Son peyğəmbər dünyasını dəyİşdİkdən sonra mələklərlə rabİtə bİrdəfəlİk kəsİldİmİ?
span style="font-size12pt;"Sual yaanı ki, son peyğəmə dünyasını dəyişdikdən sona mələklələ aitə idəfəlik kəsildimi? Göəsən, Əli in Əutali, xanım Fatimə Cəəili gömüş, onu dinləmişmi? əvayətləə əsasən u sual müsət cavalandıılı. Amma u o demək deyil ki, həmin şəxslə peyğəmə olmuşla. elə ki, mələkləin və ya Cəəilin gətidiyi xəə peyğəməə çatdıılan vəhy növündən olmaya da ilə. Ümumiyyətlə, vəhyi iki qismə ölmək ola isalət vəhyi və qeyi-isalət vəhyi. Əgə vəhy peyğəməə ünvanlanmışsa, u vəhy isalət vəhyidi. Peyğəmələə qeyi-isalət vəhyi də gələ ilə. əzən u qəil vəhy ilham adlandıılı. əvayətlədə uyğun məfhum “təhdis” təii ilə ifadə olunu. “Üsuli-kafi” kitaında “ənnəl-əimmətə muhəddəsunə mufəhhəmun” adlı i a va. Məhum Kuleyni təəfindən nəql olunmuş əvayət təsdiqləyi ki, Əhli-eyt (ə) mələklələ danışmışdı. Xanım Fatimənin (ə) ləqələindən ii də “Muhəddəsə”di. “Muhəddəsə” dedikdə mələklə danışan xanım nəzədə tutulu. “Muhəddəs” sözünün mənasını düzgün anlamayanla elə düşünmüşlə ki, İmamla “muhəddəsdi”. Yəni İmamla da aşqalaı kimi hədis nəql etmək məqamına malik olmuşla. /Quan nazil olan vaxt “vəhy” temininin müxtəlif anlamlaı yox idi. Məsələn, ilham sözü vəhy sözü kimi geniş işlədilmidi Vəhyin lüğət mənası iti və gizli xəədi. elə i təi isalət vəhyi, ilham, hətta fiti yolla hidayət mənalaını əhatə edidi. Məsələn, al aısına vəhy dedikdə fiti i hidayət, qəl yolu ilə göstəiş mənası anlaşılı.[1] Ayədə uyuulu ki, sənin əin al aısına vəhy etdi... /əzi ayələdə insana vəhydən danışılı. Məsələn, həzət Zəkəiyya vəhy ünvanı kimi tanıtdıılı. Uyğun məqamda vəhy dedikdə işaələlə anlatmaq nəzədə tutulmuşdu. Ayədə ildiili ki, o (Zəkəiyya) mehadan qövmünün aasına gəli onlaa gündüz və gecə dua oxumalaını işaə etdi.[2] /Quani-kəimdə iki ləyaqətli və saleh qadına, həzət Məyəm və Musanın anasına vəhy nazil olduğu ildiili. Şühəsiz ki, nəzədə tutulan isalət vəhyi deyil. Allahın yaxın mələyi həzət Məyəmin yanına xüsusi i tapşııqla gəlmişdi. Həzət Musanın anasına vəhy isə qeyi i ilham sayılı. /Həzət Məyəmin əhvalatında nəql olunu ki, o, eytül-Müqəddəsin i guşəsində iadət və dua üçün ye seçmişdi. Həmin xəlvət yedə az-niyaza məşğul idi. Qəfildən i şəxs təcəssüm etdi. Uyğun mövzudan danışan ayədə ildiili ki, iz öz uhumuzu onun yanına göndədik və uhumuz ona əşə suətində göündü...[3] /Təfsiçilə aasında həzət Məyəmə göünən uhla ağlı müxtəlif fikilə va. Kimləsə onun Cəəil, kimləsə aşqa i mələk olduğunu ildiilə. Hə halda xanım Məyəmin gözünə göünən qeyi i valıq olmuşdu. u valıq insan suətində göünmüş, gətidiyi xəəi ona ilham etmişdi. /Musanın anasına vəhyin göndəilməsi ilə ağlı ildiili ki, Fion kahinləin yuxu yozumu əsasında əni-İsaildən olacaq ütün oğlan uşaqlaının öldüülməsi əmini vedi. Onun göstəişi əsasında məmula yeni doğulan ütün uşaqlaı məhv edidilə. Həmin vaxt həzət Musa (ə) dünyaya göz açdı. Anası Musaya göə naahat idi. Allah-taala çıxış yolu göstəəək Musanın anasına vəhy etdi. Ona tapşııq veildi ki, köpəni Nil çayına atsın və u köpə ona qaytaılacaq.[4] /Ayədə Musanın anasına onun övladının peyğəməliyi müjdə veili. Demək, Musanın anası qeyi xəə əsasında həəkət etmişdi. Əks təqdidə o öz övladının peyğəməliyindən xəə tuta ilməzdi. Deyilənlədən elə i nəticə əldə olunu ki, Quan uyuuqlaına əsasən, ilahi vəhy təkcə peyğəmələə aid deyil. isalət vəhyindən əlavə vəhylə də va. Peyğəmələə aid olan isə isalət vəhyidi. Amma məsum İmamlaa da vəhy olunmuşdu. Cəəil onlaa göünmüş, onlala danışmış, Allahın göstəişləini çatdımışdı. Onlaa vəhy nazil olması peyğəməlik dəlili sayılmı. Cəəil təkcə peyğəməə yox, həzət Məyəmə, məsum İmamlaa da göünmüşdü. əli, İslam peyğəməi dünyasını dəyişdikdən sona isalət vəhyi tamamlanmışdı. Ayə və əvayətlədən məlum olan udu ki, peyğəmə olmayan əzi şəxslə də Cəəili gömüş, onunla danışmış, onu dinləmişlə. Nəql olunan əvayətləə əsasən, məsum İmamlaın Cəəil və sai mələklələ əlaqəsi olmuşdu. Onla əzən mələkləi gömüş, əzən onlaın səsini eşitmişlə. / /[1] “Nəhl”, 68 /[2] “Məyəm”, 11 /[3] “Məyəm”, 17-20 /[4] “Qəsəs”, 7/span