Allahın «Cəmal» və «Cəlal» sİfətlərİ hansılardır?
Cavab :
Allahın «Cəmal» və «Cəlal» sifətləi (xüsusiyyətləi) /iz inanııq ki, Allahın Pak Zatı hə i eyi və nöqsandan uzaqdı və O, ütün kamal sifətləinin sahiidi. Həqiqətdə O, mütləq kamilliyin özü və kainatın yaadanıdı. aşqa i sözlə desək, dünyada mövcud olan hə i gözəlliyin və kamal ulağı Ondan çeşmələnmişdi. Qu`ani-kəim uyuu /“Odu yeganə Allah, Ondan aşqa i məud yoxdu! Əsl hökmandı! Pakdı, hə i eyidən uzaqdı. Heç i kəsə zülm etməz, əmin-amanlıq ağışlayandı. Hə i şeyi qouyandı. Qüdətli və məğluedilməz i Allahı ki, öz nüfuzlu iadəsi ilə hə i işi islah edi. Cəəudludu, əzəmətlidi, uludu! Ona otaq-şəik edilən hə i şeydən uzaqdı. O i Allahdı ki, müsilsiz yaadan heç i nümunə olmadan xəlq edəndi, misilsiz suət veəndi. Gözəl adla Ona məxsusdu. Göylədə və yedə hə nə vasa Ona təsih deyələ. O, əziz və həkimdi.” (Həş, 22-23) / /Adətən, Allahın sifətləini iki qismə ölülə /1.Süuti sifətlə yəni, Allahda olan sifətlə. (Allah üçün süuta yetmiş). /2.Səli sifətlə yəni, Allahda olmayan və Allahın onladan pak olduğu sifətlə. /elə i sual iəli çıxı Allahın zatının necə sifəti va? /Sualın cavaı udu ki, Allahın sifətləi i təəfdən sonsuzdu, digə təəfdən isə ütün sifətləi i sifətdə cəm olmuşdu. Çünki Allahın ütün süuti sifətləi aşağıdakı cümlə və ifadədə cəm olu «Allahın zatı hə cəhətdən sonsuz və ütün kamallaa malik olan i zat və valıqdı.» /Kamal və nöqsanlaın dəəcələi olduğuna göə, yəni kamal və nöqsan sonsuz olduğuna göə, elə demək ola ki, Allahın süuti və səli sifətləi də sonsuzdu. Çünki hə hansı i kamal təsəvvüə gəlsə, Allah ona malikdi və hə hansınöqsan da təsəvvüə gəlsə Allah ondan pak və uzaqdı. Deməli, Allahın sifətləinin (həm süuti, həm də səli sifətləi) sonu yoxdu. /Allahın ən tanınmış sifətləi /Allahın məşhu və tanınınmış süuti sifətləi aşağıdakıladı /1.Alim Yəni Allah Alimdi və hə şeyi ili. /2.Qadi Yəni Allah Qadidi və hə şeyə qüdəti catı. /3.Həyy (Dii) Yəni Allah diidi. /Həm elmi, həm də qüdəti olan diidi. Allahın elm və qüdəti olduğuna göə, o da diidi. /4.Muid (İadə edən), yəni, İadə sahiidi. Öz işləində məcu deyil. /Gödüyü ütün işləin hamısı hikmət üzündəndi. Yedə və göydə olan məxluqatın heç ii hikmətsiz və fəlsəfəsiz yaanmamışdı. /5.Müdik (Anlayan), yəni, Allah hə şeyi dək edi anlayı. Hə şeyi göü, ütün səsləi eşidi, hə şeydən xəədadı. /6.Qədim, Əədi (Həmişə olan), yəni, Allah həmişə olu və olacaq. Onun vücudunun aşlanğıcı yoxdu. Çünki onun valığı onun özündəndi. una göə də həmişəlik və əədidi. Çünki vücudu özündən olan i valıq üçün ölüm və fəna mövcud deyildi. /7.Mütəkəllim (Danışan), yəni, Allah səs dalğalaını havada icad edi öz peyğəmələi ilə söhət etməyə qadidi. Allah danışandı dedikdə, onun üçün dil, dodağ və oğaz təsvi olunmu. /8.Sadiq (Düz danışan), yəni, Allahın ütün dedikləi düz və həqiqətdi. Yalan