FİQHİ MƏNBƏLƏRİ HANSILARDIR?

ŞİƏLƏİN FİQHİ MƏNƏLƏİ HANSILADI? / /Cava Şiələ Allahın kitaı Qu`ana və Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinə tae olaaq şə`i hökmləi aşağıda qeyd olan död əsas mənədən əldə edilə / /1-Allahın kitaı, 2-Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sünnəsi, 3-İcma, 4-Əql. / /Qeyd olunan mənələ aasında Allahın kitaı və Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsi şiə fiqhinin əsas mənəyi sayılı ki, onlaın aəsində ixtisala söhət edəcəyik. / /ALLAHIN KİTAI-QU`AN / /Şiə məktəinin adıcıllaı Qu`anı özləinin ən mühüm fiqhin mənəyi, ilahi hökmləi tanımağın əsas me`yaı hesa edilə. Çünki onlaın əhələi fiqhi hökmləi əldə etmək üçün asimani kitaı ən yüksək i mənə hesa etmişlə. elə ki, hə i söz və nəzəiyyə Qu`an ilə müqayisə olunu, onunla uyğun olduğu suətdə qəul olunu, əks halda isə ona e`tina olunmu. Şiənin 6-cı əhəi İmam Sadiq (ə) u aədə uyuu / /كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ / /“Hə söz Qu`anla uyğun olmasa atil və əsassızdı.” / /Həmçinin İmam Sadiq (ə) Peyğəməi Əkəm (s.ə.v.v)-dən elə i hədis nəql edi / /اَيُّهَا النَّاسُ مَا جَاءَكُمْ عَنِّي يُوَافِقُ كِتَابَ اللّهِ فَاَنَا قُلْتُهُ وَ مَا جَاءَكُمْ يخالِفُ كِتَابَ اللّهِ فَلَمْ اَقُلْهُ / /“Ey insanla mənə nisət veilən hə i söz əgə Allahın kitaı ilə uyğun olsa məndəndi, əgə onunla uyğun olmasa məndən deyildi.” / /u iki hədisdən aydın olu ki, müsəlmanlaın asimani kitaı – Qu`an şiə əhələinin nəzəində şə`i hökmləin əldə edilməsinin ən mö`təə və möhkəm mənə hesa olunu. / /SÜNNƏ / /Sünnə dedikdə Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sözü, əməli və ya aşqasının işini təsdiqləməsi (una təqi deyili) nəzədə tutulu və şiə fiqhinin ikinci əsas mənəsi sayılı. Peyğəmə (s.ə.v.v)-in Əhli-eytindən olan mə`sum İmamla da Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsini müstəqil şəkildə nəql edənlə olu onun elminin xəzinədalaı kimi qələmə veili. Ələttə Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sözləi digə mö`təə yollala da gəli çatsa şiələ təəfindən qəul olunu. / /iz uada iki yöndən aaşdıma apaııq / /PEYĞƏMƏİ ƏKƏM (S.Ə.V.V) SÜNNƏSİNƏ İSTİNAD ETMƏYİN DƏLİLLƏİ / /Şiə əhələi öz adıcıllaına, Qu`ana əməl etməyi tövsiyə etməklə yanaşı onlaı Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinə əməl etməyi də tövsiyə edi, kita və sünnəni iiilə yanaşı vəsf edilə. İmam Sadiq (ə) uyuu / /اِذَا وَرَدَ عَلَيْكُمْ حَديثٌ فَوَجَدْتُمْ لَهُ شَاهِدًا مِنْ كِتَابِ اللّهِ اَوْ مِنْ قَوْلِ رَسُولِ اللّهِ ¸ وَ اِلاّفَالَّذِي جَاءَكُمْ بِهِ اَوْلَي بهِ / /“Hə vaxt sizə i hədis gəli çatsa və Allahın kitaında, Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sözləində ona dai i şahid tapsanız qəul edin, əks halda o söz