DÜNYADAN GETMIŞ INSANLAR ÜÇÜN QURAN OXUMAQ OLARMI?
İn Qəyyum deyi “Sələfdən nəql olunu, onla vəsiyyət edidilə ki, öləndə, dəfn olunanda qələinin yanında Quan tilavət etsinlə”. (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 16-18) / /Ədullah in Ömə vəsiyyət etdi ki, qəinin yanında əqəə suəsi oxunsun. Əhməd in Hənəl öncə u məsələni inka edidi, amma sonala qəуl еtdi. / /Xilal “əl-Qiaət indəl quu” kitaında Əla in Lihacdan nəql edi “Atam vəsiyyət etdi ki, mən öləndən sona məni “ismillah və əla sünnəti əsulillah (s)” deyi qəə qoyun. Üstümə tomaq tökü aşımın üstündə əqəə suəsini oxuyun. Çünki mən Adullah in Ömədən unu eşitmişəm” (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 16-18) / /Həsən in Səah Zəfəani deyi Şafeidən qəi yanında Quani-kəimin oxunması haqqında souşanda dedi Heç i eyi yoxdu. (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 16-18) / /Xilal Şuəi nəql edi “Ənsadan kimsə öləndə səhaələ onun qəi üstünə gedi Quan oxuyudula” / /Həsən in Cəvi nəql edi “acımın qəinin yanından keçəndə Təaək suəsini oxudum. i nəfə yanıma gəli dedi Yuxuda acını gödüm dedi ki, Allah qadaşıma xeyi vesin, mənə onun oxuduğu suənin hesaına sava əta olundu” (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 16-18) / /i nəfə hə cümə günü anasının qəi üstündə Yasin suəsini oxuyudu. i gün yenə də Yasin suəsini oxuyandan sona savaını əhli quua hədiyyə etdi. i nəfə onun yanına gəli dedi Sən filankəssən? Dedi əli. O adam dedi Mənim qızım dünyadan getmişdi və mən yuxuda onu gödüm qəinin üstündə şad i halda otuu deyidi iz filankəsin oxuduğu Yasin suəsinin əəkətindən nicat tapdıq. (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 16-18) / /Mufəzzəl in Muvəffəq dey “Mən həmişə atamın qəinin ziyaətinə gedidim. i gün işim olduğundan atamın qəini ziyaət etməyə gedə ilmədim. Həmin gecə atamı yuxuda gödüm, deyidi Oğlum niyə mənim ziyaətimə gəlmədin? Dedim Ata sizin ziyaətinizə gəlməyimdən xəəda olusanmı? Atam dedi əli, and olsun Allaha evdən çıxı qəimin yanında otuu sona qayıdana qədə səni müşahidə ediəm” (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 18-19) / /İn Qəyyum deyi “ütün unla göstəi ki, insanla qədimdən indiyə qədə ölüləi qəiə qoyanda onlaa təlqin deyilə. Əgə ölülə onlaın səsləini eşitmiləsə onda u əməl əəs və faydasız i işdi” (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 18) / /Əhməd in Hənəldən u haqda sual olunanda o u əməli alqışlayı davam etmək haqqında göstəiş vedi. (İn Qəyyum “ə-uh” səh. 18, 19) / /Syuti “Şəfaussudu” kitaında deyi Quan ayələinin savaı ölüyə yetişməsi haqda alimlə aasında ixtilaf vadı. ütün sələf və üç məzhə aşçılaı ölüyə Quani-kəimin qiaətinin savaının veilməsini təsdiq edilə. Amma İmam Şafei unu inka edi və “İnsan yalnız etdiyi əməlin mükafatını ala” ayəsini dəlil göstəi. Amma digə alimlə onun u iddiasını