdan uzaq olmaq üçün insan gəək u dünyada onu fikiləşsin. Çünki u məsələ çox mühümdü və çünki ölən kimi çətinliklə aşlaya. Quan i çox ayələində xəədalıq edi ki, əndələin əzəx aləmində və Qiyamətdə gödükləi u dünyadakı əməlləinə göədi. “u (əza) öz əlləinizlə qaaqcadan göndədiyiniz işləə göədi, yoxsa Allah əsla əndələə zülm edən deyildi”. (“əqəə” 182). /Allah Təala çiki və qanı xəlq etməmişdi. əlkə insanlaın töhmət və nalayiq əməlləi u cü üuzə vemişdi. İnsanın dünyada etdiyi çikin əməllə onun oynuna keçən zəncii xatılada. Günahı hə nə qədə çox olasa, u zənci daha da ata. «Sona isə uzunluğu yetmiş aşın olan zəncilə ağlayın». (Haqqə” 32). /Günahlaın i çoxu insanla təəfindən günah hesa edilmi, ancaq əzəx aləmində və Qiyamətdə günah kimi təcəlli ola. Məsələn, evdə koudluq etmək və tünd xasiyyət göstəmək qəi əzaı gətiə. /Quan uyuu “əli, (sizə, uzun süən i əza gələcək, çünki) kim pis iş gösə və günahı (təka nəticəsində) onun ütün vücudunu (imanının aadan getməsi həddinə kimi) əhatə etsə, elə şəxslə Cəhənnəm əhlidilə və oada həmişəlik qalacaqla” (“əqəə” 81). /O kəslə ki, özləi üçün ilan, əqə, zənci hazılayıla, öz göndədikləinə göə u əlaya düça olala. Onlaa veilən əza o qədə öyük olu ki, keçidikləi i dəqiqə milyon saata əaə olu. Fəyadlaına çatan da olmaz. /öyük günah olan haqqun-nasın qaşısında iadət etmək əzəx və Qiyamət üçün faydalıdı. Əgə kimsə Qiyamət günü nicat tapmaq istəyisə, gəək xəlqə xidməti ilk işi olsun. Əllamə Məclisi elmi və mənəvi məqamına göə indi əsullahın (s) xidmətindədi. O zaman ki, məhum Cəzaiinin yuxusuna gəli, ona deyi “Mənim üçün iki şey çox faydalı oldu. i gün İsfahanın yəhudi yaşayan küçəsindən keçidim, əlimdə alma va idi. Gödüm ki, anasıın qucağında olan i uşaq u almanı gödü. Mən həmin almanı ona vedim”. u yəhudi uşağı sevindimək alim üçün faydalı olmuşdu. Zahii cəhətdən kiçik göünən u əməl əzəx aləmində öyük və əhəmiyyətli hesa edilmişdi. İkinci əməli haqqında deyi “i gün məscidə gəlidim, idən dolu yağmağa aşladı. Gödüm ki, i pişik alası dolunun altında qalı və getməyə yolu yoxdu. Üəyim yandı və onu əamın altına saldım və dolu qutaana qədə onu saxladım. Dolu kəsən kimi onu uaxdım. u pişik alasına kömək etməyim də mənim üçün faydalı oldu”. /Ona göə də hə kəs acadığı qədə xəlqə xidmət etsə, əzəx aləmində və Qiyamətdə u əməlləi ona nicat veə ilə. İnsan Allahdan istəməlidi ki, onun üçün həmişə nicat yolunu göstəsin. “izim yolumuzda (öz nəfsi ilə və izim düşmənimizlə) cihad edənləə şühəsiz, Öz (dəgahımızdakı məqama yetişmək) yollaımızı göstəəik və həqiqətən, Allah yaxşı iş göənlələdi”. (“Ənkəut” 69). / /(Teyan/ Deyele.og)/span