Nə vaxt hüsnü-zənn, nə vaxt suİ-zənn?

span style="font-size12pt;"İslam dinində sui-zənlə hüsnü-zənnin öyük əhəmiyyəti vadı. Müsəlmanla gəək i-iinə qaşı hüsnü-zənn etsin. Ancaq u məsələnin istisnası da vadı. İmam Əli (ə) u mövzuya işaə etmişdi. İmam (ə) uyuu “O zaman ki, dövünün insanlaı aasında yaxşılıq ata, u zaman əgə kimsə aşqasına əd güman edəsə, haluki o, u günahı etməmişdi - ona zülm etmiş ola. O zaman ki, dövündə fəsad ata, hə kəs i-iinə yaxşı güman edəsə, özünü aldatmış ola”. /u mövzu o zamana aiddi ki, İslam dini cəmiyyətdə nümayiş etdiilə və insanlaın çoxu haqq yolunda iəliləyə. Ancaq o zaman ki, fəsad ata, insanlaın əzisi yanlış təəfləə gedə, u zaman aşqalaına hüsnü-zənn etmək insanın özünü aldatmasına gətii çıxada. elə olan halda insan öz ehtiyatını saxlamalıdı. /u, o mənada deyildi ki, insan öz sui-zənnini aşqalaına hiss etdisin, onlaı ittiham etsin. əlkə məqsəd odu ki, möminləə edilən xəyanətin səəi zahi edilsin. Əməldə ehtiyatı əldən veməsin. /Müxtəlif dövlədə yaşayan insanla i-iindən fəqlidilə. əziləinin keçmişi yaxşıdı ki, onlaa hüsnü-zənn edilməlidi. Ancaq əziləinin keçmişi qaanlıqdı ki, onlaa qaşı ehtiyatı əldən vemək olmaz. Ona göə də meya Ye üzəindəki ütün insanlaın töətdiyi fəsaddı. /u mövzu dövlətlə və millətləə də aiddi. O zaman ki, zalım dövlət öz mənafeyini qoumaq üçün xalqı əzi, ondan ehtiyat etmək lazımdı. /“Ey iman gətiənlə! Gümanladan çox çəkinin. Çünki (həqiqətə zidd) gümanlaın əzisi(nin axasınca getmək) günahdı və (həmin əziləin hansı gümanla olması məlum olmadığı üçün onlaın hamısından çəkinmək lazımdı. Həmçinin aşqalaının ey və siləini) aayı-axtamayın və i-iinizin qeyətini etməyin. Məgə sizin iiniz öz ölmüş qadaşının ətini yemək istəyə? (Şühəsiz,) ondan iyənəsiniz. Allahdan qoxun ki, Allah çox nəzə yetiən, tövə qəul edən və mehiandı”. (“Hucuat” 12). /İmam Əli (ə) uyuu “Müsəlman qadaşının əməlini ən yaxşı təəfə yoz, məgə o halda ki, onun günahka olmasına dai dəlil olsun. Heç i zaman müsəlman qadaşından eşitdiyin sözə pis güman əsləmə”. /Həzət (ə) aşqa yedə uyuu “İnanılmış insanlaa göə qəa qəul edən zaman gümana söykənmək - ədalətdən uzaqdı”. İmam (ə) uyuu “Şəəfli i insana əd güman etmək - ən pis günah və ən çikin zülmdü”. /ədgümanlıq qəlin pisliyindən xəə vei. O qəldə ki, paxıllıq, təkəü vadı, aşqalaına qaşı necə hüsnü-zənn edə ilə ki? Təkəülü qəl mömin qadaşlaına qaşı hüsnü-zənn edə ilməz. unun əksi də - o qəldə ki, iman vadı, heç i zaman aşqalaına qaşı əd güman edə ilməz. /Həzət Peyğəmə (s) öz həyat yoldaşı - Hey ini Əxtəin qızı Səfiyə ilə söhət edidi. u zaman ənsadan olan i kişi onlaın yanından keçidi. O, kişi Həzətə (s) qəiə şəkildə axı. Həzət Peyğəmə (s) onu çağıı və uyuu “u qadın - mənim həyat yoldaşım Səfiyədi”. Kişi dedi “Məgə kimsə sizə qaşı hüsnü-zəndən aşqasını edə iləmi?” Həzət (s) uyuu “Şeytan insan ədənində axan qan kimidi, Adəm övladlaının vücudunda cəəyan edi. Qoxdum ki, sənin də vücuduna daxil olsun”. / (Teyan/ Deyele.og) //span