İmam Mehdinin (ə) azərbaycanlı sİlahdaşları olacaqmı?
span style="font-size12pt;"Dini mənələdə İmam Mehdinin (ə) silahdaşlaı iki təəqəyə ölünü. iinci təəqə İmamın zühuunun lap əvvəlində Ona yadım göstəəcək insanladan iaətdi. İkinci təəqəyə isə sonadan o həzətə eyət edi Onun ayağı altında haqq uğunda döyüşəcək şəxslə aiddi. / /İmam Mehdinin (ə) iinci təəqəyə mənsu ən yaxın və sadiq səhaələinin ümumi sayı 313 nəfə olacaq. u, həm də Quani-kəimdə xatılanan və Talutun aşçılığı altında düşmənlə döyüşə yollanan mömin əsgələin sayıdı. Həmçinin, İslam uğunda apaılmış ilk iimiqyaslı həi əməliyyatın – əd savaşının müsəlman iştiakçılaı da 313 nəfə olmuşla. / /İmam Mehdinin (ə) silahdaşlaının öyük əksəiyyətini cavanla təşkil edəcək. Hətta İmam Əli (ə) uyuu ki, onlaın aasında ahıllaın sayı gözə çəkilən sümə və yeməyə tökülən duz qədə az olacaq. u şəxsləin hə ii imanın ən yüksək mətəəsinə malik, cəsu və qüvvətlidi. Hədislədə onlaın hə iində 40 nəfəin gücü toplandığı, aslan kimi qoxusuz, kölə kimi İmam Mehdiyə (ə) sadiq olacaqlaı, yalnız şəhadət azusu ilə yaşayacaqlaı, İmam Hüseynin (ə) intiqamını almaq şüaı ilə çıxış edəcəkləi, gecələ yatmayı iadətlə məşğul olacaqlaı ildiili. əzi əvayətlədə deyili ki, onla i-iini undan əvvəl tanımadıqlaı halda, Allahın əmi ilə enyi vaxtda möcüzəvi şəkildə öz ölkələindən həəkət edi Məkkəyə toplaşacaqla. İmam Əli (ə) İslam Peyğəməinə istinadən uyumuşdu ki, Mehdinin (ə) silahdaşlaı i göz qıpımında dünyanın şəqindən və qəindən gəli o həzətə qoşulacaqla. Onlaın sayı tamam olandan sona İmam Kəənin yanında öz zühuunu elan edəcək və öz müqəddəs missiyasının icasına aşlayacaq. əvayətləin i qismində İmamın səhaələindən 13 və ya 50 nəfəin qadın olacağı da deyili. / /İmamın əksə səhaələinin əcəm (qeyi-əə millətləindən) olacağı xəə veili. Hətta İn Əəi “əl-Fütuhatül-Məkkiyyə” əsəində onlaın hamısının qeyi-əə olduqlaını, amma əə dilində danışacaqlaını iddia edi ki, u da İmamın səhaələi aasında Əəistan, İaq, Yəmən, əheyn, Oman, Şam, Misi əsilli şəxsləin olduğunu ildiən hədislələ ziddiyyət təşkil edi. 313 nəfə müsəlman Şəqinin müxtəlif şəhələinə mənsudu. Elə şəhələ va ki, oadan cəmi i nəfə çıxacaq. əzi şəhələin isə i neçə (hətta onlala) sakini u dəstəyə aid olacaq. Hindistan, Ota Asiya, Afika əsilli insanla da u cəgədə ye tutacaqla. Hətta onlaın aasında Qə (Fiəngistan və Əndəlus) müsəlmanlaının da olacağına işaələ vadı. Səhaələin xeyli hissəsi də İan şəhələinə mənsudu. / /u şəxsləin əziləinin kimliyi hədislədə açıq şəkildə göstəili. Məsələn, död peyğəməin – Həzət İsa, İdis, Xız və İlyasın (ə) İmam Mehdiyə (ə) yadım göstəəcəkləi və keçmişdə yaşamış daha 27 nəfə müqəddəsin ilahi əmlə diili o həzətə qoşulacağı ildiili. Həmin 27 nəfə unladan iaətdi 7 nəfə əshai-kəhf, Həzət Musa Peyğəməin (ə) qövmündən ədalətlə hökm vemiş 15 nəfə mömin, Həzət Musanın (ə) canişini Yuşə in Nun, fionun qövmündən iman gətimiş mömin, Salmani-fasi, səhaə Əu Dücanə və Malik Əştə (ihaül-ənva, 52-ci cild, səh. 346; Təfsii-Əyyaşi, II, 32). / /On ikinci İmamın silahdaşlaının adı, vətəni və hə coğafi məkandan neçə nəfəin çıxacağı aədə məlumatla əvayətlədə fəqləni. u aədə i neçə hədis vadı ki, onlaın hamısının sənədi