İXLAS NİŞANƏLƏRİ NədİR?

i çoxlaı səmimi, ixlasla əməl və niyyət etdikləini düşünülə. Amma diqqətlə axsala, əməlləində qeyi-ilahi niyyətləin olduğunu göələ. Qu’an və hədislə əsasında ə’zi ixlas nişanələini nəzədən keçiək / / / /Qu’ani-kəimin u mövzuda işaə etdiyi nümunə həzət Əli (ə) və Fatimənin (ə) ifta veməsidi. İmam Həsən (ə) və İmam Hüseyn (ə) köpə yaşlaında xəstələnmişdilə. Həzət Peyğəmə (s) və səhaələ onlaı yoxlamağa getdilə. Əliyə (ə) təklif etdilə ki, onlaın şəfası üçün nəzi etsin. Həzət Əli (ə) və Fatimə (ə) nəz etdilə ki, köpələ şəfa tapan kimi üç gün ouc tutacaqla. Allah köpələə şəfa vedi. Həzət Əli (ə) və Fatimə (ə) ouc tutdula. u öyük şəxsiyyətlə gün əzində özləi çətinliklə i ədəd çöək işiidilə. iinci gün ifta vaxtı qapı döyüldü. i nəfə fəqi ehtiyacı üzündən u qapıya pənah gətii çöək istəyidi. Onla həmin gün üçün hazıladıqlaı çöəyi o fəqiə vei özləi su ilə ifta etdilə. İkinci, üçüncü gün də u hadisə təkalandı. Üç gün yeməksiz ouc tutan ailə əngləi qaçmış halda həzət Peyğəməin (s) yanına gəldilə. Onla aəsində “Dəh” suəsi nazil oldu. uada həmin xalis əmələ işaə olunudu “iz sizə Allaha xati təam veiik və sizdən heç i mükafat, təşəkkü istəmiik.” /Onla ixlasla və Allaha xati təam vedilə. Təam və əxşiş vemək onlaın xaakteinin i hissəsi idi. Yeməkləini vedilə, qonaq və yoxsulun təka gəlişindən naahat olmadıla, onladan heç i təşəkkü ummadıla. İnsan ə’zən könüllü olaaq pulsuz işləyi. Lakin istəyi ki, onun işindən cəmiyyət xəə tutsun. /ə’zən dildə mükafat ummadığını deyi. Lakin qəlində mükafat gözləyi. /ə’zən yaxşı işləinə göə təşəkkü edilmədikdə naahat olu, süstləşi. ütün unla ixlasın olmaması nişanəsidi. İxlaslı şəxs üçün xalqın tənqid, yoxsa tə’if etməsi tə’sisizdi. İnsan vəzifəsinə əməl etməlidi. İstə xalq ili təşəkkü etsin, istə xəəsiz qalı, təşəkkü etməsin! / / / /İxlasın aşqa i nişanəsi odu ki, insan əməl zamanı pul, məqam, şöhət aədə düşünməyi zəui və yedə qalmış işləin soağınca getsin. axmayaaq ki, həmin işlə insanın ictimai məqamını, gəliini və ifahını atımı. Məsələn, kəndlədə, ucqa ayonlada, suyu və havası pis yelədə xidmət etmək, yaxud cəmiyyətdə gözə göünməyən lazımlı işləi yeinə yetimək ixlasdan danışı. /Gənc yaşımda həm uşaqlaa, həm də yeniyetmələə dəs keçidim. Yolda yeniyetmələ mənə yaxınlaşdıqda qüələni, uşaqla axamca düşdükdə azacıq kiçiklik hiss edidim. azadan keçidim. Yol üstəki dükandan savadsız i qoca çıxı mənə dedi “Allah üçün dəs veisən?” Mən də pul almadığım üçün dedim “əli!” Dedi “Əgə Allaha göə dəs veisənsə, uşaqlaın Allahı cavanlaın Allahıyla eynidi. Sənə “uşaqlaın müəllimi” desələ, naahat olmamalısan.” /Qocanın sözünü ilham olmuş ilahi dəs hesa etdim. O deyidi “öyüklələ kiçikləin Allahı idi.” Kaş elə i məqama çataq ki, əzəmətli və ya sadə məclislədə iştiak etmək, tanınmış