Quran və rəvayət anlamında \"Qəlb\" nə deməkdİr?

span style="font-size12pt;"«Qəlini ədələ pak və işıqlı et, necə ki, alovu odunla şö’lələndiilə. Gecə odunçusu, sel üstə çö-çöp kimi olma! Ne’mətə qaşı nankoluq, naşükülük alçaqlıqdı və cahillə yoldaşlıq ədəxtlikdi.» / /Qu’an və əvayət anlamında qəl (üək), adətən, sinənin sol hissəsində yeləşən oqan deyil. Qəl dedikdə dək edən qüvvə, hiss və meylləin məkəzi nəzədə tutulu. Əgə qəlin tə’yinatını Qu’ani-kəimdə aaşdısaq, onun ən azı iki xüsusiyyətini əldə edəik iincisi, həqiqətləi dək edi, nələisə anlayı, göü; ikincisi, hissləi və meylləi vadı, məhəmət, əklik, mehianlıq, qəzə kimi halla ona aid edili. /«Qəl» sözünü fas dilində «del» sözü ifadə edi. u kəlmə nəsdə, nəzmdə geniş şəkildə işlədilmişdi. Məsələn, «qəlini pakla», «qəlin nuani olsun», «qəl mə’ifət xəzinəsi, məhəət evidi» dedikdə sinədəki üək oqanı yox, yuxaıda qeyd olunmuş xüsusiyyətləə malik məkəz aşa düşülü. /Həzətin (ə) uyğun kəlamına əsasən, qəl insanın atinində şö’lələnməyə, işıqlanmaya, isinməyə, işıq saçmağa hazı olan i qüvvədi. Amma u fəaliyyətlə öz-özünə aş vemi. Eneji və qidalanma tələ olunu. Necə ki, insan oqanizmi, xüsusi ilə, uşaqlıq və gənclik dövündə inkişaf etmə qailiyyətinə malik olsa da, öz-özünə inkişaf etmi, qidalanmaya ehtiyac duyu. Qəl də, həqiqətləi dək etmək, hissləi üuzə vemək hazılığına malikdi, amma qidalandıılmalıdı, sağlam qida almalıdı. İnsan qəli işıq vemək üçün yanacağa ehtiyaclı çıaq kimidi. Elektik lampasını işıqlandıan onun hansısa eneji mənəyinə qoşulmasıdı. Həqiqətləin dəkinə, hissləin əyanına hazılığı olan insan qəli də yalnız sağlam qidalanma sayəsində fəallaşı. Qəl zəui eneji ilə tə’min olunmalıdı ki, öz iki əsas işini göə ilsin. Eneji mənəyi olmazsa, qəl lampa kimi sönəsidi. /Həzət Əlinin (ə) u nuani kəlamından faydalandığımız digə i nöqtə udu ki, qəl atəşimizi həmişə işıqlı, həqiqətləin qəuluna hazı gömək istəyiiksə, qəlimizi eneji veəcək şeylələ tə’min etməliyik. Su və kül alovu atıa ilmədiyi kimi, qəl enejisini də hə şey tə’min edə ilmi. Qəli onun odunu söndüən şeylələ qidalandıı, onun fəaliyyətinin atmasını gözləyə ilməik. Qələ daxil olan hə şey, hə mə’lumat onun hissləini gücləndii, kamala çatdımı. Nə çox zəhəli qidala ki, qəldə fəsad və onun məhvinə səə olu, onun fəaliyyətini yavaşıdı. Demək, qəl onun kamilliyi və ilahiliyinə uyğun qidalala tə’min olunmalıdı. u qidala onu inkişaf etdiməlidi. una göə də qəl üçün enejili qidalaı yaxşı tanımalıyıq. Qələ daxil olmaqla onun təəqqisinə səə olan qidala seçilməlidi. u qida Həzətin (ə) «ədə» adlandıdığı həqiqətdi. Ədə dedikdə insanın gözəl əftaına, davanışına səə olan iliklə nəzədə tutulu. İnsanın əldə etdiyi, qəlində ye vediyi iliklə onun gözəl əftaına səə olmalı, yaxşı işləin icasında və pis işləin təkində ona kömək etməlidi. Əgə qəl daim elə qidalala tə’min olunsa, ümid etmək ola ki, günü-gündən daha atıq şö’lələnəcək və öz kamilliyinə daha da yaxınlaşacaq. Amma qəli aşlı-aşına uaxı, hə nə ilə gəldi qidalandısaq, hissləi hansı vasitə ilə oldu həyəcanlandısaq, təkamül ümidi oş i düşüncə olacaq, qəlin süqut amilləi get-gedə atacaq. Demək, qələ ədə tə’limində ehtiyatlı olmalı, ona düzgün, faydalı, iətamiz məsələləi təqdim etməliyik. Hiss və meylləə münasiətdə də ilahiliyi nəzədə saxlamalı, şeytani istəkləin aş qaldımasına yol veməməliyik. / /UHUN DAİMİ ŞÖ’LƏLƏNMƏSİ ÜÇÜN /Həzət Əlinin (ə) vəsiyyətinin u hissəsində faydalandığımız digə i nöqtə idak və hiss məkəzi olan qəlin daimi qidalanmaya ehtiyaclı olmasıdı. ə’zən güman ediik ki, əgə i məsələni möhkəm dəlillə, nəqletmə, şahidlik yolu ilə ilmişiksə, atıq göüləsi iş qalmayı. Məsələn, güman ediik ki, əgə icə dəfə Allahın valığın ili, «əşhədu əlla ilahə illəllah» deməklə imanla gətiiiksə, iş sona çatı. Əslində isə elə deyil. İşıqlanma üçün yanacaq və eneji təchizatına ehtiyac olduğu kimi, daimi işıqlanma üçün daimi yanacaq və daimi eneji təchizatına ehtiyac duyulu. İnsan qəli də eyni ilə u cü daimi enejiyə möhtacdı. i dəfə ilmək, süuta yetiməklə iş aşa çatmı. i məsələyə diqqət yalnız i müddət az-çox təsili ola ilə. Ələttə, mövzunun tə’si müddəti onun nüfuz gücündən, insanı tə’si altına alan müsət və mənfi xaici amillədən asılıdı. Hə halda, insanın öyəndiyi həqiqətin onun əftaına tə’sii məhduddu. Uyğun tə’si qounmasa, inkişaf etdiilməsə, qidalandıılmasa, sönü, yox olasıdı. i dəfə öyəni, i dəfə inanmaq ömünün sonunadək kifayət etmi. İnsan öz əqidə və imanını qidalandımalı, dəlilləini götü-qoy etməli, daimi özünə təlqin etməli, əqidəsini dii saxlayacaq işlə göməlidi./span