İnsan qocaldıqca, hansı xİslətlər cavanlaşar?
span style="font-size12pt;"Əxlaqın gec sağalan əzil sifətləindən ii - həislikdi. Həislik və tamah əgə həddini aşasa, insan əlində olanladan ləzzət almaz. Hə zaman əli çatmayan şeyləin axtaışında ola. Əlində olanladan faydalana ilməz. Ona göə də u cü insan öz zəlilliyini qəul edə. İzzət və kəamətdən uzaq ola. /Əxlaq alimləi həisliyə elə təif vemişdilə “Nəfsani i sifətdi ki, insanı ehtiyac olduğundan da çox şey toplamağa vada edə. u sifət dünya sevgisinin i paçası hesa edili”. /Deyilə ki, i gün Haun ə-əşid xidmətçiləinə əm edi ki, onun yanına elə i insanı gətisinlə ki, Peyğəməi (s) öz gözləi ilə gömüş və ondan hədis eşitmiş olsun. Xidmətçilə elə i adamı çox axtaıla. Ancaq qoca i kişidən savayı heç kimi tapmıla. Onun da hay-hayı getmiş, vay-vayı qalmışdı. Onu i zənilə qoyu öyük çətinliklə saaya gətiilə. Ehtiyatla onu Haunun saayına daxil edi, yanına apadıla. Haun onu göü çox sevindi və öz məqsədinə çatdı. O, Peyğəməi (s) göən və ondan hədis eşidən u qocanı gödüyünə və azusuna çatdığı üçün sevinidi. /Haun ona dedi “Ey qoca! Özün Peyğəməi (s) gömüsən?” Dedi əli. Haun souşdu “Nə zaman gömüsən?” Dedi “Mən kiçik olanda atam əlimdən tutu məni Peyğəməin (s) xidmətinə apamışdı”. Haun dedi “Ondan i söz eşitdinmi?” Qoca dedi əli. “O günü Peyğəmədən (s) u söz eşitdim ki, uyuu “Adəm övladı qocalı, hə nə qədə qocalığa təəf gedəsə, onda iki sifət cavanlığa doğu gedə. ii həislikdi və o ii isə uzun azula”. Haun çox sevindi ki, u hədisi ancaq i nəfəin vasitəsilə Peyğəmədən (s) eşitmişdi. Əm edi ki, qocaya i kisə qızıl vesinlə və sona onu apadıla. Onu saayın qapısından çıxatmaq istəyən zaman kişi qışqımağa aşladı və dedi “Məni Haunun yanına qaytaın ki, ona sözüm va”. Dedilə ki, olmaz. Deyi “aşqa çaəm yoxdu, gəək Hauna i sual veəm”. Qocanı zənillə i yedə yenidən Haunun yanına gətidilə. Haun dedi “Nə xəədi?” Qoca dedi “Sualım va.” Haun dedi De. Kişi dedi “Cəna sultan, ilmək istəyiəm ki, mənə vediyiniz u əxşiş illik əxşişdi, yoxsa hə il veəcəksiniz?” /Haunun gülüş səsi ucaldı. Təəccülə dedi “Peyğəmə (s) düz deyimiş ki, adəm övladı hə nə qədə qocalığa təəf gedəsə, həisliyi və uzun azulaı cavanlaşa”. /u qoca u qədə zəif və gücsüz olamsına axmayaaq, elə hesa edi ki, hələ çox yaşayacaqdı. Hələ qapıdan çıxmamış gələn il üçün azula quu. Həisliyi ona qali gəli və o, Haunun saayına u halı ilə gei qayıdı. /İhaim Ədhəm ələxi, ələxdə şahzadə idi və o, mal və məqamını tək edi. Nəfsini islah etməklə və zahidliklə məşğul olu. Yazıla ki, i gün saayında əyləşmişdi. ayıa tamaşa edidi. Göü i yoxsul kişi saayın kölgəsində əyləşi, köhnə çöək kisəsini açı və çöək götüü yeyi. Üstündən su içi ahat yatı. /İahim özünə deyi “Əgə insan nəfsi u qədə yeməyə qənaətlənə və ahat yatasa, əs mən niyə dünya neməti üçün özümü u qədə zəhmətə salmışam?” Ona göə də məmləkətini tək edi və yoxsul liasını geyini. Nəql edilə ki, i gün hamama gimək istəyi. Hamamçı onun köhnə paltaını göü onu hamama uaxmı. İahim deyi “Çox təəccülüdü ki, malı olmayan insanı hamama uaxmıla. əs itaət etmədən və yaxşı əməl gömədən, ehiştə necə daxil olmaq ola ki?”. /eləliklə deyə iləik ki, həislik - əxlaqın əzil sifətidi. Din alimləi və Məsumlaı (ə) izləi həmişə ondan xəəda etmişdilə. u sifət insana İlahi fəzayil səmasında uçmağa imkan veməz, i quşa ənzəyə ki, qanadlaının hə ikisinə daş asılmışdı. Nəticədə yeə düşü və uça ilmi./span