onu deyən şəxs daha layiqdi.” / /İmam aqi (ə) Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinə istinad etməyi camiuş-şəait fəqihin əsas şəti hesa edəək uyuu / /اِنَّ الْفَقِيهَ حَقَّ الْفَقِيهِ، اَلزَّاهِدُ فِي الدُّنْيَا، اَلرَّاغِبُ فيِ الآَخِرَةِ، الْمُتَمَسِّكُ بِسُنَّةِ النَّبيّ / /“Həqiqi fəqih o kəsdi ki, dünyadan çəkinsin, qiyamət aləminə əğətli (müştaq) olsun və Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinə saılsın.” / /Şiənin öyük əhələi Allahın kitaı və Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsi ilə müxalifət etməyi hətta küf hesa etmişlə. İmam Sadiq (ə) u aədə uyuu / /مَنْ خَالَفَ كِتَابَ اللّهِ وَ سُنَّةَ مُحَمَّدٍ ¸ فَقَدْ كَفَرَ / /“Hə kəs Allahın kitaı (Qu`an) və Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sünnəsi ilə müxalifət etsə şühəsiz kafi olmuşdu.” / /Deməli, şiələ hə i sai islam fiqələindən öncə Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinə dəyə vei. ununla da şiələin Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsi ilə yad olduğunu iddia edəək onlaı müttəhim edənləin sözünün əsassız olduğu süuta yeti. / /ƏHLİ-EYT HƏDİSLƏİNƏ İSNAD ETMƏYİN DƏLİLLƏİ / /Şiələin Peyğəmə (s.ə.v.v) Əhli-eytinin hədisləi aəsindəki nəzəinin aydın olması üçün u aədə i neçə məsələni aaşdıııq / /a) Mə`sum əhələin hədisləinin mahiyyəti / /) Peyğəmə (s.ə.v.v) Əhli-eytinə istinad etməyin zəuəti və e`tiaının dəlilləi. / /İndi aşka dəlillə əsasında və ixtisaa iayət etməklə hə iki məsələni aaşdıııq. / /PEYĞƏMƏİ ƏKƏM (S.Ə.V.V) İTƏTİNİN HƏDİSLƏİNİN MAHİYYƏTİ / /Şiənin nəzəində əşəiyyət üçün şəiət və qanun qoymağa yalnız aləmləin əi olan Allahın haqqı vadı. elə ki, müqəddəs şəiətin hökm və qanunlaı da Allahın Öz Peyğəməinin vasitəsilə insanlaa çatdıılı. Aydındı ki, Peyğəmə (s.ə.v.v) yalnız vəhyin alınmasında və Allah ilə insanlaın aasında şəiət qoyulmasına i vasitədi. Deməli şiələin Əhli-eyt ¢ hədisləini öz fiqhi mənələindən ii hesa etmələinin səəi u deyildi ki, onun Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsi müqailində müstəqil i yol olduğuna inansınlaæ əksinə Əhli-eytin (ə) hədisləi yalnız una göə mö`təə sayılı ki, onla Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinin əyan ediciləidi. Deməli şiənin mə`sum İmamlaının özləindən heç i sözü yoxdu, hamısı Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsindən iaətdi. /u müddəanı isat etmək üçün yaxşı ola ki, İmamlaın öz sözləini qeyd edək / /1-İmam Sadiq (ə) ondan sual souşan i şəxsə elə cava vemişdi / /مَهْمَا اَجَبْتُكَ فِيهِ بِشَيْءٍ فَهُوَ عَنْ رَسُولِ اللّهِ ¸ لَسْنَا نَقُولُ بِرَاينَا مِنْ شيءٍ / /“Sənə vediyim hə i cava Peyğəmə (s.