RƏCƏT BARƏSİNDƏKİ ƏQİDƏMİZ NƏDİR?

On iki İmam şiələinin Peyğəmə (əleyhis-salam) Əhli-eytindən gəli çatan hədisləə əsaslanan əqidələindən ii də udu ki, Allah-Taala ölü dünyadan gedən əzi şəxsləi dünyada olduqlaı ədən və suətlə diildi onladan əziləinə izzət əxş edəcək, əziləini isə zəlil edəcəkdi. Haqqpəəstləin haqqını atilpəəstlədən, məzlumlaın haqqını zalımladan alacaqdı. u hadisə Məhdi (əleyhis-salam)-ın qiyamı zamanı aş veəcəkdi. /Öldükdən sona diili u dünyaya qayıdacaq şəxsləin əziləi imanın, əziləi isə küf və fəsadın ən yüksək həddində olanladı. Onla diili i müddət yaşadıqdan sona yenidən öləcəklə ki, qiyamət günü diili əməlləinin cəzasına çatsınla. Allah-Taala Quani Kəimdə öldükdən sona (elə u dünyada) yenidən diili əcətdən sona işləi islah olmayanlaın sözləini qeyd edi. elə ki, onla islah olunmaq üçün üçüncü dəfə (u dünyada) diilməyi diləyələ. /(Kafilə) dedilə Pəvədigaa, sən izi iki dəfə öldüü iki dəfə diiltdin. iz də öz günahlaımızı iqa etdik. Aya (u əzadan) çıxmaq üçün i yol vamı? /Deməli Quani Kəimdə əcətin (əzi ölüləin u dünyada diilməsi) aş veməsi qeyd olunmuşdu. Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) Əhli-eytindən də u aədə çoxlu əvayətlə gəli çatmışdı. İmamiyyə şiələinin hamısı əcət əqidəsinə inanıla. Amma kiçik i qup əcətə dəlalət edən ayə və əvayətləi aşqa mənalaa yozu demişlə ki, əcətdən məqsəd Həzət Məhdi (əleyhis-salam)-ın zühuu zamanı hökumətin Əhli-eyt (əleyhimüssalam)-a–onladan ölənləin diilməməsi şətilə–qaytaılmasıdı. /Sünnülə əcətə etiqad əsləməyi İslama xilaf olan məsələ hesa edəək onu pisləmişlə. aviləinin təcümeyi-halını yazan sünnü şəhçiləi və yazıçılaı hə hansı i avinin əcətə etiqad əsləməsini həmin avinin tənəyə məuz qalması və onlaa etimad olunmaması əlaməti hesa etmiş, u qəildən olan aviləin əvayətləini etiasız saymışla. Onla əcətə etiqad əsləməyi küf və şik, hətta ondan da öyük günah hesa edilə. u etiqad sünnüləin (öz təsəvvüləinə əsasən) şiələi məhkum və tənqid etmək üçün ən öyük əhanələidi. /Şühəsiz ki, u mətlə əsasız və azdııcı əhanələ sıasındadı ki, əzi müsəlman fiqələi onun vasitəsi ilə sai fiqələə tənə vuu atil olmasını süuta yetimək istəmişlə, amma u əhanənin əsaslı olmasını göstəən hansısa dəlil-süut yoxdu. Çünki əcətə etiqad əsləmək pak tovhid, nüüvvət əqidəsinə heç i xələl gətimi. Üstəlik u əqidələi qüvvətləndii. Çünki əcət (ölüləin u dünyada diilməsi) Qiyamət kimi Allah-Taalanın kamil qüdət nişanəsi, fövqəl-təii işlədəndi ki, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) və Onun pak Əhli-eytinin möcüzələindən ii ola ilə. /Əslinə axanda, əcət məsələsi eynilə Həzət İsa (əleyhis-salam)-ın ölüləi diiltməsi kimi möcüzəli işlədəndi. əcətdə isə u möcüzə daha palaq və daha kamildi. Çünki əcət, insanlaın ölü çüüdükdən, topağa çevildikdən sona diilməsidi. Quani Kəim uyuu /(As ini Vail) dedi u sümüklə çüüdükdən sona kim onlaı diildəcək? (Ey Peyğəməimiz) de u sümükləi elə ilk dəfə yoxdan xəlq edən Kəs diildəcək və O, hə şeyi xəlq etməyə alimdi. /əziləi əcətə tənə vumaq üçün demişlə ki, əcət atil növdən olan tənasüxdü. elə təsəvvü edənlə əsl həqiqətdə tənasüx və cismani məad aasında fəq qoymamışla. Haluki, əcət cismani məad qismləindəndi. Çünki, tənasüx dedikdə uhun i ədəndən aşqa ədənə nəql olunması nəzədə tutulu. Amma cismani məad dedikdə isə, uhun əvvəlki ədənə xas olduğu xüsusiyyətlələ ədənə qayıtması nəzədə tutulu. əcətin də mənası elə u cüdü. /Əgə əcət tənasüx mənasında olsaydı, onda ölüləin İsa (əleyhis-salam)-ın əli ilə diildilməsi, həmçinin cismani məad və qiyamət həşi də tənasüx mənasında olmalı idi (hansı ki elə deyildi). /Nəticə alııq ki, əcət aəsində iki yöndən münaqişə olunu /1) əcətin geçəkləşməsi qeyi-mümkündü; /2) əcət aəsində gətiilən əvayətlə etiasızdı. /u iki iadın səhih olmasını fəz etsək də elə, əcətə etiqadın sünnüləin şiələlə düşmənçilik əsləməsinə gətii çıxaması