Şəxsiyyətə pərəstiş, nədən Günahların yaranma səbəblərİndəndİr?

Günahın cəmiyyətdə mədəni poseslələ ağlı amilləindən ii şəxsiyyətə pəəstişdi. Aydın məsələdi ki, hə i insanın həyatında yüksək məqsədləə nail olması üçün kamil i nümunə insan, yəni ideal olmalıdı. elə nümunə lidelə insanın təiyəsində mühüm ol oynayıla. Çünki insanın təiyəsi elədi ki, o, həyatının ütün sahələində nümunə tapmaq istəyi, yəni kimdənsə önək almaq istəyi. unun üçün çalışı. Lakin əgə cəmiyyət düzgün mədəniyyətə malik olmasa, yalan və məcazi mümunələ həqiqi və düzgün nümunələi əvəz edəcəkdi. unun nəticəsində isə insanlaın təiyəsində öyük i faciə aş veəcəkdi. Günümüzdə u yalançı və məcazi ideallaın xaici nümunələi kifayət qədədi. Misal üçün, film, seial qəhəmanlaını, hə hansı i əsəin qəhəmanını nümunə kimi göstəmək ola. u qəhəman şəxsi özünə nümunə götüən insan çox təəssüflə olsun ki, ütün davanışlaını əxz edi. Yəni seçdiyi ideal şəxsin həyatında etdiyi düzgün davanış unun xoşuna gəli və davamcıl həmin ideala ağlanı. Nəticədə, davamcıl şəxs öz idealının etdiyi səhvləə, atdığı yanlışlaa göz yumaaq onlaı da düzgün adım kimi qiymətləndii. u da həmin şəxsin fomalaşmasında öz mənfi nəticələini veməyə aşlayı. /Amma, müqəddəs kitaımız olan Quanda düzgün tae olmaq mənasını veən (kamil nümunə) ifadəsi üç dəfə təka olunmuşdu “Əhza-1”, “Mümtəhinə- 4-5”; Qeyd edlən ayələin hə üçündə İslam Peyğəməi (s) və İahim peyğəmə (ə) insanlaa nümunəvi şəxsiyyətlə kimi tanıtdıılmışla. iz insanla isə diqqətli olsaq, göəik ki, yalançı və qondama şəxsiyyətə malik olan insanla həmişə cəmiyyətdə öyük əlala, fəsadla və günahlaa səə olula. Deməli, həyatımızda ideal nümunə seçməkdə ehtiyatlı olmalıyıq. /Niyə ölümdən qoxuuq? /Ölümdən qoxmağın müxtəlif səələi ola ilə ki, Allahın zehnimə saldığı i misalı zik ediəm. İslam axışında dünya keçid yei, insan keçi gedən, dünya malı isə i vasitədi. Ölümdən qoxmaq i süücünün müxtəlif şəaitlədə keçidiyi qoxu kimidi. /əzən süücü maşının qəzaya uğamasından qoxu. Çünki göü ki, maşın süqut və məhv olmaq üzədi. /Məada inamı olmayan və ölümü yoxluq ilənlə, ələttə ki, gəək ölümdən qoxsunla, çünki ölüm onlaın gözündə i növ süqut və puçluq deməkdi. /əzən öz maşınını min i əza-əziyyətlə əldə edən və ona çox ağlanan i süücü qoxu ki, kimsə onun maşınını əlindən ala və u maşından ayılmağın təsəvvüü elə onun üçün dözülməz olu. elə zənn edi ki, onun maşından yaxşı heç nəyi yoxdu. /Dünyaya çox əlaqə ağlayan kəslə ondan ayılan zaman çox öyük işkəncəyə düça olula. /Amma insan u dünyada zahid olasa və heç i şeyə üək ağlamazsa, ölüm onun üçün asan və ahat ola. Hətta ölümdən də qoxmaz. /i şəxs islamın əziz Peyğəməindən (s) souşdu /“Niyə ölümdən qoxuuq? Allahın əsulu (s) uyudu /“Dünya malı vaındımı?” Dedi “əli”. uyudu “Allah yolunda xəcləmisən?” Dedi “Yox”. uyudu “Elə una göə də