ə.v.v)-dəndi. iz özümüzdən heç i ə`y demiik.” / /aşqa i hədisdə uyuu / /حَدِيثِي حَدِيثُ اَبِي وَحَدِيثُ اَبِي حَدِيثُ جَدِّي،وَحَديثُ جَدِّي حَدِيثُ الْحُسَيْنِ،وَ حَدِيثُ الْحُسَيْنِ حَدِيثُ الْحَسَنِ، وَحَدِيثُ الْحَسَنِ حَدِيثُ اَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ حَدِيثُ اَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ حَدِيثُ رَسُولِ اللّهِ¸ وَحَدِيثُ رَسُولِ اللّهِ قَوْلُ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ / /“Mənim sözüm atamın (İmam aqiin) sözü, atamın sözü aamın (İmam Əliyyini Hüseynin) sözü, aamın sözü Hüseyn ini Əlinin, Hüseynin sözü Həsən ini Əlinin, İmam Həsənin sözü Əmiəl-mö`minin, onun sözü Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sözü, Peyğəmə (s.ə.v.v)-in sözü də öyük Allahın kəlamıdı.” / /2-İmam Muhəmməd aqi (ə) Caiə elə uyudu / /حَدَّثَنِي اَبِي عَنْ جَدِّي رَسُولِ اللّهِ¸ عَنْ جَبْرَئِيلَ عَنِ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كُلَّمَا اُحَدِّثُكَ بِهذَا الآِسْنَادِ / /“Atam mənim üçün aam əsuli Əkəm (s.ə.v.v)-dən, o da Cəəildən, Cəəil də öyük Allahdan əvayət etmişdi. Sənin üçün əvayət etdikləim u sənəd əsasındadı.” / /Qeyd olunan əvayətləə əsasən şiələin mə`sum əhələinin hədisləinin mahiyyəti, yə`ni Peyğəməi Əkəm (s.ə.v.v)-in sünnəsindən iaət olması aydın olu. / /PEYĞƏMƏ (S.Ə.V.V) ƏHLİ-EYTİNƏ İSTİNAD ETMƏYİN ZƏUƏTİ VƏ E`TİAININ DƏLİLLƏİ / /Sünnü və şiə mühəddisləi inanıla ki, Peyğəmə (s.ə.v.v) özündən sona iki dəyəli əmanət qoyu getmiş, ütün müsəlmanlaı onlaa tae olmağa çağımış, insanlaın hidayət və səadətini o ikisinə saılmaqda hesa etmişdi. unladan ii Allahın kitaı Qu`an, digəi isə Peyğəmə (s.ə.v.v)-in Əhli-eyti və itətidi. uada nümunə olaaq ə`zi əvayətləi qeyd ediik / /1-Timizi özünün “Səhih” kitaında Cai ini Ədüllah Ənsaidən, əsuli Əkəm (s.ə.v.v)-in elə uyuduğunu nəql edi / /يَا اَيُّهَا النَّاسُ اِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا اِنْ اَخَذْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّواK كِتَابَ اللّهِ وَ عِتْرَتِي اَهْلَ بَيْتِي / /“Ey insanla, mən sizin aanızda iki şeyi əmanət qoyuam, əgə onlaa saılsanız heç vaxt yolunuzu azmazsınız Allahın kitaı və mənim itətim.” / /2-Timizi həmin kitada digə i hədis nəql edi / /قَالَ رَسُولُ اللّهِ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ اِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ مَا اِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِي اَحَدُهُمَا اعْظَمُ مِنَ الآَخَرِK كِتَابَ اللّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السَّمَاءِ اِلَي الآَرْضِ وَ عِتْرَتِي اَهْلُ بَيْتِي وَ لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّي يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ فَانْظُرُوا كَيْفَ تَخْلُفُونِي فِيهِمَا / /“əsuli Əkəm (s.