3-4-7-40 YAS RƏQƏMLƏRININ MƏNASI NƏDIR?
Çoxdandı hamımızın zehnində olan sualladan ii də, yas məasimləinin neçə gün davam etməsi ilə əlaqədədi. Heç i şey səəsiz deyil. İstə təiət olsun, istə adət - ənənə. Yas məasimləimizində 3, 4, 7, 40 olması, səəsiz deyil. /Öncə əzi məsələləi ilməliyik /Əvvəla unu ilək ki, İslam qanunlaı 5 hissəyə ölünü /1) Vaci. Yəni, onu etmək izim ocumuzdu. (Məs Namaz, ouc, zəkat və s..) /2) Haam. Yəni, onu etmək qadağandı. (Məs Oğuluq, zina, öhtan və s..) /3) Müstəhə. Yəni, onu etmək əyənilmiş və savalı işdi. (Məs salam vemək) /4) Məkuh. Yəni, onu etmək əyənilməyən işdi. (Məs Məsciddə yatmaq ) /5) Müah. Yəni, istə et, istə etmə, nə ocumuzdu, nə qadagandı nə əyənilən, nədə əyənilməyən. Yəni insanın öz şəxsi istəyidi. una misal çoxdu. Adi izim həyatımız. Məs Çay içəkən istəsən qəndlə iç, istəsən konfetlə. Toy etdikdə gəlin maşınının hansı əng və ya hansı makada olmasının dinə heç i aidiyyatı yoxdu. Meyvə aldıqda hansını istəsən al, öz şəxsi işindi. /Vəfat etmiş insan üçün də 5 iş vacidi /1)Onun qüslu. (meyyitin, sid maddəsi ilə qaışmış su, kafu maddəsi ilə qaışmış su və adi təmiz su ilə yəni heç i maddə ilə qaışmayan su ilə yuyulması = 3 qüsul) /2)Onun hənutu. (İnsanın səcdə etdiyi 7 üzvə yəni alın, əlləin içi, dizlə və ayağının aş amağına kafu adlı maddənin vuulması) /3)Kəfən. Üç hissədən iaətdi. /- Long. Göəkdən dizləə qədə olmalı. /- Köynək. Çiyindən aldıın yaısına qədə yəni, dizlə topuğun aasına kimi ötülməlidi. /- Sətasə. (ütövlüklə) Uzunluğu o qədə olmalıdı ki, onu iki təəfdən aşını ağlamaq olsun. /Eni də o qədə olmalıdı ki, meyyiti ükdükdə i təəfi o ii təəfin üstünə gəlsin. /4)Meyyit namazı. eş təkii və əzi cümlələi vadı. /5)Dəfn. (Sağ çiyni üstə, üzü qiləyə asdıılmalıdı) /Vəssəlam. /İslam dininin vəfat etmiş insan aədə vaci qanunlaı, yalnız unladı. Amma izim qə üstə \"Yasin\", \"Fatihə\", \"Salavat\" və dua oxumağımız, təlqeyn, qə üstə su səpməyimiz, qə üstünə ziyaətə getməyimiz və s.. unla hamısı müstəhə işlədi. Yəni unlaı etsək daha yaxşı ola. Özümüz sava qazana, vəfat etmişin isə uhu şad ola. /3-4-7-40 – ın mənası /Üç aəsində 2 fiki söylənili 1) Dünyasını dəyişmiş insanın uhu, 3 gün evdə ola və onu yad etmələini göə. 2)əzi taixə əsasən üç peyğəmə sağdı. (İsa, Xız, İdis) u sağ qalan peyğəmələ dünyasını dəyişmiş insanın ağışlanması üçün, üç gün Allaha dua edələ. O üç peyğəmə izim dünyasını dəyişmiş yaxınımıza elə qiymət və dəyə vedikləi üçün, qaşılıqlı olaaq izdə 3 gün edəik. /Död aəsində 2 fiki söylənili 1)Dünyasını dəyişmiş isanın uhu, 4 gün evdə ola və onu yad edənləi göə. /2)əzi taixə əsasən död peyğəmə sağdı. (İsa, Xız, İdis, İlyas) u saq qalan peyğəmələ dünyasını dəyişmiş insanın ağışlanması üçün, död gün Allaha dua edələ. O död peyğəmə izim dünyasını dəyişmiş yaxınımıza elə qiymət və dəyə vedikləi üçün, qaşılıqlı olaaq izdə 4 gün edəik. /Yeddi aəsində 2 fiki söylənili 1)İnsan dünyasını dəyişi, onun uhu yeddi gün gözü axada qalı.Yəni onun üçün hə hansı i mənəvi hədiyyə istə ta uhu şad olsun. /2)Şimal qütündə Pəvin adlı ulduz vadı ki, onu yeddi mələk saxla, ona nəzaət edələ. O yeddi mələk dünyasını dəyişmiş insanın ağışlanması aəsində yeddi gün Allaha dua edələ. O yeddi mələk izim dünyasını dəyişmiş yaxınımıza elə qiymət və dəyə vedikləi üçün, qaşılıqlı olaaq izdə 7 gün edəik. /Qıx aəsində 2 fiki söylənili 1)Dünyaya gələn köpənin oynu qıxıncı gün sümüyə otua. Dünyasını dəyışməsindən 40 gün ötən insanın, oynu həmin gün sümükdən aalana. /2) Dünyasını dəyişmiş peyğəmələ içində, qıx peyğəməin qəi naməlumdu. (Musa peyğəmə kimi) Qələi naməlum qalan 40 peyğəmə dünyasını dəyişən insan üçün, qıx gün onun ağışlanmasını Allahdan dilə. Qələi naməlum qalan o qıx peyğəmə izim dünyasını dəyişmış yaxınımıza elə qiymət və dəyə vedikləi üçün, qaşılıqılı olaaq izdə 40 gün qeyd edəik. /Təii ki u adət - ənənə heç də yesiz təyin olunmayı və ən yaxşısını Allah ili... /Allah dünyasını dəyişmiş yaxınlaımızı əhmət etsin və uhlaını şad etsin...Amin... / /Muhəmməd Nicat / //ehlieyt-aka.com/