Namazda amİn deməyİn qadağan olmasının fəlsəfəsİ nədİr?

Əhli- eyt (ə) əvayətləinə əsasən namazda amin demək caiz deyil və onu demək namazın atil olmasına səə ola. /undan əlavə, caiz olmaması üçün dəlilə ehtiyac yoxdu; yəni, u cəhətdən ki, namaz, iadət sayılan i işdi və öz təəfimizdən namaza i şey əlavə edə ilməik. Əgə i şeyin caiz olması şəiət təəfindən sait olmaya, unun özü onu caiz olmaması üçün ən yaxşı dəlildi. Namazda əsil ona i şeyin atıılmamasıdı. Ehtiyat da udu ki, namaz qılan elə i iş göməyə; çünki amin deyən vaxt, amin deməyən vaxtın əksinə olaaq namazın oynundan götüülməsinə yəqini olmayacaq. / /Əhli- sünnə aasında ixtilafa səə olan əhslədən ii namazın “həmd” suəsindən sona “amin” deməkdi. u məsələ üçün namazda amin deyən müvafiqləin nəzələi ilə tanış və u nəzələin əyanından sona əvayətlə və Peyğəməin (s) namazını əyan etməklə ilikdə onun aaşdıılması və tənqidinə məşğul olacağıq. Sona isə şiənin nəzəi əyan olunacaq. /u cəhətdən ki, ixtilaf, namazda amin deməkdi və namazda iadətlədən iidi, aşağıdakı nöqtələi xatılamaq zəuidi /A). İslam şəiətində iadət, istə vaci ola istəsə də müstəhə, məhduddula. u mənaya ki, onu kəmiyyət və keyfiyyət cəhətindən yeinə yetimək din və şəiətdən izə yetişən şəklə ağlıdı; yəni heç vaxt izim haqqımız yoxdu ki, onu azaldaq ya atıaq. Heç kəs edə ilməz öz fiki və istəyinin əsasına onun keyfiyyəti üçün poqam seçə. u hökm namaza məxsus deyil, əlkə hə i iadətə, o cümlədən ouc, dəstəmaz, təyəmmüm, təsili duala[1] və s…- yə şamil olu.[2] /). “Amin” kəlməsinin namazın hissəsindən olmaması aədə müsəlmanlaın iliyi vadı.[3] u cəhətdən, namazda amin deməyin caiz və şəiətə uyğun olmasını qəul edənləin onu isat etməyə ehtiyaclaı vadı. Çünki, əsil, namazda aminin olmamasıdı və onu isat etmək üçün dəlilə ehtiyaclıyıq. İsat olunmaması halında onu demək, haam olmağa, atilə və namazın atil olmasına səə ola. /avi (əvayət edən) axımından namazda amin demək aəsində olan əvayətlə iki dəstədi /1. Sənəd silsiləsində Əu Hüeyə olan əvayətlə. u əvayət kimi /Peyğəməin (s) elə uyuduğu söylənili “İmam camaat ” و لا الضالين” “vələzzallin” deyən vaxt siz “amin” deyin; çünki, mələklə amin deyi; əs hə kimin amini mələkləin amini ilə ilikdə ola, keçmiş günahlaının hamısı ağışlana”.[4] /u dəstə əvayətləin sənəd silsiləsində Əu Hüeyə olduğu üçün onlaın etiaı yoxdu.[5] /Əli (ə) onun aəsində uyuu /«ألا إنّ أکذب الناس أو قال أکذب الأحیاء علی رسول الله أبوهریرة الدئسي» /Peyğəməə (s) nisət camaatın ən yalançısı (diiləin ən yalançısı) Əu Hüeyədi.[6] /1. aviləi Həmid in Ədüəhman in Əu Leyla, in Ədi, Ədülcaa in Vail, Suheyl in Əi Saleh, Əla in Ədüəhman və Təlhə in Əmdən iaət olan əvayətlə. /Onlaın heç iində əvayəti qəul etmək üçün lazım olan şətlə yoxdu; çünki, Həmid in Ədüəhman in Əu Heyla yoldaşının düzgün (dəqiq) olmamasına göə əvayətləi zəifdi. /İn Ədi də məchuldu. Ədülcaa in Vail əvayətləi atasından söyləyə ilməz, çünki, o, atasının ölümündən 6 ay sona dünyaya gəldiyi üçün onun əvayətləi qəul olunmaz. Suheyl in Əi Saleh və Əla in Ədüəhmanın aəsində Əu Hatəm deyi Onlaın hədisləi yazılı, amma höcciyyəti yoxdu (dəlil hesa olunmaz). Təlhə in Əmdən tək edilmişdi və onun hədisləi çox zəifdi.