Abbasİlərİn qİyamı İslamİ mahİyyət daşıyırdımı?!
span style="font-size12pt;"İmam Sadiq əleyhissəlamın həyatında diqqəti cəl edən məsələlədən ii də, o Həzətin Aasilə qiyamının aşçılaının ona eyət etmək təklifini qəul etməməsidi. Əgə u məsələyə ötəi və səthi axsaq ola ilə elə fikiləşək ki, u qiyamda məzhəi fikiləin daha çox təsii olmuşdu. Çünki qiyamçılaın ütün şüalaı İslami şüala və ayaqlaı üzəinə yazılmış sözləin hamısı Quan ayələi idi. Onla özləini elə qələmə veidilə ki, guya Əhli-eytin (əleyhimussəlam) xeyinə iş göü və məqsədləi Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsinin əni–Üməyyə və əni–Məvan təəfindən axıdılmış nahaq qanının intiqamını almaqdı. Onla öz qiyamını Əhli-eyt (əleyhimussəlam) ilə əlaqələndimək istəyidilə. Düzdü, əvvəl camaatı ona təəf dəvət etdikləi xəlifənin adını ildiməsələ də, ancaq şüalaı elə idi ki, “iz Məhəmməd (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsindən seçilmiş i şəxsə eyət etmək üçün qiyam etmişik /(Dokto Şövqi Zeyf, “Taixül Ədəil Əəi” (2), səh. 176-203).” / /Deyilə ki, Əu Müslimin əələ aasında da (o özü qeyi-əə olmuşdu) çoxlu dost-tanışı, silahdaşı va idi. Onla Əu Müslimə eyət edəkən and içi deyidilə ki, Quan və Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) sünnəsinə əməl etməkdə, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsindən seçilmiş və hələ ki, naməlum qalan i şəxsə itaət etməkdə möhkəm olacaq və öz aşçılaına itaət etməkdə hiyləyə yol veməyi onlaın əmləini heç i söz-söhətsiz ica edəcəklə. Hətta and içəkən unu da söyləyidilə ki, düşmənə qali gəldikləi təqdidə, onlaı ancaq İslam və öz aşçılaının qayda-qanunlaı əsasında həlak edəcəklə. /Qiyamçılaın tanınması üçün olan əlamət onlaın qaa palta geymələi və qaa ayaq götümələi idi. Peyğəməin (səlləllahu əleyhi və alih) ayağı qaa olduğu və onlaın da məqsədləi Peyğəməin (səlləllahu əleyhi və alih) dininə qayıtmaq olduğu üçün, ya da məqsədləi Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsinin intiqamını alı onlaa əzada olduqlaına göə öz ayaqlaı üçün qaa əngi seçmişdilə. əlkə də, məqsədləi u olmuşdu ki, özləini kütləvi qığınla nəticələnəcək döyüş aədə deyilmiş uzaqgöənliyin aşka nümunəsini qələmə vesinlə. u fikə göə Xoasan təəfdən qaa əngli ayaqlaın qalxması zalımla dövlətinin süqutu və haqq olan dövlətin yaanması nişanəsidi /(ihaül-ənva, c.52 səh.217-229). /i sözlə, unun zahiindən elə aşa düşülü ki, Aasilə qiyamı İslam ehtivalı, əzəmətli i qiyam olmuşdu./span