İMAMƏT ÜSULİ-DİNDƏNDİR, YOXSA FÜRUİ-DİNDƏN?

u sualın cavaı izə keçən mövzudan (İmamət, Yaxud Canişinlik Nədi?) aydındı. Amma müxtəlif nəzəiyyələ də mövcuddu. Əhli-sünnənin məşhu alimi və “Nəhcül-həqq”( “Ehqaqul-həqq” kitaı ona cava olaaq yazılmışdı.) /kitaının müəllifi Fəzl in uzehan yazı “Əşəiləin axışında İmamət dinin əsası və etiqadi məsələlədən yox, mükəlləfin əməli ilə ağlı füui-dindəndi!” (“Ehqaqul-həqq”, 2-ci cild, səh. 294 və “Dəlailus-sidq”, 2-ci cild, səh.4.) /u məsələdə əhli-sünnənin digə fiqələi ilə əşəilik aasında heç i fəq yoxdu. Çünki onlaın hamısı İmaməti əməli yöndə xalqa tapşıılan vəzifələdən ililə. Yalnız Əhli-eyt (ə) məktəinin adıcıllaı olan şiələ, eləcə də, Qazi eyzavi və onun i qup adıcılı İmaməti dinin əsaslaından hesa edilə.( “Dəlailus-sidq”, 2-ci cild, səh. 8.) /unun səəi aydındı. İmamət Allah təəfindən müəyyənləşmiş ilahi mənsə və məqam olduğundan onun təyini yalnız Allaha aiddi. Şəiətin əsasını qoyan Peyğəməə (s) inam zəui olduğu kimi, İmamlaa da inam laüddü. Lakin u o demək deyil ki, İmamiyyə şiələi u fikilə müxalif olanlaı kafi adlandııla. Əksinə, onla sai müsəlman fiqələini müsəlman ili və u əqidəni qəul etməsələ də onlaa müsəlman qadaş kimi axıla. Məhz u səədən şiələ dini etiqadı iki hissəyə ölmüşlə 1) Dinin əsaslaı – tövhid, nüüvvət və məad; 2) Məzhə əsaslaı – ilahi ədalət və İmamət. /“Şəhu Ehqaqil-həqq” kitaında şiəlik axımından İmamətə elə tə’if veili “İmamət peyğəməin peyğəməlik və onun ayılmaz xüsusiyyətləini istisna etməklə, ütün səciyyəvi xüsusiyyətlə və fəzilətləini əhatə edən ilahi i mənsə, məqamdı.” (“Şəhu Ehqaqil-həqq”, 2-ci cild, səh. 300 (iinci vəəqaltı haşiyədə) /u təifə əsasən, İmam Peyğəmə (s) vasitəsilə, Allah təəfindən seçili. İmam o həzətin (peyğəməlik məqamından aşqa) ütün fəzilət və imtiyazlaına malikdi. Onun işi yalnız dini hökumət və əhəliklə itmi. eləliklə, İmamət füui-din və əməli vəzifələdən yox, dinin əsaslaından sayılı! /u aaşdımanı İmam izanın (ə) i uyuuğu ilə sona yetiiik /اِنَّ الْاِمامَةَ زَمامُ الدِّينِ وَنِظامُ المُسلِمِينَ وَصَلاحُ الدُّنْيا وَعِزُّالمؤُمِنِينَ، اِنَّ الْاِمامَةَ اُسُُّ الْاِسْلامِ النّامِى وَفَرْعُهُ السّامِى، بِالْاِمامِ تَمامُ الصَّلاة وَالزَّكات وَالصِّيام وَالحَجّ وَالجَهاد وَتَوْفيرُ الفَيئ وَالصَّدَقات وَاِمْضاءُالْحُدوُد وَالْاَحْكام، وَمَنْعُ الثُّغوُر وَالْاَطْراف، اَلاِمامُ يَحِلُّ حَلالَ الله، وَيَحْرُمُ حَرامَ الله، وَيُقِيمُ حُدوُد الله، وَيَذُبُّ عَنْ دِينِ الله، وَيَدْعُو اِلی سَبِيلِ رَبِّهِ بِالحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَالْحُجَّةِ الْبالِغَةِ /“İmamət dinə əhəlik, müsəlmanlaın nizam-intizamı, dünyanın aadlığı və möminləin izzəti deməkdi. İmamət həqiqi İslamın əsası və onun gövdəsidi. İmam vasitəsilə namaz, zəkat, ouc, həcc və cihad kamilləşi, eytül-mal (ümumi əmlak) və sədəqə (yoxsullaa kömək) çoxalı, qanun və hökmlə ica olunu, İslamın səhədləi qounu. İmam Allahın halalını halal, haamını haam ili, Allahın hökmləini ica edi, Onun dininin müdafiəsində dayanı. Elm, yaxşı nəsihət, möhkəm və tutalı dəlillələ (insanlaı) əinə doğu dəvət edi!”