[7] /u hədisləin sənədində zəif və etiasız şəxsləin olması ilə u hədisləə etimad və əməl etmək olmaz. /əziləi namazda amin deməyi izah etmək üçün deyilə /«اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» /“İhdinəs siatəl müstəqim” dua olduğu üçün amin iaətini deyilə. /u izahın cavaında demək lazımdı u iaət dua qəsdi ilə dua hesa olunu, amma qainin (oxuyanın) qəsdi tilavətdi nə dua. əs əgə, hə duanı oxumaqla məsələn ” رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ قِنا عَذابَ النَّار” “əəna iğfiləna və qina əzaənna” dua qəsdi etmək caiz ola, gəək hə duadan sona amin demək caiz ola. Amma heç kəs u məsələni qəul etmi.[8] /undan əlavə əvvəlcə əyan olunduğu kimi namaz, iadətdən sayılı və məhduddu. Fəz edək ki, onun oxunuşunda dua qəsdi etmək ola. Yenə də amin demək caiz deyil; çünki, əsasən iadət sayılan işlədə (məhdud olduqlaı üçün) şəiətin (şəiət sahiinin) icazəsi olmadan azaltma və atıma idət və haamdı. Şəksiz u (amin) Quandan i hissə, müstəqil dua və həmçinin təsi demək deyil. una əsasən u cəhətdən Quan və təsih daiəsindən kınada olan aşqa kəlmələ kimidi. /Peyğəmə (s) uyuu “İnsanla sözünün namaza atıılması layiq olmayan i işdi”.[9]Peyğəmə (s) u sözlə izi işdən çəkindii; çünki, şəksiz u, Allahın sözü deyil, insanın sözüdü. Əgə kimsə amin kəlməsinin Allahın adlaından olmasını iddia edə, deyəik Əgə elə olsaydı onu gəək Allahın adlaının aasında tapadıq və deyədik Ya Amin” i halda ki, heç kəs aminin İlahi adlaından olmasını deməyi.[10] / /Peyğəməin (s) namazı / /Şühəsiz müsəlmanlaın hpkmləinin mötəə (etialı) mənələindən ii, Peyğəməin (s) sünnəsidi (sözü, əməli və imzası). u cəhətdən əgə, hamı qəul edən yolla “amin” deyi- deməməkdə Peyğəməin (s) sünnəsi sait ola, u sünnə izim üçün höccətdi (dəlildi) və gəək ona əməl oluna. /Əhli- sünnə alimləi, avilə və mühədisləi öz səhih kitalaında Peyğəməin (s) namazını qeyd edilə. iz onu olduğu kimi əyan ediik Məhəmməd in Öçə in Əta deyi Əu Qutadə kimi səhaələdən təşkil tapan on dənəlik səhaələdən ii olan Əu Həmid (Humeyd) Saidinin elə dediyini eşitdim Sizə Peyğəməin (s) namazının necə olmasını elan edimmi? Dedilə Necə ola ilə ki, izdən atıq o həzətin uyuduqlaını yeinə yetiməyisən və izdən əvvəl o həzət üçün sahədə olmayısan! Dedi Niyə, elədi… Dedi Peyğəmə (s) namaz vaxtı iki əlləini çiyinləinin əaəinə qaldıadı və Təki deyədi. Aamlıq halında namazın qiaətini oxuyadı, sona əlləini çiyinləinin əaəinə qaldlan halda Təki deyədi, sona ükuya gedədi və iki əlinin içini dizləinin üstünə qoyadı, sona dayanadı və ” سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ” “səmiəllahu limən həmidəh” deyən halda aşını ükudan qaldıadı. Sona iki əlini çiyinləinin əaəinə gətiədi və kamil dayandığı halda ” اللَّهُ أَكْبَرُ” “Allahu əkə” deyədi Sona səcdə üçün yeə təəf əyilədi, iki əlini ədəninin kənaına qoyadı və səcdə edədi, sona aşını qaldıadı və sol ayağının üstündə otuadı. Səcdə edən vaxt ayaq amaqlaını açadı, Allahu əkə deyi aşını qaldıadı və yenidən sol ayağının üstündə otuadı və ədəni aamlıq tapadı. undan sona aşqa əkəti də u şəkildə yeinə yetiədi. İki əkət qutaan vaxt əlləi çiyinləinin əaəində olan halda Təki deyədi. Namaz aşlayanda dediyi kimi namazın qalan hissələində də elə Təki deməyi iaəyət edədi. Axııncı əkətdə sol ayağını gei çəkədi və onun üstündə otuadı. Səhaələ dedi Düz dedin, Peyğəmə elə namaz qıladı.