İMAN ZƏİFLİYİNİN SƏBƏBLƏRİ NƏDİR?

Ələttə, hə i xəstəliyi müalicə etmək üçün əvvəlcə xəstəliyin səələini aaşdımaq lazımdı. Həmçinin, qəl xəstəlikləinin də öz səələi və müalicəsi va. İnşallah hə kəs öz qəlinin həkimi olmağı acaa. Əvvəlcə səələi öyənək / /1) Uzun müddət iman a-havasından uzaq olmaq . u, insanda imanın zəifliyinə səə olu. /Allah taala uyuu «İman gətiənləin qəlləinin Allahın ziki və haqdan nazil olan (Quan) üçün yumşalması vaxtı gəli çatmadımı, onla özləindən əvvəl kita veilən kimsələ kimi olmasınla. Onlaın üstündən uzun i müddət keçmiş və qəlləi sətləşmişdi. Onlaın çoxu fasiqlədi» (əl-Hədid, 16) /Hikmətlə dolu olan u ayə ona dəlalət edi ki, iman əhval-uhiyəsindən uzun müddət uzaq düşmək qəldə imanın zəifləməsinə səə olu. Məsələn, hə hansı i səfə xatiinə və ya vəzifəsini yeinə yetimək üçün uzun zamana müsəlman qadaşlaından uzaqlaşan şəxs, əvvəllə kölgəsində yaşadığı iman aı-havasını itii. Əsl mömin tənha olduqda özünü kası, qadaşlaı ilə ilikdə olduqda isə valı hiss edə. Həsən əl-asi (Allah ona əhmət eləsin!) uyuu ki, «qadaşlaımız doğmalaımızdan daha əzizdi. Çünki doğmalaımız izə dünyanı aşılayı, qadaşlaımız isə axiəti yadımıza sala» . u uzaqlıq davam etdikcə, i müddət keçdikdən sona insanı həmin iman a-havasına qaşı qoyan dəhşətli i şəait yaadı, qəldə sətlik və zülm toxumlaı səpi, iman nuu isə sönü. / /2) Nümunəvi işlədən, xeyixahlıqdan uzaq olmaq . /Saleh i insandan təiyə alan şəxs özündə faydalı elmi, saleh əməli və güclü imanı təcəssüm etdiə. elə insan elmi, əxlağı və fəziləti həmin saleh şəxsdən öyənə, ondan iət götüə. Öyənən əgə müəyyən i müddətə öz müəllimindən uzaqlaşasa, qəlində naahatlıq hiss edə. əsulullah (s) vəfat etdikdə səhaələ dedilə «Qəlləimiz izi inka edi». Həmin an onlaı i dəhşət üümüşdü. Çünki əşəiyyətin təiyəçisi, müəllimi və önəyi olan Allahın əsulu (s) atıq vəfat etmişdi. / /3) Müsəlman i insanın günahlaın çox olduğu yedə qalması onun da u günahlaı etməsinə səə olu. /İlk əvvəl hə hansısa mahnının sözləini zümzümə edi, sona siqaet çəki, dili lənət, söyüş, küf və öhtanlaa öyəşi. O ki, qaldı dedi-qoduya, qeyətə, nəmmamlığa və sai elə günahlaa, onlaı saymaqla qutamaz. /əzi mühitlə yalnız dünyanı yada salıla. Dünyadan aşqa i şeyin haqqında danışmıla. elə ki, u gün müxtəlif daiələdə u, adi hal alı. Ticaət, vəzifə, pul, istehsal, polemlə, inkişaf, təəqqi, siyasət və sai məsələlə insanlaın əsas danışıq və maaq oyektinə çevili. /Ailələdə aş veən hadisələə gəlincə, u, həqiqətən də acınacaqlıdı. Evləi üüyən musiqi səsləi, izlənilən filmlə, haamlaa quşanma, hamısı ailədə imanın zəifləməsinə səə olu. u cü mühitdə yaşamaq qəldə zəiflik xəstəliyi yaadı. Şühəsiz ki, u da qəlin paslanmasına səə olu. / /4) Dünyaya və dünyəvi işləə həddən atıq vaxt səf etmək. elə olduğu halda, hətta qəl onun quluna çevili. /əsulullah (s) uyuu «Dinaın və dihəmin qulu həlak oldu». (uxai, 2730). /aşqa i hədisdə əsulullah (s) uyuu «Yolçunun azuqəsi kimi i şey dünyada sizdən iinizə əs edə». (Təəani, 4/78; «Səhih əl-Cami», 2384). Yəni, u dünyada kiçik i şey də insanın yaşama ehtiyacını ödəyə ilə. u təzahü u günki dövdə insanlada tamahkalığın, acgözlüyün çoxalması ilə aydındı. elə ki, insanla yalnız ticaət, sənaye, qazanc dalınca qaçıla. ütün unla əsulullahın (s) xəə vediyinin təsdiqidi «Allah taala uyuu «Həqiqətən, iz mal-dövləti namaz qılınması və zəkat veilməsi üçün nazil etdik. Əgə Adəm övladının i vadisi olsa, o, ikincisini istəyə. Əgə ikisi olsa, üçüncüsünü istəyə. Adəm övladının oşluğu yalnız topaqla dola. Allah tövə edənin tövəsini qəul edə» . ( Əhməd, 5/219; «Səhih əl-Cami», 1781). / /5) Dünya malına, avada və övladlaa həddən atıq ağlılıq. /Allah taala uyuu «ilin ki, mal-dövlətiniz və övladlaınız sizin üçün ancaq i imtahandı» (əl-Ənfal, 28) /aşqa i ayədə Uca Allah uyuu /«Qadınla, uşaqla, qızıl-gümüş yığınlaı, yaxşı cins atla, mal-qaa və əkin yeləi kimi nəfsin istədiyi və azuladığı şeylə insanlaa gözəl göstəilmişdi. Lakin, ütün unla dünya həyatının keçici zövqüdü. Gözəl dönüş yei isə Allah yanındadı» (Ali-İman, 14) . u ayənin mənası odu ki, ütün unlaa, xüsusilə qadınlaa və övladlaa qaşı sevgi Allah və əsuluna itaətdən önə keçisə, onda u əməli edən insan qınanı, məzəmmət edili. Ancaq onlaa qaşı sevgi Allah taalaya itaət üzəində və dini pinsipləə uyğun şəkildədisə, onu edən insanın əməli əyəniləndi, təifəlayiqdi. /Peyğəmə (s) uyuu «Mənə dünyadan qadınla və gözəlliklə sevdiildi. ahatlığımı da namazda tapdım». ( Əhməd, 3/128; «Səhih əl-Cami», 3124). / /6) Uzun-uzadı ümidlə etmək. /Allah-taala uyuu «Qoy kafilə hələ yeyi-içsinlə, ləzzət alsınla, azulaı-ümidləi aşlaını qatsın, sona iləcəklə» (əl-Hic, 3). /Əli (ə) uyuu «Sizin üçün ən qoxduğum şey nəfsləinizə tae olmadığınız və uzun-uzadı ümidləə qapılmağınızdı. Çünki istəkləə tae olmaq haqdan uzaqlaşdıa, ümidləə qapılmaq isə axiəti unutdua». («Fəth əl-ai», 11/236). / /7) Çox yemək, çox yatmaq, həmçinin həddən atıq yuxusuz qalmaq, çox danışmaq və insanlala ünsiyyətdə ifata vamaq. Çox yemək zehni kütləşdii, ədəni Allaha itaət etməkdən uzaqlaşdıaaq ağılaşdıı və insan ədənində dolaşan şeytanı doyuu. Çox yeyi, çox içi, çox yatan kimsə öyük i savadan məhum ola. Çox danışmaq isə qəli sətləşdii. İnsanlala ifat təmasda olmaq insanı fikidən, düşünü-daşınmaqdan çəkindiə. Çox gülmək isə qəldə həyat ünsüləini məhv edi, öldüü. /Allahın əsulu (s) hədisdə uyuu «Çox gülməyin, çox gülmək qəli öldüü». (İn Macə 4193; «Səhih əl-Cami»,7435). /Həmçinin, Allaha itaətlə keçməyən vaxtın nəticəsində sət və əzazil qəl fomalaşı. Həmin qələ nə Quan ayələi, nə də dini nəsihətlə atıq fayda veməz. / /İman zəifliyinin səələi çoxdu. Onlaı çəçivəyə sığışdımaq olmaz. Lakin qeyd olunanladan qeyd olunmayanlaı da gömək mümkündü. Aqil olan kəs unu özü-özlüyündə dək edə. Allahdan diləyiik ki, qəlləimizi təmizləsin və izi nəfsləimizin şəindən qousun!