İLAHİ QƏZA VƏ İNSANIN İXTİYARI NECƏ İZAH OLUNUR?

span style="font-size12pt;"“Qəza” sona çatmaq, işi qutamaq mənasını daşıyı və i işin son məhələsini “qəza” adlandımaq ola. “Qəza”nın da “təqdi” kimi iki kateqoiyası va “Elmi qəza” və “eyni qəza”. İşin sona çatmasını və sonuncu məhələsini ilməyə “elmi qəza”, işin sona çatı, həqiqətdə geçəkləşməsinə isə “eyni qəza” deyili. / /Allahın elmi qəzası Allah-taala valıqlaın və fenomenləin laüd olaaq həyatda geçəkləşməsini ili. Onun elmi qəzası insanın ixtiyaı ilə heç i ziddiyyət təşkil etmi. Çünki Allah ili ki, i fenomen, yaxud i fel və iş insanın ixtiyaı ilə laüd olaaq həyata keçəcəkdi. aşqa sözlə, Allahın, insanlaın öz ixtiyalaı ilə yeinə yetidikləi işləi aəsindəki elmi qəzasının mənası udu ki, O, insanın filan işdə ixtiya sahii olması ilə yanaşı, laüd olaaq geçəkləşəcəyini ili. Yə`ni Allah ili ki, filankəs elə i işi iadə edəcək, öz ixtiyaı və istəyi ilə onu yeinə yetiəcəkdi. / /Allahın eyni qəzası u, valıqlaın laüd olaaq geçəkləşməsinin Allaha mənsu edilməsi deməkdi. aşqa sözlə, Allahın eyni qəzası tələ edi ki, fenomenləin valığının yaandıqlaı ilk gündən, hətta uzaq müqəddimələin hazılandığı vaxtdan Onun hikmətli tədii altında olduğuna inanaaq, yaadılış şətləinin hazılanı, son məhələyə çatmasını Onun iadəsinə tae hesa edək. / /aşqa sözlə / /1-Hə hansı (səəə ehtiyacı olan) valığın özünün zəui valıq həddinə çatması onun tam illətinin (səəinin) geçəkləşməsi yolu ilədi. / /2-Heç i məxluq öz valığında və valığının təsilənməsində müstəqil deyildi. / /3-Təii ki, ütün fenomenləin valığının zəuiliyi tam müstəqilliyə malik olan və heç i şeyə möhtac olmayan Allaha aid edili. / /Həqiqətdə Allahın qəzası tələ edi ki, hə hansı i fenomenin valığı Onun təkvini izninə və istəyinə mənsu edildiyi kimi, Onun izni olmadan heç i valıq, valıq aləminə qədəm qoya ilməz. Hə i şeyin yaadılışı Allahın eyni qəzasına əsaslanı və Onun icazəsi olmadan heç i valıq özünəməxsus suətinə düşə ilməz. //span