Həzət Əliyə (ə) gedi-çıxı. u əvayətləin fəqli vaiantlaı aşağıdakı kitalada öz əksini tapmışdı Şeyx Əli Yəzdi Haii. İlzamün-nasi fi isatil-hüccətil-ğai, II, 178-232; Seyyid in Tavus. Əl-Məlahim vəl-fitən, səh. 288-294, 376-378; İn Cəi Təəiye-səği. Əd-Dəlail-ül-İmamə, səh. 556-560; Mi Mühəmməd Sadiq Xatunaadi. Kəşfül-həqq, səh. 186; Seyyid Mühəmməd Kazim Qəzvini. İmam Mehdi əz vəladət ta zühu; Şeyx Mühəmməd in Hüətullah Talisi. Əl-Fəəcül-kəi fil-ğeyə və s. / /İmam Mehdinin (ə) 313 nəfə səhaəsi aasında həm Cənui, həm də Şimali Azəaycandan onlala şəxsin olacağı şühəsizdi. Cənui Azəaycana aid olan Xunəc şəhəindən iki, Ədəildən i, Maağadan i (digə əvayətə göə üç), Səlmasdan i, Xoy şəhəindən i, Təiz yaxınlığındakı Caəvan məntəqəsindən üç nəfə, əhalisinin öyük hissəsini azəaycanlıla təşkil edən Həmədandan iki, Qəzvindən səkkiz nəfə İmamın qoşununda ye tutacaq. Yuxaıda adını çəkdiyimiz mənələdə xatılanan və Cai in Adullahın İmam Əlidən (ə) əvayət etdiyi hədisdə də Azəaycandan 3 nəfəin çıxacağı ildiili. O zamanla Azəaycan əazisi şimallı-cənulu vahid anlamda qəul edildiyi üçün u üç nəfəin Şimali yoxsa Cənui Azəaycana mənsuluğunu qəti şəkildə söyləyə ilməik. İmam Mühəmməd aqi (ə) də Həzət Mehdinin (ə) qiyamında azəaycanlılaın xüsusi olunu vuğulayaaq uyumuşdu “Azəaycandan elə i alov qalxacaq ki, onun qaşısında heç nə davam gətiə ilməyəcək” (Nömani. Kitaül-ğeyə, səh. 170; Kamil Süleyman. Yövmül-xilas, səh. 239). İmam aqi (ə) axiəz-zamanda Həzət Mehdinin (ə) zühuu üçün hazılıq olunu oynayacaq qiyamın Azəaycanda aşlayacağını ildii və u zaman i qədə gözləməyi, Mehdinin (ə) zühu əlamətləi süuta yetdikdən sona müaizəyə qoşulmağı tövsiyə edidi. Qeyd edək ki, əzi hədislədə İmamın səhaələinin hə iinin ayı-ayılıqda adı çəkili və vətəni xatılanı. / /İmam Mehdinin (ə) silahdaşlaı sıasında aül-əva Dəəndə və Tiflisə mənsu şəxsləin də adına ast gəliik. əvayətlədə Əməniyyə vilayətindən i və ya iki nəfəin İmama qoşulacağı xəə veili. Məlum olduğu kimi, o zamanla Əməniyyə deyəkən Emənistan, və ya emənilə yaşayan əazi olaaq nəzədə tutulmudu, u adla müasi Azəaycan topaqlaının i hissəsi və əlavə əazilə (indiki Gücüstan, Emənistan, Dağıstan) nəzədə tutuludu. Əməniyyə müsəlman xilafətinin ii inziati əyalətləindən ii idi. əzi mənələdə Dəənddən Həmədana kimi uzanan topaqla Azəaycan, Aan və Əməniyyə adlı üç hissəyə ölünü, əzən isə ümumiləşdiiləək ya hamısı Azəaycan, ya da Əməniyyə adlandıılıdı. / /Seyyid in Tavusun “Əl-Məlahim vəl-fitən” kitaında (səh. 294) Əsəğ in Nüatənin İmam Əli in Əu Talidən (ə) əvayət etdiyi hədisdə İmam Mehdinin (ə) silahdaşlaından iinin də Şivandan olacağı göstəili. Həmçinin, əzi mənələ 313 nəfədən iinin ədədən çıxacağına işaə edi. Qədim Azəaycan şəhəi ədə (əə mənələində əzəə adlanı) Aan vilayətinin paytaxtı idi və əzən ütün Aan (Şimali Azəaycan) topaqlaını ədə adlandııdıla. İn Cəi Təəinin (onu məşhu taix və təfsi müəllifi Təəi ilə qaışdımayın; u, daha sonala yaşamış alimdi) “Dəlailül-İmamə” kitaında İmam Mehdinin (ə) səhaələindən iinin də Muğan ölgəsinə aid olacağı yazılı (səh. 557). Həm Şimali, həm də Cənui Azəaycanda Muğan məntəqəsi olduğu üçün uada da hansının qəsd edildiyi tam aydın deyil. //span