İnsanı azğınlığa salan amİllər NƏDİR?

span style="font-size12pt;"Gökəli təqlid məcəi Ayətullah Suhani insanı azğınlığa salan amillə aədə veilən sualın cavaında deyi \" Quani-kəim müxtəlif münasiətlədə müəyyən amillə aədə söz açı və ildii ki, u amillə insanın azğınlığına səədi. u amillə ilə tanışlıq xoşəxtliyini istəyən insanla üçün faydalıdı, çünki u amillə axmayaaq ki, öz iadəsi ilə azğınlıq səmtinə həəkət edən insanla üçün ziyanlıdı, amma imanlı və təqvalı şəxslə üçün isə təkamül, dini və əxlaqi əsaslaın möhkəmlənməsinə səədi. /iz uada o amilləin i neçəsinə işaə edəcəyik /1- Şeytan Quani-kəim şeytana itaət etməyi azğınlığın amili hesa edi. /(کُتِبَ عَلیهِ اَنّهُ مَنْ تَوَلاّهُ فَاَنَّهُ یُضِلّهُ وَیَهْدیهِ إِلى عَذابِ السَّعیرِ)(Həcc suəsi, ayə 4) u şühəsizdi ki, şeytan onu sevən şəxsi azğınlığa apaa və cəhənnəmə saı süükləyə. /Şeytan Allah dəgahından qovulanda Allaha elə əz etdi /..لأتَّخِذَنَّ مِنْ عِبادِکَ نَصِیباً مَفْرُوضاً وَ لأُضِلنَّهُمْ. /Mən Sənin i qup əndələini tutacam və onlaı şühəsiz azdıacağam. /2- Nəfsani istəklə İnsanda olan his və qəizələ insan həyatının yaşamasına səədi; əgə u hislə insan həyatından silinəsə u insanın məhv olması deməkdi. /Amma eyni-halda u hislə kontol olunmasa və hədd-məz tanımayan u istəkləin qaşısı alınmazsa u yenə də insanın məhvinə gitəi çıxaa.Quan uyuu /وَلا تَتَّبِعِ الهَوى فَیُضِلَّکَ عَنْ سَبیلِ اللّهِ... (Sad suəsi, ayə 26) /Nəfsani istəkləə itaət etmə ki, səni Allah yolundan saxlaya\". Quan nöqteyi-axımından həyatını nəfsani istəkləin ixtiyaına qoyanlanəfsinə pəəstiş edənlədi, Quani-kəim uyuu /أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ.. (Casiyə suəsi, 23) \"Nəfsani istəkləini özünə Allah edən kəsi gödünmü...\". /Nəfsani istəklə həqiqətdə insanın heç i həddi-hüdüdu olmayan heyvani hisləidi, amma əgə şəiət və ya şəxs təəfindən məhdudlaşdıılasa u insanın azğınlığı deyil əksinə yaşamasına səədi. /3- aşçılaa düşünülməmiş itaət /Quani-kəim insanın azğınlığa düşməsinin i səəini əhələ və qəilə aşçılaı hesa edi /یا لَیْتَنا أَطَعْنَا اللّهَ وَأَطعنَا الرَّسولا * وَقالُوا رَبّنا انّا أَطَعْنا سادَتَنا وَکُبرائَنا فَأَضَلُّونَا السَّبیلاً (Əhza suəsi, ayə 66-67) /\"(Qiyamət günü deyələ) Ey kaş iz Allah və peyğəməə itaət edədik, İlahi! iz öz aşçılaımıza (kokoanə olaaq) itaət etdik və onla izi azdıdıla\". /Quani-kəim Əaf suəsinin 38-ci ayəsində də u məsələyə toxunu. /4- Ata-aalaa ölçülü düşünülməmiş itaət /İslam dinində ata-aalaa xüsusi hömət əslənsə də u insanın təfəkkü qüvvəsinin alınması mənasına deyil və insan məhəət və sevgisinə göə özünü tam onlaın ixtiyaına qoymalı deyil. una göə də Quani-kəim valideynə hömət aədə göstəiş veəndə unu da xatıladı ki, əgə valideyn insanı şikə dəvət edəsə onlaa itaət edilməməlidi. Quan uyuu /وَإِنْ جاهَداکَ عَلى أَنْ تُشْرِکَ بِى ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلاتُطِعْهُما.. (Loqman suəsi, ayə 15) /\"Onla səni Allaha şəik qoşmağa cəhd göstəsələ onlaa itaət etmə...\". /Quan i neçə ayədə \"valideynə düşünülməmiş itaət\"i azğınlığa səə hesa edi. O cümlədən Zuxuf suəsinin 22 və 23-cü ayələi, həmçinin Maidə suəsinin 104-cü ayəsində u məsələyə işaə edi. /5- Çoxluğa itaət; Quani-kəim məlumatsız və ixəə çoxluğa itaət etməyi azğınlığa səə hesa edi, Quani-kəim uyuu /وَإِنْ تُطِعْ أَکْثَرَ مَنْ فِى الأَرْضِ یُضِلُّوکَ عَنْ سَبیلِ اللّهِ إِنْ یَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلاّ یَخْرُصُونَ (Ənam suəsi, ayə 116). /\"Əgə ye küəsində olan əksəiyyətə itaət etsən səni Allahdan saxlayacaq, çünki onla güman və təxmin əsasında həəkət edilə\". Ayənin son cümləsindən istifadə edili ki, hə əksəiyyətə itaət etmək azğınlığa səə olmu, gümana və təxminə söykənən çoxluğa itaət etmək azğınlığa səədi./span