aşağıdakı dəlillələ ədd edilə. / /Əvvəla Həmin hökmün u ayə ilə nəsx olunu “O kəslə ki, iman gətiilə onlaın imanda onlaa tae olan övladlaını dа onlaa qovuşduacağıq. iz onlaın əməlləindən heç i şey əskik etməik. Hə i insan əməlinin giovundadı” (Tu, ayə 21) / /İkincisi Ayənin hökmü İahim və Musanın (ə) qövmünə məxsus olu. / /Üçüncüsü Ayədən məqsəd kafilədi. Amma möminlə öz əməlləi ilə qazandıqlaının və onladan sona əncam veilmiş əməlləin savaına yetişilə. / /Dödüncü Allah-təala əhmət və təfəzzül aından ayı yolladan da dünyadan getmiş insana sava əta edə ilə…..(Şəfaussudu işəhi halil movta vəl quu, 402-406) / /Quan ayələini və hədisləi mutaliə edəndə məlum olu ki, ölülə üçün edilən istiğfaın və oxunan Quanın savaı onlaa yetişi / /“Allahın əşini həml edən və onun ətafını həlqəyə almış mələklə ələinə həmd və səna edilə. Onla həm özləi Allaha iman gətiilə və həm də iman əhliüçün istiğfa edi deyilə İlahi! Sən elmin və əhmətinlə hə şeyi əhatə etmisən, tövə edi Sənin azılığın olan yolda addımlayanlaı ağışla. Onlaı cəhənnəm əzaından hifz et!” (Ğafi, ayə 7) / /“Az qala göylə yaılı kafiləin üstünə dağılsın. Mələklə isə ələinə həmd-səna deyi onu təqdis edilə və yedəkilə üçün istiğfa diləyilə. Agah olun! Həqiqətən Allah ağışlayan və əhm edəndi!” (Şua, ayə 5) / /“Onladan sona gələnlə deyilə “Pəvədigaa! izi və izdən əvvəl iman gətimiş qadaşlaımızı ağışla. izim qəlləimizdə iman gətiənləə qaşı kinə ye vemə. Ey əimiz! Sən, həqiqətən, şəfqətlisən, məhəmətlisən!”(Həş, ayə 10) / /əsulullahdan nəql olunmuş hədislədən məlum olu ki, meyyit insanlaın u dünyada onla üçün еtdikləi xeyi əməllədən faydalanı. / /uxai və Muslim Aişədən nəql edilə əsulullah (s) uyuu “Hə kəs dünyadan gedəndə öhdəsində vaci ouc qalsa gəək onun vəlisi həmin oucu tutsun”. (Səhih Muslim, a qəzaussiyam ənil məyyit, 1/328, hədis 605. Səudiyyə çamı. Səhih uxai, hədis 1952) / /ueydə deyi “əsulullahın (s) yanında otumuşdum, i nəfə gəli dedi Ya əsulаllah, anam dünyadan gedi və onun oynunda i ayın oucu qalı. Mən onun təəfindən tuta iləəmmi? əsulullah uyudu Onun təəfindən qəza et! Sona yenə souşdu Anam heç vaxt həcc əncam veməyi, mən onun təəfindən həccə gedə iləəmmi? əsulullah uyudu Anan təəfindən həcc əncam ve!” (Səhih Muslim, a qəzaussiyam ənil məyyit, 1/328, hədis 606. Səudiyyə çapı) / /Sə`d in Uadə əsulullaha (s) dedi Anamın oynunda nəzi va idi, amma o nəzii yeinə yetiməmiş dünyadan getdi. Mən indi o nəzii yeinə yetiə iləəmmi? Həzət (s) uyudu əli. Sə`d dedi Аnam ondan i fayda göəcək? əsulullah (s) uyudu əli. / /Əu Hueyə nəql edi “i nəfə əsulullahın (s) yanına gəli dedi Atam dünyadan gedi və özündən sona mal-dövlət saxlayı, amma vəsiyyət etməyi. İndi mən o mallaı onun təəfindən sədəqə vesəm günahlaının kəffaəsi olamı? əsulullah (s) uyudu əli, ölüləiniz üçün «Yasin» suəsini oxuyun”. (Səhih Muslim, 5/73-78)