əsassızdı. /Sai müsəlman fiqələi aasında i sıa etiqadla va ki, qeyi-mümükün işlədəndi, yaxud onlaın aəsində İslam əhələi təəfindən heç i əvayət gəlməyi, amma u etiqadla kafi olmağa və ya dindən çıxmağa səə olmaz. mətlə üçün çoxlu misalla gətimək ola Məsələn, əziləi Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-in səhv, günah etməsinə, Quanın əzəli olmasına, o həzətin özündən sona canişin təyin etməməsinə və s. etiqad əsləyilə (unlaın hamısı sünnüləin etiqad üsullaındandı). /Qeyd olunan iki münaqişənin heç i əsası yoxdu. əcətin qeyi-mümkün olmasını iddia edənləin cavaında qeyd etdik ki, o, i növ cismani məaddı, u fəqlə ki, əcət u dünyada aş vei. Cismani məadın mümkünlüyü dəlili elə əcət üçün də gətiili və u işin qeyi-mümkün olması üçün heç i dəlil yoxdu. Amma əcət məsələsi izim üçün adi məsələ deyildi və adi həyatımızda elə i məsələ ilə astlaşmamışıq, izi u əqidəyə saxınlaşdıacaq, yaxud uzaqlaşdıacaq səə və maniələi tanımııq. İnsanın eyni və dəakəsi üçün adi haldı ki, ünsüyəadə olduğu işləi təsdiq etsin. Elə u da ilə Qiyamət oyanışını qəiə və təəccülü iş hesa edi / /kim u çüümüş sümükləi yenidən diildəcək? deyənləin sözləi kimidi. O kəsə deyili ki, /unlaı elə ilk dəfə yoxdan yaadan kəs diildəcəkdi və O hə şeyi xəlq etməyə alimdi. /izim isat, yaxud inka edilməsinə əqli dəlilimiz olmadığı, yaxud dəlilin olmadığını güman etdiyimiz üçün əcət məsələsində ilahi vəhy mənəyindən qaynaqlanan ayə və əvayətləin soağına getməliyik. Quanda əzi ayələ əcətin aş veməsinə və ölüləin diili u dünyaya qaytaılmasına dəlalət edi. Məsələn, İsa (əleyhis-salam)-ın ölüləi diiltməsini misal göstəmək ola. O, əni-İsailə xitaən deyi /Mən Allahın izni ilə anadangəlmə kou, xoa xəstəliyinə tutulanlaı sağaldı, ölüləi diildiəm. /aşqa i ayədə keçmiş peyğəmələdən iinin uçu-dağılmış, xaaa qalmış i diyadan keçəkən dedediyini qeyd edi /Öldükdən sona Allah unlaı necə diildəcək?! Allah onu 100 il öldüü, sona yenidən diiltdi. /Yaxud, əhsin əvvəlində qeyd etdiyimiz Mömin suəsinin 10-cu ayəsini qeyd etmək ola. u ayələ aydın şəkildə göstəi ki, əcət öldükdən sona elə u dünyada aş vei və u ayələi aşqa cü yozmaq səhih deyildi. Amma əzi təfsiçilə u qəildən olan ayələi təvil etməklə onlaın həqiqi mənalaından uzaq, qeyi-məqul şeylə məna etməklə özləini çətinliyə salmışla. /İkinci iadı edənləin isə (yəni əcət aəsində olan hədis və əvayətləin əsassız olmasını iddia edənlə) heç i dəlilləi yoxdu. Çünki əcət məsum İmamlaımızdan çoxlu və mütəvati hədis və əvayətlə əsasında gəli çatan aşka və zəui işlədəndi. /əcətin aş vemə keyfiyyəti və mənası aşka olduqdan ona özünün fəzl və məifət sahii olmasını iddia edən Əhməd Əmin məşhu Fəcül-İslam kitaında Yəhudi dini şiələin aasında əcətə etiqad əsləməklə zahi olmuşdu deməsi doğudan da təəccülü deyildimi?! iz də u yazıçının iddiasına müvafiq olaaq deyiik deməli yəhudi dini əcətə etiqad səəi ilə Quanda zahi olmuşdu. Necə ki, əvvəldə əcətin aş veməsini göstəən ayələi qeyd etmişdik. /iz məsələni i az da genişləndii deyiik həqiqət udu ki, təhif olunmamış yəhudi və məsihi dini İslamın çoxlu etiqadatlaında zahi olmuşdu. Çünki, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) saiq ilahi din və şəiətləi–onlaın əzi hökmləinin İslamın gəlişi ilə qüvvədən salınmasına axmayaaq–təsdiq edən idi. Deməli, sözügedən yazıçının iddia etdiyi kimi, əcət məsələsinin təhif olunmamış yəhudi dinində mövcud olmasını fəz etsək də elə, u dininin əzi etiqadlaının İslamda zahi olması heç də ey və nöqsan deyildi. /undan əlavə, qeyd etmək lazımdı ki, əcət heç də etiqad əsləməyin vaci olduğu islami etiqad üsullaından deyildi. iz şiələin ona etiqadlaı isə məsum İmamlaımızdan gəli çatan səhih əvayətləə tae olmaq xatiinədi. Çünki, izim əqidəmizə göə onla yalandan uzaqdıla və əcətin mövzusu qeyi işlədən olu onla təəfindən xəə veilmişdi., aş veməsi heç də qeyi-mümkün deyildi.