QURAN VƏ LÜĞƏTDƏ “İMAM” SÖZÜ hansı mənaları verİr?
span style="font-size14pt;"QUAN VƏ LÜĞƏTDƏ “İMAM” SÖZÜ / /Lüğət alimləinin qeyd etdikləi kimi, “İmam” sözü feldən əmələ gələn mücəəd isimdi və insanın diqqət məkəzində saxladığı, adınca düşəək tələ etdiyi hə i şeyə aid edili. u söz müxtəlif yelədə ayı-ayı mənalaı ifadə edi. Məsələn, ə’zən “İmam cümə”, ”İmam camaat”, “hidayət İmamı”, əzən də “zəlalət İmamı” kimi müəyyən mənala nəzədə tutulu. /(“Ət-təhqiq”, “əmm” kökü.) /u söz əslində “niyyət etmək” mə’nasını daşıyan “əmm” sözündən götüülmüşdü. “Məqayisul-lüğət” kitaında yazılı “Ümm” əsl, məcə, camaat və din mənalaını ildii, iqtida olunan və hə i işdə qaaqcıl şəxsə “İmam” deyili. “İmam” sözü “ön” mənasında da işlədilmişdi.” /“Lisanul-əə” kitaında “İmam” sözünün i çox mə’nalaı qeyd edilmişdi. O cümlədən, qaaqcıl, müəllim, evin ünövəsini qumaq üçün istifadə olunan ip (vəsait), yol, hə i şeyin ön hissəsi və s. /Lakin elə nəzəə çapı ki, “Ət-təhqiq” kitaının müəllifinin yazdığı kimi, ütün u mə’nalaın atinində müəyyən məqsədlə niyyət etmək mə’nası va. Hətta əə dilində anaya “ümm” deyilməsinin səəi hə i şeyin əsas və kökünün “ümm” adlanmasıdı. Həm də o, insanın məqsəd və diqqət məkəzindədi. Həmçinin iqtida olunan şəxs mə’nasında İmam o kəsləə deyili ki, camaat xüsusi meyl və məqsədlə onlaa üz tutu. /unu da deməliyik ki, Quani-kəimdə u söz və onun cəm foması olan “əimmə” sözü düz on iki dəfə – yeddi dəfə tək, eş dəfə isə cəm halda işlədilmişdi. Qu’ani-kəimin ayələindən iində u söz “lövhi-məhfuz” mənasında işlədilmişdi /كُلَّ شَيْءٍ اَحْصَيْنَاهُ فِى إِمامٍ مُبِينٍ /“Hə i şeyi aşka İmamda – (lövhi-məhfuzda) sayı hesaladıq!”( “Yasin” suəsi, ayə 12.) /aşqa i ayədə u söz yol mənasında işlədili /وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٍ مُّبِينٍ /“Hə ikisi (Lut və Şüey qövmləinin yaşadıqlaı şəhələ Şama doğu gedən sizləin) açıq-aşka yolunuz üzəindədi!” /(“Hic” suəsi, ayə 78.) /Çünki insan məqsədə nail olmaq üçün yola əhəmiyyət vei. /Qu’anın aşqa iki ayəsində u sözlə yəhudi qövmünə önək və qaaqcıl şəiət olan Tövata işaə edili və uyuulu /وَمِن قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً /“undan qaaq Musanın kitaı onlaa əhə və əhmət idi.” /(“Əhqaf” suəsi, ayə 12 və “Hud” suəsi, ayə 17) /u söz eş ayədə ilahi və saleh əhələə aid edilmişdi. O cümlədən /قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا /“Allah İahimə uyudu “Mən səni insanlaa İmam tə’yin etdim!” (“əqəə” suəsi, ayə 124.) /aşqa i ayədə i qup peyğəmələ haqda uyuulu /وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا /“iz onlaı öz əmimizlə (camaatı ) doğu yola yönəldən İmamla və qaaqcılla tə’yin etdik!”( “Əniya” suəsi, ayə 73) /Ümumi mə’nada u məfhum “Fuqan” suəsinin 74-cü, “Qəsəs” suəsinin 5-ci və “Səcdə” suəsinin 24-cü ayələində də müşahidə olunu. /aşqa i ayədə isə küf və zəlalət əhələi nəzədə tutulu. Ayədə uyuulu /فَقَاتِلُواْ أَئِمَّةَ الْكُفْرِ /“elə isə küf əhələi ilə döyüşün!”( “Tövə” suəsi, ayə 12) /Digə i ayədə geniş mə’nada həm hidayət, həm də zəlalət əhələinə işaə olunu və uyuulu /يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ /“O gün (qiyamətdə) hə tayfanı öz əhələi ilə igə çağıacağıq!” (“İsa” suəsi, ayə 71) /Ümumiyyətlə, Quani-kəimdə “İmam” sözü müxtəlif mənalada on iki dəfə işlədilmişdi./span