şəxslədən və ya adi insanladan təhsil almaq, itidai və ya ali təhsil öyətmək izim üçün eyni olsun; pul, şöhət geyim və məqam yox, Allaha yaxınlaşmaq vasitəsi ilə ucalmaq istəyək! / /3. Peşiman olmamaq / /Allaha xati işləyənlə və aşqalaından umacağı olmayanla heç zaman işləindən peşiman olmula. Onla Allaha xati işlədikləi üçün mükafatlaını almışla. İstə dünyəvi nəticəsi olsun, istə olmasın! /Əgə Allaha xati i mö’minin və ya xəstənin göüşünə gedi, onu evdə tapmasanız peşiman olmayın. Çünki savaınızı almısınız. Gündəlik qaşılaşdığımız hadisələ peşmançılıq çəkməyimizə səə olusa, niyyətimizə diqqət etməliyik! / / / /Vəzifələi yeinə yetiəkən ixlaslı şəxslə üçün xalqın onlaı qəul edi-etməməsi, diqqət və ya e’tinasızlıq göstəməsi fəqsizdi. Onlaın fikincə tə’if və tənqid eynidi. Əgə i şəxs xalq təəfindən qəul edildikdə sevini, e’tinasızlıq gödükdə pəişan olusa, u hal zəif ixlas əlamətidi. Ələttə, mümkündü ki, insan öz sevincini xalqın haqqa gəlişi, öz naahatçılığını xalqın dinə soyuq yanaşması ilə əlaqələndisin. Lakin zahii əlaqələndimə kifayət etmi və qələ nəzə salmaq lazımdı. Həzət Əli (ə) uyuu “iyakaın üç nişanəsi va Təklikdə yoğun və halsız olu; xalq aasında (iadət və əməldə) əhval-uhiyyə tapı; tə’if edildikdə çox, tənqid olunduqda az işləyi.” /Allah izi u qoxulu xəstəlikdən qousun! Mütəxəssis olduğu u sahəyə uyğun xəstəliklə dünyadan gedən həkimlə kimi olmayaq! Özümüz ixlasdan yazı, iya və şiklə dünyadan getməyək! / / / /İxlaslı insan zaman və məkan yox, ilahi göstəişlə əsasında yaşayı. una göə vəzifələini adıcıllıqla və sait şəkildə yeinə yetii. Təka-təka əməllədən youlmu. Onun qocalıq və ya fiziki zəifliyə göə az əməl etməsi mümkündü. Lakin əhval-uhiyyəsi və məqsədi dəyişmi. / / / /İxlaslı şəxsləin öz vəzifələini yeinə yetiməsinə va-dövlət və məqam maneçilik töətmi. İxlaslı şəxslə hətta özləini də fəda etməyə hazıdıla. Onla u yolda şəxsi istəkləindən keçilə. Va-dövlət, məqam, yaxınla və dostlaa ağlılıq vəzifələin yeinə yetiilməsinə mane olasa ixlas məhv ola. Qu’an uyuu “...Əgə atalaınız, oğullaınız, qadaşlaınız, övətləiniz, qəiləniz (qohumlaınız), qazandığınız malla, kasad olmasından qoxduğunuz ticaət, xoşunuza gələn məskənlə sizə Allahdan, Onun Peyğəməindən (s) və Allah yolunda cihaddan daha əzizdisə, Allahın qəzəini və əzaını gözləyin.” /İxlaslı insan məkana, zamana, qadına, məskənə və özünə ağlı deyil. O yalnız Allahın azılığını düşünü. /Deyilə ki, i atlı su axına yaxınlaşdı. Nə qədə şallaq vudusa at suya gimədi. Atlı özü suya gidi və atı cilovundan çəkməyə aşladı. Lakin at yenə də gəlmədi. Yaxınlıqda olan i aqil dedi “Ata mini əlindəki çuuqla suyu ulaşdısan, at keçə.” Atlı elə də etdi və at ahat-ahat sudan keçdi. O u işin hikmətini souşdu. Aqil dedi “At təmiz suda öz əksini göüdü və özünü tapdamaq