ə.v.v) uyudu Mən sizin aanızda iki şeyi əmanət qoyuam, əgə onlaa saılsanız məndən sona heç vaxt yolunuzu azmazsınız. Onladan ii digəindən üstündüæ Allahın kitaı asimanla ye aasında ağlılıq vasitəsidi, digəi isə mənim Əhli-eytimdi. Onla “Kovsə” hovzunda mənə gəli çatana qədə heç vaxt i-iindən ayılmazla. axın göün, məndən sona u iki əmanətlə necə əfta edəcəksiniz!” / /3-Müslim ini Həccac özünün “Səhih” kitaında Peyğəmə (s.ə.v.v)-in elə uyuduğunu nəql edi / /اَلَا اَيُّهَا النَّاسُ فَاِنَّمَا اَنَا بَشَرٌ يُوشِكُ اَنْ يَاْتِيَ رَسُولُ رَبِّي فَاُجِيبَ وَ اَناَ تَارِكٌ فِيكُمْ ثِقْلَيْنِ اَوَّلُهُمَا كَتَابُ اللّهِ فِيهِ الْهُدَي وَ النُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللّهِ وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ عَلَي كِتَابِ اللّهِ وَ رَغَّبَ فِيهِ ثُمَّ قَالَK وَ اَهْلُ بَيْتِي اُذَكِّرُكُمُ اللّهَ فِي اَهْلِ بَيْتِي،اُذَكِّرُكُمُ اللّهَ فِي اَهْلِ بَيْتِي،اُذَكِّرُكُمُ اللّهَ فِي اَهْلِ بَيْتِي / /“Ey insanla, mən də i əşəəm, Allahın göndədiyinin (Əzail) mənim adımca gəlməsi yaxındı. Mən də ona müsət cava veəcəyəm. Mən sizin aanızda iki ağı və dəyəli əmanət qoyuam. Onladan ii Allahın kitaıdı ki, onda hidayət və nu vadı, Allahın kitaına saılın! (Sona camaatı Qu`ana əğətləndii uyudu) Və (ikincisi də) Əhli-eytimdi. Sizi Əhli-eytimə (onlaın hüquqlaına iayət etməyə) tövsiyə ediəm (u cümləni üç dəfə təka etdi).” / /4-Mühəddislədən i qupu Peyğəməi Əkəm (s.ə.v.v)-in elə uyuduğunu nəql etmişlə / /اِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللّهِ وَ اَهْلَ بَيْتِي وَ اِنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّي يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ / /“Mən sizin aanızda iki ağı, dəyəli əmanət qoyu gediəm. ii Allahın kitaı Qu`an, digəi isə Əhli-eytimdi. unla “Kovsə” hovzunda mənim yanıma gəli çatana qədə heç vaxt ii-iindən ayılmayacaqla.” / /u aədə mövcud olan hədislə həddindən atıq çoxdu və u kiçik kitaa sığmaz. öyük alim Seyyid Mihamid Hüseyn u əvayətləin sənədləini “Əəqatul-ənva” kitaında (6 cilddə) i yeə toplamışdı. / /Qeyd olunan əvayətlədən aydın olu ki, Peyğəmə (s.ə.v.v)-in Əhli-eytinə saılmaq və onlaa tae olmaq Allahın kitaı və Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsi axımından islamın zəui məsələləindəndi, Peyğəmə (s.ə.v.v) Əhli-eytinin sözləinə əhəmiyyət veməmək isə insanın azğınlığa düşməsinə səə olu. elə i sual yaana ilə ki, Peyğəmə (s.ə.v.v)-in itətivə Əhli-eyti kimlədi ki, onlaa itaət etmək Allahın fəmanı ilə izə vaci olmuşdu? / /Mö`təə əvayətləə istinadən Peyğəməi Əkəm (s.ə.v.v) Əhli-eytinin kimlə olduğunu aaşdıııq. / /PEYĞƏMƏ (S.Ə.V.V)-İN ƏHLİ-EYTİ KİMLƏDİ? / /Qeyd olunan əvayətlədən aydın olu ki, Peyğəməi Əkəm (s.