[11] / /Məqamla / /u hədisdə neçə məqama toxunmaq lazımdı /1. Həmçinin (Humeyd) Allahın Peyğəməinin (s) uyuduqlaını yeinə yetiməsi və o həzətlə (s) həmsöhət olmağı cəhətindən aşqalaından üstün olmaması onlaın həssaslığı səə olmuşdu. /2. Peyğəməin (s) qıldığı namazı qılmaq istəməsini elan etməsi Peyğəməin (s) səhaələinin daha çox diqqət və vasvasılığına səə olmuşdu və lazım idi onun həəkətləinə daha çox diqqət edələ. /3. u işi yeinə yetiən zaman namazın xıdalıqlaının hamısına işaə etdiyini göüük. /u məqamlaa, müqəddimələə və Şiə və Əhli- sünnə mənələində Peyğəmədən (s) zik olunan əvayətə diqqət etməklə ki, uyuu Mənim qıldığım və sizin gödüyünüz namaz kimi namaz qılın,[12] əhə Əu Həmid (Humeyd) Allahın Peyğməinin (s) qıldığı namaza i şey atısaydı yaxud azaltsaydı, şühəsiz onla sakit otumazdıla və onu xəəda edədilə. i təəfdən göüük ki, Əu Həmid Peyğəməin (s) namazının şəində “amin” aəsində i şey demi və aşqa təəfdən də qalan səhaələ ona amin deməyi xatılatmıla. əs yəqinliklə deyə iləik ki, Peyğəmə (s) namazında amin deməyi və Peyğəməin u əməli izim üçün höccətdi. /undan əlavə Peyğəmə (s) uyuu Həmdin qiaətindən sona “amin” deyilməsi caiz deyil.[13]İmam Sadiq (ə) uyuu Cammat namazında İmam camaat Həmd susəsini oxuyan zaman amin deməyin.[14] /u hədislə və dəlillədən aşqa məhum Səduq i əvayəti zik edi ki, onda uyulu Namazda amin demək məsihiləin çüalaından götüülmüşdü.[15] /una əsasən diqqət etmək lazımdı ki, namaz, iadətdi, məhduddu və amin onun hissəsindən deyil. u cəhətdən İmamiyyə alimləinin fətvalaına əsasən Həmddən sona amin demək haamdı və namazı atil edi.[16] / /[1] – Yunis in Ədüəhman Adullah in Sənandan əvayət edi ki, İmam Sadiq (ə) uyuu Tezliklə sizin üçün şühə qaağa gələcək. Nə elmin gücü çata, nə də o şühəni sizin üçün həll edən İmam olmaz. Səgədan qalacaqsınız. elə şühələdən nicat tapmaq istəyən şəxslə gəək “ğəiq” duasını oxuyala. Ğəiq duasının hansı dua olduğunu souşdum? uyudu Deyisən /«يا اللَّه يا رحمان يا رحيم، يا مقلب القلوب ثبت قلبى على دينك» /Dedim /«يا مقلب القلوب و الابصار ثبت قلبى على دينك» /uyudu Allah, müqəlliəl qülu və əsadı, lakin, mən necə göstəiş veiəm o cü oxu və de /«يا مقلب القلوب ثبّت قلبى على دينك» /“İahim in Əli Amuli Kəfəmi, Əl- ələdul- əmin, səh 24). /[2] – u aədə “Amin ya Əlhəmdulillah demək”, 5245 saylı (sayt 5606) göstəicisinə müaciət edin. /[3] – Məhəmməd əşid za, Təfsiul- Quanil- Həkim (Əl- mina təfsii), cild 1, səh 39, çap və nəş üçün Daul- məifət nəşiyyatı, eyut, Livan, ikinci çap. /[4] – eyzavi, Nasuiddin Əul- xey Adullah in Ömə, Ənvaut- tənzil və əsaut- təvil, cild 1 səh 32, Dae ehyaut- tuasil- əəi, eyut, 1418 hici qəməi. /[5] – Əu Hüeyə Ədüəhman in Səx Dusi. 800 səhaə və taein ondan əvayət söyləyilə. Ömə özünün xəlifəliyio zamanı onu əheynə təyin etmişdi, lakin onun yumşaqlığı və nəfsinin zəifliyinə göə onu işdən azad edi. Daha çox Mədinədə sakin idi. Təqiyyud- din Səki “Əu Hüeyənin fətvalaı” ünvanı altında kitaça və həmçinin ədul- Hüseyn Şəəfud- din onun əftaı aədə “Əu Hüeyə” kitaını yazıla (Əl- əlam 4/80, 81), Höccəti, Əsaun- nuzul, səh 216. /[6] – ax İn Əil- Hədid Mötəzili, Əzuddin əu Hamid, Nəhcül- əlağənin şəhi, cild 4, səh 68, Ayətullah Məəşi Nəcəfinin ümumi kitaxanasının nəşiyyatı, 1337, iinci çap. /[7] – ax Soltani, Ədul- Əmi, Hokmut- təmin fis- səlat, Məcməye cəhaniye Əhli- eyt nəşiyyatı, ikinci çap. /[8] – ax Səzivai, Əli Mömin Qumi, Camiul- xelal, vəl- vefaq eynəl- İmamiyyə və eynə əimmətil- Hicaz vəl- Əzaq, Əsin İmamının (ə.f.ş) zühuunun dayaqlaı nəşiyyatı, 1421 hici qəməi, iinci çap, Qum. /[9] – Əsfəəyani, Əul- Müzəffə Şahfu ilən Tahi, Tacut- təacum fi təfsiil- Quan lil- əacim, çüqəddimə, səh 20, Elmi və fəhəngi nəşiyyatının naşiliyi, Tehan, 1375 hici şəmsi, iinci çap; Şəhid Sani, Zeynuddin in Əli in Əhməd Amuli, ovzul- cinan fi şəhi işadul- izhan, səh 331, Alul- eyt (ə) müəssisəsi, iinci çap, Qum. /[10] – İn Şəh Aşu, Mazəndəani, Məhəmməd in Əli, Muəşaihul- Quan və müxtəlifuhu,cild 2, səh 170, ida nəşiyyatının naşiliyi, Qum, 1410 hici qəməi, iinci çap. /[11] – Sünən əu Davud, İftitahus- səlat ölməsi, cild 2, səh 391, hədis 627, Mövqiul- İslam, (Əl- məktəətuş- şamilə) http ||www. Al- islam. Com. Sünən əu Macə, İtmamus- səlat ölməsi, cild 3, səh 355, Mövqiul- İslam, (Əl- məktəətuş- şamilə) http \\www.Al-Islam.com. eyh’qi? Swn’ne Koa? Cild 2? S’h 72? Sayt- http \\www/ al- Islam. Com. (Əl- məktıətuş- şamilə); Sünən Dami, sifətu səlati əsulullah ölməsi, cild 4, səh 165, Movqiu vəzaətil- ovqatil- Misiyyə, (Əl- məktəətuş- şamilə) http\\www. İslamic- council. Com; in Huanın səhihi, Sifətus- səlat ölməsi, cild 8, səh 243, Mövqiu cameul- hadisə, (əl- məktəətuş- şamilə) http \\www. alsunnah. com /[12] – eyhəqi, Əs- sunənul- koa, cild 2, səh 345, Əd- daul Qutinin sünəni, cild 3, səh 172, Movqiu vəzaətil- ovqafil- Misiyyə, (Əl- məktəətuş- şamilə) http \\www. Islamic- council/ com. In Huanın səhihi, cild 1, səh 314; Şafiinin mosnədi, cild 1, səh 223, Cameul- hədis saytı, (Əl- məktəətuş- şamilə) http \\www. alsunnah. com; Məclisi, Məhəmməd aqi, ihaul- ənva, cild 82, səh 279, Əl- vəfa müəssisəsinin çapı, eyut, Livan, 1404 hici qəməi. /[13] – Səduq, Mən la yəhzuuhul- fəqih, cild 1, səh 390, Cameeye müdəisin nəşiyyatı, Qum, 1413 hici qəməi. /[14] – Kuleyni, Əl- kafi, cild 3, səh 313, Daul- kotoil- İslamiyyə çapı, Tehan, 1365 hici şəmsi; Tusi, Əl- istisa, cild 1, səh 318, Daul- kotoil- İslamiyyə, Tehan, 1390 hici qəməi; Tusi, təhziul- əhkam, cild 2, səh 74, Daul- kotoil- İslamiyyə çapı, 1365 hici şəmsi. /[15] – Səduq, Mənla yəhzuuhul- fəqih, cild 1, səh 390. /[16] – Hilli, Həsən in Yusif in Mütəhhə Əsədi, Təzkiətul- füqəha (yeni çap), cild 3, səh 162, Alul- eyt (ə) müəssisəsi, iinci çap, Qum, İan, tədqiqatçı və edakto Alul- eyt (ə) müəssisəsinin axtaış qupu; Tusi, Məhəmməd in Həsən, Əl- xilaf, cild 1, səh 332, Qum Elmiyyə hövzəsi- cümeeye müdəisinə ağlı İslami nəşiyatın dəftəxanası, 1407 hici qəməi, iinci çap, Qum, İan, tədqiqatçı edakto; Şeyx Əli Xoasani seyid Cavad Şəhistani- şeyx Məhdi Taha Nəcəf şeyx Müctəa İaqi. /