ölümdən qoxusan”. /una oxşa sualı aşqa i şəxs İmam Həsənə (ə) vedi. İmam cava vedi “Siz ütün səyləinizi dünyanın aadlaşdıılmaqdan ötü etmisiniz. Axiət üçün yaxşı i işiniz yoxdu. una göə ölümdən qoxusunuz ki, aad yedən xaaalıq yeə keçisiniz”. (“iha”, 6-cı cild,səh.129) / /əzən də süücü yolu tanımadığından qoxu. Yola naələd olması onu çox naahat edi. /İmam Hadi (ə) yaxın adamlaından ii xəstə yatakən onu aş çəkməyə getdi. Gödü ki, xəstə ağlayı və ölümdən qoxu. İmam Hadi (ə) uyuud /“Ölümdən qoxusan, ona göə ki, onunla tanışlığın yoxdu”. (“Məanil əxa və nəql əz məade fəlsəfi”, səh.179) /əli, qoxu yaadan amillədən ii də insanın öz gələcəyindən xəəsiz olmasıdı. /əzən süücü maşının qəzaya uğamasından və yaxud yolu tanımasından yox, yolun çox uzun olmasından naahatdı. Çünki qoxu ki, enzinin azlığı, həm də təkələin köhnə olması onu yolda qoya. /Həzət Əli (ə) uyuu /“Ah! Yol azuqəsi az, yol uzun, səfə uzaq, mənzil və məqsəd isə öyükdü”. (Nəhcül-əlağə, səh.1109, hikmət.74) /əzən maşının enzinin az olması, təkələin köhnə olması və mühəikin nasaz olmasının heç i qoxusu yoxdu. Lakin süücü yenə qoxu. Çünki keçmişdə çoxlu qayda pozuntusu töədi və aadan çıxı. İndi də qoxu ki, idən polis onu yolda saxlaya. O polis ki, cinayət işi onun əlindədi. Əlavə, maşını çox süətlə süməsi və süəti ölçən əqən göstəi ki. qanunlaa uyğun əməl etməmişdi, i təəfdən maşının həaətinin çox olması, sənişinləin yoğunluğu, onun cinayətka olmasından xəə vei. elə i halda süücü özünü məğlu hiss edi ki, gəək töətdiyi cinayətləin və qaçmasının cavaını vesin. /Quani-kəimdə oxuyuuq /“Onla elə xəyal edilə ki, Allah övliyalaıdıla. Haluki onla (dünyada) öz əlləi ilə etdikləi (pis əməlləə, qazandıqlaı günahlaa) göə heç i vaxt (ölümü) diləməzlə.” (Cümə suəsi, 7) /əzən süücü nə enzinin azlığından, nə yolun uzaqlığından, nə qəza hadisələindən, nə də pis işləin sahii olmasından qoxu. Onun qoxu hissi keçiməsi mənzilə çatandan sona onu nələin gözlədiyi və aşına nələ gələcəyinə göədi. Əgə pis işləə giifta olmayısa da, göəsən meyl və istəkləinə uyğun, ona mehianlıq göstəəcəkləmi? Göəsən i enişli-yoxuşlu yollaı getmək i qonaqlığa dəyəmi? /Əgə ilsə ki, getdiyi qaanlıq yoln axıı işıqlı səhə, işinin aqiəti növənöv sonsuz nemətlələ əhələnməkdi. Heç vaxt qoxusu olmayacaq. /u hədisə diqqət yetiin. /“Həzət Əlidən (ə) sual olundu /“Niyə ölümü sevisən? əzən uyuusunuz ki, mənim ölümə olan əlaqəm, köpənin anasının döşünə olan əlaqəsindən daha çoxdu”. Cavaında uyudu “Çünki Allahın lütf və məhəmətinin nümunələini dünyada gödüm. u dünyada mənə u qədə lütf və məhəmət edən və məni məlaikələin və peyğəmələin yoluna təəf şövqləndiən Allah, yəqin iliəm ki, Qiyamət günündə də məni yaddan çıxamayacaq. əli, o həssas gündə, mənim o öyük Allahın göüşündən və onun hüzuunda olmaqdan qoxum yoxdu”. (“iha”, 6-cı cild,səh.127)