NECƏ İBADƏT EDƏK?

İadətin üsulunu Qu’an və Əhli-eytdən (ə) öyənməliyik. Necə ki, hə i evin ünvanını ev sahiindən souşmaq lazım gəli. Qu’an ayələi və mə’sumlaın hədisləi ən gözəl iadət nəyi hesa edi və onu hansı səciyyələlə tanıtdıı? u sualın cavaını Qu’an və Əhli-eytdə (ə) tapmaq mümkündü. eləliklə, din övliyalaının sözləini yada salaq / /span style="font-familyAial lack"1. Agah iadət//span /Hədisdə deyili “Alimin iki əkət namazı cahilin yetmiş əkət namazından üstündü.” /Allahın əsulu (s) uyuu “Namazın düşüncə və agahlıqla qılınan hissəsi qəuldu.” /Agah namaz odu ki, insan nə etdiyini, nə dediyini, kiminlə danışdığını ilsin və qəl iştiakı ilə Allahı düşünsün. Peyğəmə (s) uyuu “Diqqət ilə qılınan iki əkət namaz düşünmədən i gecə oyaq qalmaqdan üstündü.” /Qu’an uyuu “Ey iman gətiənlə! Səxoş halda namaza yaxınlaşmayın. Dediyinizi anlayanadək!” /İmam Sadiq (ə) uyuu “Hə kəs iki əkət namaz qılı, kiminlə danışdığını və nə danışdığını düşünəsə, günahlaı ağışlana.” / /2. Eşqlə iadət/ /Xəstə dadlı yeməkdən ləzzət almadığı kimi həvəssiz iadət edənlə də heç i ləzzət almı. İadət sönüklük, halsızlıq, yoğunluq yox, məhəət, şadlıq və ləzzətlə yanaşı olmalıdı. /Qələn vuğun insanla iadət zamanı xoş əhval-uhiyyə əldə edilə. u dəyə mə’ifət və düşüncə ilə əldə olunu. Məcui iadət səməəsizdi. İmam Sadiq (ə) uyuu “Məcuən iadət etməyin.” /öyük şəxsiyyətlələ göüşə maaqlı olduğumuz kimi, Allahla göüşə, Onun dəgahına eşq dolu qəllə gəlməliyik. Din övliyalaı və mə’sumla Allahla göüş vaxtını eşqlə gözləyidilə. Onla insanı heyətə gətiəcək eşqlə namaz qılı, iadət edidilə. / /3. Xalis iadət/ /İxlas gövhəi iadətləə dəyə və e’tia vei. iyakalıq, şöhətpəəstlik və avamlaı aldatmaq üçün edilən iadət dəyəsizdi və qəul olunmu. Qu’an uyuu “Kim əi ilə qaşılaşacağına (Qiyamətə) ümid əsləyisə, Ona etdiyi iadətə heç kəsi şəik qoşmasın!” /İmam iza (ə) uyuu “Hə kim iadətini cəmiyyətə göstəi özünü tanıtdıısa, onun dininə ədin olun.” /u cü şəxslə dindən xalqı aldatmaq üçün istifadə edilə. İxlasla olmayan iadət cansız ədən kimidi. Qu’an uyuu “Xalqa yalnız xalis dillə Allaha iadət etmək tapşıılı.” / /4. Xüşu ilə iadət/ /Xüşu Allahı qələn düşünmək və Onun əzəmətinə uyğun hal tapmaqdı. Allaha pəəstiş Onun əzəmətini düşünmək və qaşısında kiçiklik, ehtiyac hiss etməklə yanaşı olmalıdı. Qu’an mö’minləin sifətləini “namazda xüşu” ilə əyan edi “O kəslə ki, namazlaında müt’i olu oyun əyələ!” İadət edən şəxsin vücudunu müt’ilik (xüşu) əhatə etməlidi. u halı əldə etmək üçün namaz qılan şəxs elə iadət etməlidi ki, sanki Allahı göü. Namaz qılan şəxs Allahın əzəməti və qüdəti qaşısında öz kiçikliyini hiss etməlidi. Hədisdə uyuulu “Allaha elə iadət et ki, guya Onu göüsən.” aşqa i hədisdə uyuulu “Namazı vaxtında və sonuncu namazın kimi qıl. Elə zənn et ki, namaz və dünya ilə xudahafizləşisən.” / /5. Gizli iadət/ /İnsan şeytanın tələsindən sığotalanmayı. İadət i çox hallada təkəü, iya və özünü nümayişlə puç olu. u əladan uzaqlaşmaq üçün gizli iadət lazımdı. Allahın əsulu (s) uyuu “Gizli iadətin mükafatı daha öyükdü.” Ələttə, u İslamın aşka iadət (cümə, həcc və camaat namazı kimi) göstəiş vemədiyi hallaa aiddi. Çünki məsciddə qılınan camaat namazı evdə qılınan fədi namazdan üstündü. Gizli iadət i çox hallada iya və iadətin puç olmasının qaşısını alı. / /İADƏTİN ƏLALAI/ /İnsanın qədim və and içmiş düşməni şeytan daim onun iadətləini puç etməyə çalışı. O, iadətləi puç etmək üçün u yolladan istifadə edi / /1. iya /Allah-təalanın yox, xalqın diqqətini cəl edi, şöhət qazanmaq üçün iadət edən şəxs şeytan tələsinə düşmüşdü. u şəxsin iadətləi hədə olu. Şeytan vasitəsi ilə yaanmış iya ə’zən əməldən öncə niyyətdə özünü göstəi və “Allaha yaxınlıq məqsədini” məhv edi. / /2. Təkəü /İadət zamanı şeytan insanı özünü və iadətləini əyənməyə vada edi. Allahın adı ilə aşlayan iş yaıda şeytan vasitəsi ilə puç olu. Şeytan insanı təkəüə düça edi. / /3. Günah /Şəksiz ki, günahla iadətin yaxşı tə’siləini məhv edi. Aylala zəhmət çəkdikdən sona qəflət nəticəsində xımanı oda veən əkinçinin ütün zəhmətləi məhv olu. Günahla iadət talasını yandıan oddu. /Xülasə, şeytan insan qəlinə axan zülal suyun yolunu kəsi, ya da qələ daxil olmuş suyu ulaşdıı dağıdı. /İmam Səccad (ə) “Məkaimul-əxlaq” duasında Allahdan istəyi “İlahi, məni özünə əndə et, iadətləimi təkəüümlə məhv etmə. Məni əziz et, təkəüə düça etmə.” /İadət sayılan sədəqə minnət qoyulduqda puç olu “Sədəqələinizi minnət qoymaq və əziyyət veməklə puça çıxamayın.” /Yeni ağac əkmək o qədə də vaxt apamı. Lakin onu qouyu inkişaf etdimək çətindi. ə’zən günahla ütün yaxşılıqlaı və ya əyənilmiş mə’nəvi hallaı əad edi. Hədisdə oxuyuuq “Atəş, odunu yandıdığı kimi həsəd də yaxşılıqlaı məhv edi.” /əvayətdə deyili Qüulu aid və xəcalət çəkən fasiq məscidə daxil olu. Fasiq tövə və peşmançılığına göə dəyişi saleh mö’min olu, lakin aid təkəüünə göə yolunu azı.