Özünü tanımanın yolları nədİr?
Nəfsi islah etməyin və gözəl əxlaqa üünməyin yollaından ii də insanın özünü tanımasıdı. Özünü tanıyan insan nəfsinin kəamətini, Xaliqin əzəmətini, uhun əhəmiyyətini dək edə. Özünü tanıyan insan öz Xaliqini də tanıya. İmam Əli (ə) uyuu “Hə kim özünü tanıyasa, Pəvədigaını tanımış ola”. /u hədisdən çıxatdığımız nəticələə nəzə salaq / /1. u hədis nizam ühanına işaədi. Yəni insan əgə öz uh və cisminin özünəməxsusluqlaını ilsə, siləinə agah olsa, Allaha gedən yol üzünə açıla. Çünki elə i valıq əgə özünün nə olduğnu dək etsə, öz Məudunu də dək edəcəkdi. Yəni, Kimin təəfindən xəlq edildiyini anlayacaqdı. eləliklə onun özü haqqındakı u ilikləi insanı Allahı tanımağa təəf apaacaqdı. / /2. u hədis həm də vaci və imkan ühanına işaədi. Əgə insan öz valığına i diqqət etsə, göə ki, asılı və məhdud i valıqdı. Elmi, qüdəti, gücü, qailiyyətləi müstəqil deyildi, asılıdı. Ehtiyacı olmayan i Valıqdan asılıdı. i anı elə Xaliqdən qafil deyildi. Hə kim özünün u xüsusiyyətini tanısa, Allahı da tanıya. elə ki, asılı olan i valıq müstəqil valıq olmadan yaşaya ilməz. / /3. u hədis illət və məlul (səə və nəticə) ühanına işaədi. İnsan əgə özünə i diqqət etsə, göə ki, uhu və cismi aşqa i illətin məluludu. Onu xüsusi zaman və məkanda dünyaya gətimişdi. Əgə valığımızın səəinə təəf getsək, onlaın məlul olduğunu göəik. Nəhayət ağıl hökm edə ki, ütün u nəticələ elə i Səə vasitəsilə xəlq edilməlidi ki, aşqa i səəə ehtiyacı olmasın. u da Sühan Allahdı. / /4. u hədis fitət ühanına işaədi. İnsan nə zaman qəlinin dəinliyinə və uhuna nüfuz edə, fitətində olan İlahi və tövhid nuunu göə. Məifətulnəfsdən məufətullaha çata. / /5. İnsan özündə olan sifətlələ Allahın sifətləini dək edə. Hə kim özünü məxluqat və mümkünat sifətləi ilə tanıyasa, Allahın sifətləini dək edə. Özünün məhdud olduğunu və Allahın sonsuz qüdət sahii olduğunu hiss edə. Çünki əgə Allah da məhdud olsaydı, o, da məxluq oladı. Özünün fəna olmasından Allahın əqalıq sifətinə çata. Öz ehtiyaclı olmağını dək edəək, Allahın ehtiyacsızlığına çata. Öz zəifliyini dək edəək Allahın qüdət sahii olmasına çata. /Nəticədə demək ola ki, özünü tanımaq yollaı undan iaətdi xilqət, sifət, uh, can, psixologiya haqqında təfəkkü və mütaliə etmək, özünün ehtiyaclı ii olduğunu dək etmək, məxluq və məlul olduğunu qəul etmək, kamal istəyində olmaq izə özümüzü tanımağa yadım edə. İnsan təfəkkü edəək, səadət və ədəxtliyin nə olduğunu dək edə, səadət yolunu seçəək, xoşəxtliyini təmin edə. / (Efan/