danışmaq ya nadanlıq üzündəndi, ya da zəiflik üzündən. Heç i nadanlıq və zəifliyi olmayan, əksinə, hə şeyə alim və qadi olan Allahın yalan danışması qeyi-mümkündü. / /Allahın məşhu səli sifətləti isə aşağıdakıladı /1.Müəkkə, yəni, Allah hissələdən təşkil olunmayı. Çünki müəkkə olan şeyin öz hissələinə ehtiyacı va (və hissələ olmasa, həyata qədəm qoya ilməz). Allahın isə heç i şeyə ehtiyacı yoxdu. Deməli, o, müəkkə deyil. /2.Cisim Allah cisim deyil. Çünki hə cisim məhduddu, öz şəklini dəyişi, nəhayət, mövcudluğunu itii. (Allah isə həmişə vadı və olacaq). /3.Məi (Göünən), yəni, Allahı gömək mümkün deyildi. Yalnız cisim gözə göünə. Allah isə cisim deyil. Demək, gözə göünməz. /4.Allahın məkanı yoxdu. Çünki məkan cisim xüsusiyyətləindəndi.Allah isə cisim deyil. Deməli, məkanı da yoxdu. /5.Allahın şəiki yoxdu. Əgə şəiki olsaydı, gəək, məhdud olaydı. Çünki heç i cəhətdən məhdud olmayan iki valığın i yedə mövcudluğu mümkün deyil. undan əlavə, dünyadakı qanunlaın (nizamın) vəhdəti (iliyi) dünya Xaliqinin iliyinə süutdu. /6.Allahın sifətləi onun vücudunun i neçə olduğuna dəlalət etmi. (Yəni, Allah alimdi, deməli alim i Allah Qadidi, deməli Qadi iAllah və s. ...). onun ütün sifətləi elə onun zatının özüdü. /7.Allah möhtac deyildi. Əksinə, o, ehtiyacsızdı. Çünki elm və qüdət cəhətdən kamil olan i valığın daha heç nəyə ehtiyacı olmaz. Quan Allahın sifətləi aədə uyuu /« Ona ənzə heç i şey yoxdu» (Şua, 11).
Allahın «Cəmal» və «Cəlal» sifətləi (xüsusiyyətləi) /iz inanııq ki, Allahın Pak Zatı hə i eyi və nöqsandan uzaqdı və O, ütün kamal sifətləinin sahiidi. Həqiqətdə O, mütləq kamilliyin özü və kainatın yaadanıdı. aşqa i sözlə desək, dünyada mövcud olan hə i gözəlliyin və kamal ulağı Ondan çeşmələnmişdi. Qu`ani-kəim uyuu /“Odu yeganə Allah, Ondan aşqa i məud yoxdu! Əsl hökmandı! Pakdı, hə i eyidən uzaqdı. Heç i kəsə zülm etməz, əmin-amanlıq ağışlayandı. Hə i şeyi qouyandı. Qüdətli və məğluedilməz i Allahı ki, öz nüfuzlu iadəsi ilə hə i işi islah edi. Cəəudludu, əzəmətlidi, uludu! Ona otaq-şəik edilən hə i şeydən uzaqdı. O i Allahdı ki, müsilsiz yaadan heç i nümunə olmadan xəlq edəndi, misilsiz suət veəndi. Gözəl adla Ona məxsusdu. Göylədə və yedə hə nə vasa Ona təsih deyələ. O, əziz və həkimdi.” (Həş, 22-23) / /Adətən, Allahın sifətləini iki qismə ölülə /1.Süuti sifətlə yəni, Allahda olan sifətlə. (Allah üçün süuta yetmiş). /2.Səli sifətlə yəni, Allahda olmayan və Allahın onladan pak olduğu sifətlə. /elə i sual iəli çıxı Allahın zatının necə sifəti va? /Sualın cavaı udu ki, Allahın sifətləi i təəfdən sonsuzdu, digə təəfdən isə ütün sifətləi i sifətdə cəm olmuşdu. Çünki Allahın ütün süuti sifətləi aşağıdakı cümlə və ifadədə cəm olu «Allahın zatı hə cəhətdən sonsuz və ütün kamallaa malik olan i zat və valıqdı.» /Kamal və nöqsanlaın dəəcələi olduğuna