istəmidi. Lakin su ulaşan kimi ötü keçdi!” /əli, özünü əyənən, va-dövlət, məqam, övlad və sənətə tam ağlanan şəxslə ixlaslı ola ilməzlə. Çünki ixlas yolunda hə şeydən keçilməlidi. / / / /Mümkündü ki, insan müəyyən şəaitdə və ya kiminsə yanında daxilinə zidd zahii işlə gösün. ə’zən insan təklikdə i cü, insanlaın yanında aşqa cü olu. u i növ iyadı. Ələttə, insanlaın yanında ədəli olmaq və hömət saxlamaq ayı i məsələdi. Həzət Əli (ə) uyuu “atini və zahii i olan, sözü ilə əməli uyğun gələn şəxs Allahın əmanətini ödəmiş və xalis iadət etmişdi.” /İxlaslı insan aşqlaının azılığını və münasiətini düşünmədən vəzifələinə əməl edi, Allah yolunda heç i danlaqdan qoxmu “Allah yolunda vuuşa və heç kəsin tə’nəsindən qoxmazla.” / / / /İxlas insanı hə yedə adıcıl və youlmadan təlaşa vada edi. Lakin ixlassız işlədə ə’zən qup təəssükeşliyi yaanı. İxlassız şəxs uyğun fiqəyə üzv olduqda fəal və şad olu. Lakin u fiqə və ya qupdan ayıldıqda əvvəlki əhval-uhiyyəsini itii, kənaa çəkili, ə’zən də müxalif olu. İxlaslı insan xüsusi təşkilat və ya qupa ağlı deyil. O istənilən i fiqənin atil olduğunu müəyyən edəkən kənaa çəkili və (ixlas uhiyyəsi ilə uyğunlaşmayan) qup, fiqə, məntəqə təəssükeşliyindən uzaqlaşı. Qu’ani-kəim uyuu ki, millətpəəst yəhudilə məsihiləi, təəssükeş məsihilə isə yəhudiləi puç sayıdı. /Ələttə, haqq olan qup və təşkilatlaı himayə etmək lazımdı. Məqsəd udu ki, atil özünü haqlı göü, aşqalaının haqqını atil saymamalıdı. / / / /İxlaslı insan mühüm hesa olunmayan, gözə dəyməyən, lakin oşluq yaadan və yedə qalmış işləi göməyə çalışı. /Ev üçün şüşə və pədə lazım olduğu kimi hamam və ayaqyolu da lazımdı. /Süfədə yemək, ət lazım olduğu kimi, duz da lazımdı. İxlaslı insanla yedə qalmış işlədən çəkinmilə. Onla işin kiçikliyinə və ya öyüklüyünə axmıla. Onla inanıla ki, ə’zən Allah kiçik yaxşı işləi əəkətli və tə’sili edi. /Əllamə Təatəai () Nəcəfi-əşəfdən Quma gələkən fiqh və üsul dəsləinin çox olduğunu gödü. Lakin həmin vaxtla təfsi və fəlsəfə dəsi deyilmidi. O u iki dəsi tədis etməyə aşladı. axmayaaq ki, i çoxlaı xeyixahcasına e’tiaz edi, u işi məcəiyyətin şə’ninə uyğun saymıdı. Lakin o mədəsənin xeyinə və yaanmış ehtiyaca əsasən təfsi və fəlsəfə dəsinə aşladı, “Əl-Mizan” təfsiini yazdı. əli, Allah insanlaın şöhətinə yox, ixlasına göə lütf edi. / / / /Səhv işləindən inadkacasına əl çəkməyənlə ixlaslı deyil. İxlaslı şəxs daha yaxşı yol və ya iş olduğunu müəyyən etdikdə səhv yoldan daşını və ya işi daha acaıqlı iinə tapşıı. i çox şəxslə uzun müddət azğın yol getdikdən sona səvhləini anlayıla. Lakin yenə də u yoldan daşınmaq istəmilə və u işi i növ məğluiyyət hesa edilə. Lakin səhvlədən daşınmamaq daha öyük məğluiyyətdi. /İxlaslı insanla öyük uh və geniş qəl sahiidilə. u səciyyə onlaın alçaq və pis işləə oyun əyməsinə mane olu. /