NƏ ÜÇÜN DƏSTƏMAZ ALDIQDA, AYAQLARI YUMAQ YOX, MƏSH ÇƏKMƏK LAZIMDIR?

Sual Nə üçün Əhli-sünnə məzhəinin adıcıllaı dəstəmaz alakən, ayaqlaını yuyu, Əhli-eyt məzhəinin adıcıllaı isə məsh cəkilə? / /Cava u suala cava veməzdən əvvəl, i neçə məsələyə diqqət yetimək lazımdı / /1-ütün müsəlmanla (həm Əhli-sünnə, həm də Əhli-eyt məzhələinin adıcıllaı) Allahın kitaına (Quana) və Peyğəməin (s) sünnəsinə əməl etməyə çalışıla. / /Allah-taala müqəddəs Quanda uyuu / /يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ / /“Ey iman gətiənlə! Namaza duduğunuz zaman üzünüzü və disəklələ ilikdə əlləinizi yuyun. (Yaş əlinizlə) aşınızı və hə iki əndə (oynağa) qədə ayaqlaınızı məsh edin.”Maidə suəsi, 5/6. / /Müsəlmanla aasında mövcud olan ixtilaf və fiki ayılığı isə onlaın hə hansı i məsəsləni müxtəlif cü aşa düşmələindən iəli gəli. Qeyd olunmuş ayə də o məsələlədən iidi. / /2-Hal-hazıda Əhli-sünnə məzhəinin adıcıllaı dəstəmazda ayağı yumağı vaci ililə. Fəxi azi u ayənin (فاغسلو وجوهكم) təfsiində elə yazı / /“Dəstəmazda ayağı yumaq, yoxsa məsh etmək haqqında död nəzə söylənili / /A. Ayağı yumaq lazımdı; / /. Məsh etmək lazımdı; / /C. Ya məsh etmək və yaxud yumaq lazımdı; / /D. Həm məsh etmək və həm də yumaq lazımdı; / /3-Əhli-sünnə məzhəinin əvayətləi aasında əksə əvayətlə yumağa dəlalət etsə də, əzi əvayətlə məsh çəkməyi lazım ililə. Təəi öz təfsi kitaında u aədə 10 hədis nəql edi ki, o hədisləin iində İn Aas deyi / /الوضو غسلتان و مسحتان / /«Dəstəmaz iki yumaq (üz və əllə) və iki məshdən (aş və ayaqla) iaətdi».Təfsii Təəi, 6/82. / /Həmçinin, Ənəs, Əkəmə, Şəi, Ami və Qutadənin dedikləinə əsasən; -«Dəstəmazda ayaqlaı yumaq yox, məsh cəkmək lazımdı».Təfsii Təəi, 6/82. / /Dəstamaz aəsində istinad edilən ayə elədi / /يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ / /“Ey iman gətiənlə! Namaza duduğunuz zaman üzünüzü və disəklələ ilikdə əlləinizi yuyun. (Yaş əlinizlə) aşınızı və hə iki əndə (oynağa) qədə ayaqlaınızı məsh edin.”Maidə suəsi, 5/6. / /Əhli-sünnə alimləinin fikincə, «ارجلكم» sözü «وجوهكم» sözünə ətf olunmuşdu. elə ki, «وجوه» - yəni üzlə yuyulmalı olduğu kimi, «ارجل» - yəni ayaqla da yuyulmalıdı. / /Lakin, Əhli-eyt məzhəi alimləinin fikincə, «ارجلكم» (ayaqlaınız) sözü, «رُءُوسِكُمْ» (aşlaınıza) sözünə ətf olunu və «رُءُوسِ» (aşla) məsh olunduğu kimi, «ارجل» (ayaqla) da məsh olunmalıdı. Onla deyilə ki, «ارجلكم» (ayaqlaınız) sözü «رُءُوسِكُمْ» (aşlaınız) sözünün yanındadı və əə qammatikasına əsasən, o, ən yaxın sözə - «رُءُوسِكُمْ» sözünə ətf olunmalıdı. una göə də ayaqlaa məsh çəkilməlidi. / /uada cava veilməsi lazım olan i sual meydana çıxı / /Əgə Əhli-eyt məzhəi alimləinin dediyi kimi, «ارجلكم» (əculəkum) sözü, «رُءُوسِكُمْ» (uusikum) sözünə ətf olunmuşsa, əs nəyə üçün məcu yəni, “əculikum” deyildi? / /u sualın cavaı əə qammatikasıyla tanış olanlaa məlumdu. Əə qammatikasında iki növ ətf vadı / /1-Zahiə olunan ətf; / /2-Məhəllə olunan ətf. / /Məlum olduğu kimi, «بِرُءُوسِكُمْ» (i uusikum) sözü, “وامسحوا” (vəmsəhu) felinin məfuludu (tamamlığıdı) və əvvəlində gələn “i” şəkilçisi isə zaiddi. / /Həmçinin, ütün məfulla mənsu olmalıdı. Əgə, «بِرُءُوسِكُمْ» (i uusikum) sözü əvvəlinə “i” şəkilçisi gəldiyi üçün zahidə məcudusa, deməli, məhəllən mənsudu. / /(Əculəkum) «ارجلكم» sözü də onun məhəllinə ətf olaaq, onun kimi mənsu olmuşdu. / /Digə təəfdən məşhu yeddi qai (Quan oxuyan alimlə), «ارجلكم» (əculəkum) sözünün həm məcu (yəni; əculikum) və həm də mənsu (yəni; əculəkum) kimi oxunmasını düzgün hesa etmişlə. Elə una göə Davud İsfahani kimi əzi sünni fəqihləi dəstamaz alakən ayaqlaı həm yumağı və həm də məsh çəkməyi düzgün hesa edilə. / /ütün unladan əlavə, İslam Peyğəməinin (s) vəsiyyətinə əsasən, Onun Əhli-eyti (ə) ütün sahələdə müsəlmanla üçün qayıdış yei kimi tanıtdıılmışdı ki, onladan ii də müqəddəs Quanın müxtəlif ayələinin izahından iaətdi. Əhli-eytdən (ə) nəql olunmuş hədislədə isə ayaqlaın yuyulmasına deyil, məsh çəkilməsinə göstəiş veilmişdi.