CƏHƏNNƏM QAYNAMAĞA BAŞLAYANDA İNSANLARIN VƏ MƏLƏKLƏRİN KEÇİRƏCƏKLƏRİ HAL necə OLACAQ?
Peyğəməi-əkəm (s) s cəhənnəmin necə cuşa gəli qaynayacağı aədə elə uyuu /«Cəhənnəm qəzəindən coşu püsküməyə aşlayanda, Allahın ütün müsəl peyğəmələi və müqəə mələkləi diz çökü deyələ «Pəvədigaa! Quta məni! Mənə nicat ve! Hətta İahim peyğəmə (ə) oğlu İshaqı yaddan çıxaı deyə «Mən Sənin dostun İahiməm, məni yaddan çıxama». /Allah Qu᾽anda uyuu /«ədəxt olanla od içəisində (cəhənnəmdə) qalacaqla. Onlaı oada ah-fəyad gözləyi!» . /Əllamə Təatəai u ayənin təfsiində uyuu «Kəşşafda «zəfi» nəfəsin, havanın çölə veilməsi, «şəhiq» isə nəfəsin içəi alınması mə᾽nasında təfsi edilmişdi…Allah ununla demək istəyi ki, cəhənnəm əhli nəfəsləini sinələinə çəkələ, sona çölə veələ və cəhənnəm atəşinin həaətinin şiddəti və əzaın öyüklüyündən ah-nalə çəki fəyad qopaala» . /Yuxaıda veilən təfsiə əsasən elə mə᾽lum olu ki, insan nəfəs alı vediyi kimi, cəhənnəm də nəfəs alı vei. /Cəhənnəm nəfəs alı-veməklə, özünün yandııcı həaətini çölə uaxa. u həaət ütün cəhənnəm əhlini üüyü əhatə edə, sona cəhənnəm nəfəsini gei çəkməklə, şəhiqlə ütün cəhənnəm əhlini öz kamına çəkə. Peyğəmə (s) uyuu «Cəhənnəm coşu daşmağa aşlayanda ütün insanla, hətta öyük peyğəmələ və müqəə mələklə özləini itii qoxuya düşə, dizləi ükülü yeə çökə və hamını unudu öz haylaına qalala. Həəkət etməyə nə gücləi qala, nə də düşünü-daşınmağa macallaı. u göə də, çaəsizlik və zillətlə dizləini yeə qoyu, əlləini Allahın sonsuz əhmətinə doğu uzada və Ondan öz nicatlaını istəyələ. elə ki, həzət İahim (ə) öz əziz övladı İshaqı yaddan çıxaı deyə «Sən məni öz dostun «İahim Xəlilullah»-deyə adlandımışsan, məni unutma, dadıma yetiş! Məni u dəhşətli, öldüücü əzadan quta! u, Allahın qiyamət günü veəcəyi əzalaın i nümunəsidi. Həmin əza əgə u dünyada zühu etsə, dəhşətli və vəhşətli i ölümlə ütün məxluqatı məhv edə». /Cəhənnəm və onun əzalaı ilə daha atıq tanışlıq əldə etmək üçün yaxşı oladı ki, İmam Sadiqdən (ə) təfsilatı ilə i hədis zik edək «Cəayıl (ə) günləin i günü əngi qaçmış, qəmgin halda Peyğəməin (s) yanına gəli. Peyğəmə (s) souşu «Ey Cəayıl, niyə qəmgin və naahatsan?». Əz edi «Ey Məhəmməd, niyə də olmayım ki? (Xəəin olsun) u gün cəhənnəmin dəmləi işə salındı». Peyğəmə (s) dedi «Cəhənnəmin dəmi nədi?». Cəayıl dedi «elə isə xəəin olsun ki, Allah-təala atəşə əm etdi, sona atəş min il alışı yandı, nəhayət, qızaı qımızı oldu. Sona yenə əm etdi, i daha min il yandı, nəhayət, əngini dəyişi ağadı. undan sona i daha əm etdi, atəş min il də yanılı qalı, qaa əngə düşdü. O atəş qaa və qaanlıqdı. Əgə cəhənnəm atəşinin i halqası - ki, uzunluğu yetmiş ziadı - yeə düşsə, dünya onun həaətindən əiyi suya dönə və əgə cəhənnəmin «zəi᾽» və «zəqqum»undan i damcısı u dünyanın sulaına düşsə, hamı onun üfunətindən həlak ola». unu eşidəndə, Peyğəmə (s) ağladı və Cəayıl da (ə) ağlamağa aşladı. Allah-təala onlaa saı i mələk göndədi və mələk əz etdi «Allah sizə salam göndəi və uyuu «Mən sizi günaha düşü, unun üçün də əzaa düça olmaqdan amanda saxladım» . /