ə.v.v) ütün müsəlmanlaı öz Əhli-eytinə tae olmağa çağımış, özündən sona onlaı Qu`anla yanaşı insanlaın müaciət yei kimi təqdim etmiş və tam aşka şəkildə uyumuşdu ki, “Qu`an və itət heç vaxt i-iindən ayılmayacaq.” / /Deməli, Əhli-eytin kimlə olduğunu aaşdımalıyıqæ elə ki, onla Peyğəmə (s.ə.v.v) təəfindən Qu`anla yanaşı təqdim edildiyi üçün ismət məqamına malik olmalı və islam maaifinin zülal çeşməsindən əhələnməlidiləæ əks halda Allahın kitaından ayılmış olacaqla. Haluki Peyğəmə (s.ə.v.v) uyumuşdu “Qu`an və itət Kovsə hovzunda mənə gəli çatana qədə i-iində ayılmazla.” / /eləliklə Əhli-eytin özləi və onlaın aiz səciyyələinin dəqiq şəkildə tanınmasının zəui i məsələ olması aydınlaşı ki, u da yalnız Peyğəmə (s.ə.v.v) itətindən olan şiə İmamlaı ilə uyğun gəli. /İndi isə islam mühəddisləinin əvayətləinə əsaslanan dəlilləimizi əyan ediik / /1-Müslim ini Həccac “Səqələyn” hədisini əyan etdikdən sona yazı “Yəzid ini Həyyan Zeyd ini Əqəmdən souşdu Peyğəmə (s.ə.v.v)-in Əhli-eyti kimlədi? Onla Peyğəmə (s.ə.v.v)-in zövcələidimi? Zeyd ini Əqəm cavaında dedi / /لَا وَ ايْمُ اللّهِ اِنَّ الْمَرْاَةَ تَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ الْعَصْرَ مِنَ الدَّهْرِ ثُمَّ يُطَلِّقُهَا فَتَرْجِعُ اِلَي اَبِيهَا وَ قَوْمِهَا، اَهْلُ بَيْتِهِ اَصْلُهُ وَ عُصْبَتُهُ الَّذِينَ حُرِمُوا الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ / /“Xey (elə deyil)! Allaha and olsun, qadın i zaman müddətində kişi ilə yanaşıdıæ kişi o qadına təlaq veə ilə, u zaman o, atasının, qohum-əqəasının yanına qayıda. Peyğəmə (s.ə.v.v)-in Əhli-eyti o kəslədi ki, əsl – yə`ni dəin qohumluq əlaqələinə malik və onun ən yaxın adamlaından olsunæ o kəslə ki, Peyğəmə (s.ə.v.v)-dən sona sədəqə almaq onlaa haamdı.” / /u əvayət göstəi ki, Peyğəmə (s.ə.v.v)-in itəti (onlaa saılmaq Allahın kitaına saılmaq kimi vacidi) dedikdə məqsəd o həzətin zövcələi deyilæ onun Əhli-eyti cismi (fiziki) axımdan o həzətə mənsu edilməkdən əlavə, onunla mə`nəvi ağlılığa və xüsusi ləyaqətə malik olmalıdıla ki, dünya müsəlmanlaının müaciət yei kimi Qu`anla yanaşı qəa veilə ilsinlə. / /2-Peyğəməi Əkəm (s.ə.v.v) təkcə Əhli-eytin vəsfini əyan etməklə kifayətlənmədi, onlaın sayının on iki nəfə olduğunu da aşka şəkildə uyudu. Müslim Cai ini Səmətdən elə hekayət edi / /سَمِعْتُ رَسُولَ اللّهِ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ˝ وَ سَلَّمَ يَقُولُK لَا يَزَالُ الآِسْلَامُ عَزِيزًا اِلَي اِثْنَيْ عَشَرَ خَلِيفَةً ثُمَّ قَالَ كَلِمَةً لَمْ اَفْهَمْهَا فَقُلْتُ لِاَبِي مَا قَالَ؟ فَقَالَK كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ / /“əsuli Əkəm (s.ə.v.v)-in elə uyuduğunu eşitdim “İslam on iki xəlifə ilə əziz olacaqdı.” Sona i söz dedi, amma mən onu aşa düşmədim, atamdan “nə dedi?” deyə souşduqda cava vedi Hamısı Queyşdəndi.” / /Müslim Peyğəmə (s.