göə, yəni kamal və nöqsan sonsuz olduğuna göə, elə demək ola ki, Allahın süuti və səli sifətləi də sonsuzdu. Çünki hə hansı i kamal təsəvvüə gəlsə, Allah ona malikdi və hə hansınöqsan da təsəvvüə gəlsə Allah ondan pak və uzaqdı. Deməli, Allahın sifətləinin (həm süuti, həm də səli sifətləi) sonu yoxdu. /Allahın ən tanınmış sifətləi /Allahın məşhu və tanınınmış süuti sifətləi aşağıdakıladı /1.Alim Yəni Allah Alimdi və hə şeyi ili. /2.Qadi Yəni Allah Qadidi və hə şeyə qüdəti catı. /3.Həyy (Dii) Yəni Allah diidi. /Həm elmi, həm də qüdəti olan diidi. Allahın elm və qüdəti olduğuna göə, o da diidi. /4.Muid (İadə edən), yəni, İadə sahiidi. Öz işləində məcu deyil. /Gödüyü ütün işləin hamısı hikmət üzündəndi. Yedə və göydə olan məxluqatın heç ii hikmətsiz və fəlsəfəsiz yaanmamışdı. /5.Müdik (Anlayan), yəni, Allah hə şeyi dək edi anlayı. Hə şeyi göü, ütün səsləi eşidi, hə şeydən xəədadı. /6.Qədim, Əədi (Həmişə olan), yəni, Allah həmişə olu və olacaq. Onun vücudunun aşlanğıcı yoxdu. Çünki onun valığı onun özündəndi. una göə də həmişəlik və əədidi. Çünki vücudu özündən olan i valıq üçün ölüm və fəna mövcud deyildi. /7.Mütəkəllim (Danışan), yəni, Allah səs dalğalaını havada icad edi öz peyğəmələi ilə söhət etməyə qadidi. Allah danışandı dedikdə, onun üçün dil, dodağ və oğaz təsvi olunmu. /8.Sadiq (Düz danışan), yəni, Allahın ütün dedikləi düz və həqiqətdi. Yalan danışmaq ya nadanlıq üzündəndi, ya da zəiflik üzündən. Heç i nadanlıq və zəifliyi olmayan, əksinə, hə şeyə alim və qadi olan Allahın yalan danışması qeyi-mümkündü. / /Allahın məşhu səli sifətləti isə aşağıdakıladı /1.Müəkkə, yəni, Allah hissələdən təşkil olunmayı. Çünki müəkkə olan şeyin öz hissələinə ehtiyacı va (və hissələ olmasa, həyata qədəm qoya ilməz). Allahın isə heç i şeyə ehtiyacı yoxdu. Deməli, o, müəkkə deyil. /2.Cisim Allah cisim deyil. Çünki hə cisim məhduddu, öz şəklini dəyişi, nəhayət, mövcudluğunu itii. (Allah isə həmişə vadı və olacaq). /3.Məi (Göünən), yəni, Allahı gömək mümkün deyildi. Yalnız cisim gözə göünə. Allah isə cisim deyil. Demək, gözə göünməz. /4.Allahın məkanı yoxdu. Çünki məkan cisim xüsusiyyətləindəndi.Allah isə cisim deyil. Deməli, məkanı da yoxdu. /5.Allahın şəiki yoxdu. Əgə şəiki olsaydı, gəək, məhdud olaydı. Çünki heç i cəhətdən məhdud olmayan iki valığın i yedə mövcudluğu mümkün deyil. undan əlavə, dünyadakı qanunlaın (nizamın) vəhdəti (iliyi) dünya Xaliqinin iliyinə süutdu. /6.Allahın sifətləi onun vücudunun i neçə olduğuna dəlalət etmi. (Yəni, Allah alimdi, deməli alim i Allah Qadidi, deməli Qadi iAllah və s. ...). onun ütün sifətləi elə onun zatının özüdü. /7.Allah möhtac deyildi. Əksinə, o, ehtiyacsızdı. Çünki elm və qüdət cəhətdən kamil olan i valığın daha heç nəyə ehtiyacı olmaz. Quan Allahın sifətləi aədə uyuu /« Ona ənzə heç i şey yoxdu» (Şua, 11).