Siratın mərhələlərində nələr sorulacaq?
SİATDAN KEÇMƏK ÜÇÜN ƏLİ (ƏLEYHİSSALAM) VİLAYƏTİNİN ƏATI (QƏZİ) /Sünnü və şiə hədisləində vadı ki, həmin dolamada aşqa i dayanacaq Əliyyini Əutali (əleyhissalam) vilayətidi. Təfsidə uyuulu “Onlaa xəədalıq edin ki, Əli (əleyhissalam)-la dostluqlaı aədə souşacaqla.” /Məşhu sünnü alimi Təəi Həzət Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-dən əvayət edi ki, Həzət uyudu “Ya Əli, hə kəsdə sənin vilayətinin əatı olasa, Siatdan keçə.” / /İKİNCİ DOLAMADA NAMAZ SOĞUSU /İlk dolamada Əli (əleyhissalam) vilayəti, əmanətin qaytaılması, qohumlala əlaqədən (sileyi-əhim) ötü, ikinci dolamada namaza çatııq. uada yövmiyyə, ayət, qəza və s. vacii namazladan souşula. Həzət Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) uyumuşdu “Namazı puç edənlə mənim şəfaətimə (şəfaət-Qiyamət günü günahlaın ağışlanması üçün Allah yanında vasitəçi olmaq-ed.) yetməyəcəkdi.” /İmam Sadiq (əleyhissalam)-ın son vəsiyyəti udu ki, “Namazı yüngül sayanlaa izim şəfaətimiz çatmayacaqdı.” /Əgə süh namazını günota, günota namazını axşama yaxın qılanla elədisə, namaz qılmayanlaın halı necə ola?! əvayətə göə, namazı tək edənlə təşnə (susuz) ölə və qəidən təşnə aş qaldıa. / /UŞAQLAI NAMAZA SÖVQ EDİN /Tə”kid etməli olduğum u mövzunu hamı eşitsin və aşqalaına da desin-övladlaımız qaşısında məs”uluq ki, onlaa yetkinlikdən (həddi-üluğa çatmamışdan) qaaq namaz öyədək. Uşaqla elə təiyə olunmalıdıla ki, namazın xeyili gələcəyinə inansınla. Ata-ananın çalışması sayəsində uşağın əməlləinin savaı uşaq yetkinliyə çatanadək ata-anaya veili. Uşaq yetkinliyə çatdıqdan sona da xeyə səə olduqlaından, ata-ana ilahi lütfə nail olala. / /UŞAĞIN “İSMİLLAH” DEMƏSİ ATANIN ƏZAINI GÖTÜƏ /i zaman Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) öz səhaələi ilə qəiistanlığın yanından keçəkən “qəi sahii əzadadı, tez keçin!” deməsini eşitmisiniz. i il sona həmin yedən keçəkən əza əsəi göməyən Həzət “Pəvədigaa, atıq u meyyitə əza olunmu, niyə?” deyə souşdu. Nida yetdi ki, u kişinin i oğlu vadı, ölümdən sona o uşağı məktəə göndədilə, ustadı ona “ismillahi-əhmani-əhim” öyətdi, oğlu izi əhman və əhim kimi xatıladığından atasından əzaı götüdük. /əli, şə᾽i vəzifələimizdən ii də yaxşıya də᾽vət (əm e mə᾽uf) və pisdən çəkindiməkdi (nəhy əz münkə). u vəzifənin ilk mətəəsi qadını, uşağını, sona aşqa qohum və yaxınlaını də᾽vət etməkdi. / /ÜÇÜNCÜ DOLAMA XUMS VƏ ZAKATDI /Əgə hə kəsin oynunda i dihəm xums və ya zəkat olasa, üçüncü dolamada qaşısı kəsilə. Zəkat veməyənləə aid əvayətlə çoxdu, o cümlədən (Zəhəi daşmış əjdahanın tükləi pıtlaşa.) Allah elə i əjdaha qəa veə