ə.v.v)-dən digə i hədis nəql edi / /لَا يَزَالُ اَمْرُ النَّاسِ مَاضِيًا مَا وَلِيُّهُمْ اِثْنَا عَشَرَ رَجُلاً / /“İslam ümmətinə on iki nəfə hökmanlıq edincəyə qədə onlaın işləi ləyaqətlə ötü keçəcəkdi.” / /u iki əvayət şiələin dediyi “on iki İmam Peyğəmə (s.ə.v.v)-dən sona ümmətin həqiqi əhələidi” - deyə sözləinin düzlüyünə aşka dəlildi. Çünki Peyğəmə (s.ə.v.v)-in vəfatından ilavasitə sona müsəlmanlaın ütün işləində müaciət yei sayılan, islamın əzəmət və şövkətinə səə olan on iki xəlifə yalnız Əhli-eyt İmamlaından iaətdi və digə nümunəsi yoxdu. elə ki, əgə müsəlmanlaın istilahında “aşidin xəlifələi” adı ilə tanınan död xəlifəni çıxsaq, taixin şəhadət vediyi kimi əni-üməyyə və əni-Aas tayfalaından olan sai hakimlə özləinin yaamaz əməlləi ilə islamın aı-heysiyyətini apamış, islam ümmətini və müsəlmanlaı üsvayçı vəziyyətə salmışla. Deməli Peyğəmə (s.ə.v.v)-in Qu`anla yanaşı qəa vei dünya müsəlmanlaının müaciət yei kimi təqdim etdiyi Əhli-eyt dedikdə məqsəd o həzətin Əhli-eytindən olan on iki İmamdan iaətdiæ onla Peyğəmə (s.ə.v.v) sünnəsinin qouyuculaı və onun elminin daşıyıcılaıdı. / /3-Əmiəl-mö`minin Əliyyini Əi Tali (ə) da müsəlmanlaın əhəinin əni-Haşimdən olmasını demişdi, u da şiələin Əhli-eytin tanınmasındakı sözləinin düzgünlüyünə aşka şəkildə dəlalət edi. O həzət uyuu / /اِنَّ الآَئِمَّةَ مِنْ قُرَيْشٍ غُرِسُوا فِي هذَا الْبَطْنِ- مِنْ بَنِي هَاشِمٍ لَا تَصْلَحُ عَلَي مَنْ سِوَاهُمْ وَ لَا تَصْلَحُ الْوُلَاةُ مِنْ غَيْرِهِمْ / /“İmamla Qüeyşdən, əni-Haşim tayfasından qəa veilmişdi. Onladan aşqalaının insanlaa vilayətə (əhəliyə) ləyaqəti yoxdu, digə hakimləin əhəlikləi əsassızdı.” / /NƏTİCƏ / /əvayətləin məcmusundan iki həqiqət aşka olu / /1-Peyğəmə (s.ə.v.v) Əhli-eytinə saılı onlaa tae olmaq Allahın kitaına itaət etməklə yanaşı, vacidi. / /2-Qu`anın əaəi və ütün müsəlmanlaın hə i sahədəki məcəyi (müaciət yei) kimi təqdim olunan Əhli-eyt aşağıdakı xüsusiyyətləə malikdi / /a) Onlaın hamısı Qüeyşdən, əni-Haşim tayfasındandı. / /) Onlaın hamısı Peyğəmə (s.ə.v.v)-lə elə yaxınlığa malikdilə ki, sədəqə onlaa haamdı. / /c) Onlaın hamısı ismət məqamına malikdiləæ əks halda əməli olaaq Qu`ani-Məciddən ayıladıla, haluki Peyğəmə (s.ə.v.v) uyuu ki, o ikisi – Qu`an və itət Kovsə hovuzunda mənə gəli çatana qədə i-iindən ayılmazla. / /d) Onlaın sayı on iki nəfədi ki, Peyğəmə (s.ə.v.v)-dən sona ii digəindən sona müsəlmanlaın əhəi olmalıdı. / /e) u on iki xəlifə islamın əzəmət və şövkətinə səə olu. / /əvayətlədə də qeyd olunan u xüsusiyyətləi nəzəə almaqla aydın olu ki, Peyğəmə (s.ə.v.v)-in “Əhli-eyt” dedikdə məqsədi (Peyğəmə onlaa tae olmağı ütün müsəlmanlaa tövsiyə etmişdi) o həzətin itətindən olan on iki pak İmamdı ki, şiələ də onlaa tae olaaq özünün fiqhi hökmləini onladan əxz etmələi ilə iftixa edilə.