Quranİ-Kərİmİn vİcdan haqqında nəzərİ nədİr?
Quan insanda i sıa fiti ilhamlaın olmasını heç də ədd etməmiş və «Şəms» suəsinin 7-8-ci ayələində uyumuşdu /«Və nəfsin və ma səvvaha fəəlhəməha fucuəha və təqvaha». /«And olsun nəfsi [insanı və ya insan nəfsini] yaadana; /Sona da ona günahlaını və pis əməllədən çəkinməsini [xeyi və şəi] öyədənə». Yəni, Allah-taala insanlaa vicdan adlı i şey vemişdi ki, onunla nəyin pis və nəyin yaxşı olmasını, eləcə də hansı işi göü, hansını tək etməsini dək etsin. /Maidə suəsinin 2-ci ayəsi nazil oldu. «Təavənu ələl ii vəttəqva vəla təavənu ələl ismi vəl udvan». /«...Yaxşılıq etməkdə və pis əməllədən çəkinməkdə əli olun, günah iş göməkdə və düşmənçilik etməkdə i-iinizə kömək göstəməyin...». u zaman Vaisə adlı i şəxs Peyğəməin (s) yanına gəli dedi Ey Allahın əsulu! i sualım va. Həzət uyudu İstəyisən mən deyim sualın nədi? uyuun. Gəlmisən «i» və «təqva» (yaxşı iş və pəhizkalıq) və «ism» və «udvan» (günah və düşmənçilik töədən işlə) sözləinin mənasını souşasan. əli, ey Allahın əsulu! Elədi ki, va. Yazıla ki, Peyğəmə (s) amağının üçünü cəm edi Vaisənin sinəsinə toxunduaaq uyudu u sualı qəlindən souş. Yəni, Allah-taala u anlayışı ilham suətində əşəin qəlində yeləşdimişdi. /Quani-kəim aşqa i ayədə uyuu /«Və əv həyna iləyhim feləl xəyat». /«...iz onlaa xeyili işləi vəhy etdik...». /Məhum Əllamə Təatəai () Əl-mizan təfsiində u ayə aəsində çox gözəl i söz demişdi. O, uyuu Allah-taala insana «və əvhəyna iləyhim ənifəlul xəyat» şəklində uyumayı, yəni xeyili işlə göməyi onlaa vəhy etdik. elə olsaydı, onda o da adi vəhylədən ii oladı. Diqqət yetisək məlum ola ki, Quan «və əvhəyna iləyhim feləl xəyat» deyə uyuu. Yəni «iz onlaa xeyili işləin özünü vəhy etdik» aşqa sözlə, yaxşı işləi onlaa ilham yolu ilə tanıtdıdıq.