ki, onun oynuna dolana. Digə i əvayətdə uyuulu Məhsulunun zəkatını veməmiş sahiin topaqlaı yeddi qat oyunağı tək oynuna asıla. Eləcə də, Həzət İmam Zaman (əleyhissalam) zəkat mənimsəyənləi qətlə yetiə. /Məada, kimsənin oynunda i dihəm zəkat olsun və qızıl, gümüş, sikkə toplayı, zəkatını ödəməsin! Qiyamət günü həmin dina və dihəmi qızdıı, onun küəyinə dağ asala. (“Tövə” suəsi, ayə 35). /ilin ki, malın zəkatı ilə ədənin zəkatı aasında fəq yoxdu. Fit ayamının axşamı (oucluğun son axşamı) ədənin zəkatı (fitə) maldan ayılmalıdı. /İNSANIN YADIMÇISI, ŞƏFİSİ ONA DÜŞMƏN OLA /Xumsa gəldikdə isə, xums soğusunun çətinliyi aədə əvayətlə çoxdu. “Kafi”dən i əvayətə istinad ediik. Həzət Sadiq (əleyhissalam) uyumuşdu “Qiyamətdə insanlaın ən çətin vaxtı o zamandı ki, xums müstəhəqləi (dünyada xums veiləsi məzlumla) ayağa qalxı, öz haqqlaını tələ edələ. Çox vaxt u günahın çətinliyində şəfaət edəsi şəxslə adama düşmən ola. / /DÖDÜNCÜ DOLAMADA OUC SOĞUSU /Dödüncü dolamada müaək amazan ayının oucundan sual veilə “Ouc, Cəhənnəm odu qaşısında sipədi” uyuulu. Ouc tutmuş şəxs üçün iki xoşluq vadı iincisi iftada, ouc açılan zaman xüsusi fəəhdə ola; ikincisi, ölü Siatdan keçəkən Allahla göüşə çatanda xoşhal ola. / /EŞİNCİ DOLAMADA HƏCC SOĞUSU /Həyatında həccə getmək üçün şəait yaanan və həccə getməyən şəxsin qaşısı kəsilə. İki dəstəyə ölüm zamanı deyilə “Yəhudi və nəsani kimi ölün!” unladan ii zəkat veməyənlə, digəi həcci tək edənlədi. unu demək kifayətdi ki, həccdən oyun qaçıanlaı Allah-Taala Qu᾽anda kafi adlandıı. u aədə əhs açmıam, çünki e᾽tiqad əhsindən kənaa çıxaıq. / /ALTINCI DOLAMA TƏHAƏTDİ /İni Aasdan əvayətdə nəql olunu ki, “təhaət” dedikdə dəstəmaz, qüsl, təyəmmüm nəzədə tutulu. (Dəstəmaz namazdan əvvəl, qüsl və təyəmmüm isə cinsi yaxınlıq, ayaşı və s.dən sona xüsusi qayda ilə ica edilən vaci əməldi.) Xüsusilə, qadınlaın vaxtlı-vaxtında qüslə diqqətlə yanaşması zəuidi. Əgə e”tinasızlıq olasa, Siatın altıncı dolamasında souşulacaqla. Əvvəlcə dediyimiz kimi, qəi sıxıntısına düşməyin i səəi də mudalıqdan çəkinməməkdi. / /YEDDİNCİ DOLAMA ZÜLMDÜ /ə᾽zən u dolama “ədl”, ə᾽zən də “xalqın haqqı” (həqqün-nas) adlandıılmışdı. Qu᾽anda “misad” kimi də tə”i olunmuşdu (misad-yə”ni, pusqu). Əgə insan i kəsə nahaq sillə vumuşdusa, eş yüz il oada saxlanıla, sümükləi paçalana, əzilə. /Ey dükançı, şagidini vumağa nə haqqın va?! /Ey müəllim, hansı şə”i əsasla uşaqlaı təneh edisən, hətta ədənində yei də qalı?! /Ey kişilə, nə üçün qadınlaınızı vuusunuz?! Əin nə haqqı va ki, qadınına əl qaldısın?! /Ələttə, ə᾽zi istisnala vadı. Amma u hallaa az təsadüf olunu və mövzumuzdan xaicdi.