Qanlı Fəxx facİəsi hansı tarixi hadisədir?
Cavab :
Qanlı Fəxx faciəsi /u təzyiqlə əni-Haşimin cəsu və igid kişiləini qəzələndii onlaı zalım Aasi hökumətinin aamsız və sət yüüşləinə qaşı müqavimət göstəmək məcuiyyətində qoyu. u özaşnalığa cava olaaq yavaş-yavaş Aasi hökumətinə qaşı İmam Həsən əleyhissəlamın nəvələindən olan Fəxx sahii (Fəxx şəhidi) Hüseynin əhəliyi altında qiyam şö’ləsi alovlanmağa aşlayı. u qiyam hələ aşlamamış və yalnız həcc mövsümü vaxtı onun aşlanması üçün münasi idi. Ancaq Mədinə şəhəinin valisinin ağı təzyiqləi u qiyamın daha tez aşlamasına səə oldu. Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) sülaləsinin müxalifləindən olan Mədinə valisi xilafət məkəzinə olan sədaqətini və öz vəzifəsini layiqincə yeinə yetidiyini süut etmək üçün hə gün əni-Haşimin adlı-sanlı şəxsiyyətləini i əhanə ilə incididi. O cümlədən, o, u şəxsiyyətlədən hə gün şəhəin hökumət inasına gəli özləini təqdim etmələini tələ edi, ununla kifayətlənməyi onladan iini digəinin gəlməsinə zamin edi və ii oaya gəlmədikdə, onun yeinə zamin dumuş şəxsi incididi. i gün Mədinə valisi Fəxx şəhidi Hüseyn və Yəhya in Adullahı əni-Haşim öyükləindən iinin hökumət inasına gəlmədiyi üçün tutu əziyyət veəək giov götüü. Onun u həəkəti aıt anaına vuulmuş od kimi alovlanı Haşimiləin qəzələnməsinə, unun nəticəsində də, onlaın qiyamının vaxtından tez aşlayı Mədinədə döyüş yaatmasına səə oldu. /Fəxx şəhidi kimdi? /Qeyd etdiyimiz kimi u həəkata “Fəxx şəhidi” adı ilə tanınmış Hüseyn in Əli – İmam Həsən əleyhissəlamın nəvəsi aşçılıq edidi. O, əni-Haşim tayfasının seçilmiş, fəzilətli, cəsu və hömətli kişilədən ii olu təqvalı səxavətli və yüksəkməqamlı i şəxs idi. Hüseyn in Əli yüksək insani sifətlə axımından tanınmış və seçilmiş simaladan ii hesa olunudu. O, öz yüksək insani sifətləi sayəsində “zövci-saleh” ləqəi ilə tanınmış pak, təqvalı və fəzilətli ata-anadan dünyaya gəlmiş, fəzilət, təqva və hünə ailəsində təiyə almışdı. Onun atası, dayısı, aası, anasının əmisi və digə yaxın qohumlaı Mənsu Dəvaniqinin əmi ilə şəhadətə yetiilmiş, İslam düşmənləi ilə müaizədə neçə-neçə oğlunu quan vemiş u öyük ailə əədi və dəin qəm dəyasına qəq olmuşdu. elə i ailənin təiyəsini gömüş Hüseyn (Fəxx şəhidi) Mənsuun cəlladlaı təəfindən qətlə yetiilmiş atasının və digə qohumlaının ölümünü heç vaxt unutmu, onlaın şəhadət xatiəsi onun Aasiləə qaşı ziddiyyətlə dolu olan öyük və qoxmaz uhunu ək naahat edidi. Ancaq vəziyyət və şəaiti münasi olmadığından, o, zillətli sükuta məcu idi. /Hadi Aasinin, xüsusən də, Mədinə hakiminin özaşınalıqlaı üəyi dağlanmış Hüseynin sə kasasını doldumuş, onu Hadinin hökumətinə qaşı qiyam etmək astanasına gətii çıxamışdı. /Həəkatın məğluiyyəti /Hüseyn qiyam edən kimi əni-Haşim tayfasının və həmçinin, Mədinə camaatının öyük əksəiyyəti ona ey’ət edi Hadinin qüvvələinə qaşı müaizə etməyə aşladı. Hadinin Mədinədəki qoşununu gei otutduqdan sona i neçə gün fasilə vei yeni qüvvələ topladı. O, müsəlmanlaın həcc mövsümündə Məkkəyə yığışmasından istifadə edi u şəhəi həəkatın məkəzi qəa veəək müaizəni daha da genişləndimək məqsədilə Məkkəyə təəf həəkət etdi. Mədinədəki döyüşün və Hüseynin odusunun Məkkəyə təəf həəkət etməsini Hadiyə çatdıdıqda, o, onlaa qaşı vuuşmaq üçün i odu göndədi. Fəxx adlı yedə iki odu i-ii ilə üzləşdi və qızğın döyüş aş vedi. Döyüş zamanı Hüseyn və əni-Haşim tayfasının adlı-sanlı şəxsləindən i neçəsi şəhid oldu. Hüseynin odusunun i hissəsi dağıldı və i hissəsi də, əsi düşəək ağdada gətiili qətlə yetiildi. /Onlaı öldüməklə kifayətlənməyən cəlladla cənazələi asdımayı aşlaı ədənlədən ayıaaq Hadinin hüzuuna göndədilə. ə’zi taixçiləin dediyinə göə e’dam olunanlaın sayı yüz nəfədən atıq idi. /Fəxx şəhidinin məğlu edilməsi çox acı və kədəli i faciə idi. u faciə ütün şiələin, xüsusən də, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsinin qəlini ək yaaladı və yaddaşlada i daha Kəəla faciəsini xatılatdı. /u faciə o qədə üəkağıdıcı və fəlakətli idi ki, İmam Cavad (əleyhissəlam) (İmam Məhəmməd Təqi (əleyhissəlam)) u hadisədən neçə il keçdikdən sona uyumuşdu “Kəəla faciəsindən sona izim üçün heç i faciə Fəxx faciəsi kimi dəhşətli olmamışdı.” /Yeddinci İmam və Fəxx şəhidi /u faciə heç də İmam Kazim əleyhissəlamla əlaqəsiz olmamışdı. Çünki İmam Kazim (əleyhissəlam) u müaizənin yaanmasından təşəkkül tapana qədə nə təkcə ondan xəəsiz olmamış, hətta Fəxx şəhidi Hüseynlə sıx əlaqədə olmuşdu. İmam Kazim əleyhissəlamın qiyamın məğlu ediləcəyini qaaqcadan ilməsinə axmayaaq, o, Hüseynin öz məqsədi uğunda möhkəm duduğunu gödükdə ona uyuu “axmayaaq ki sən şəhid olacaqsan, ancaq cihad və müaizədə yenə möhkəm ol! unla (xəlifə və onun odusu) çox pis adamladı. Zahidə özləini imanlı göstəi, həqiqətdə isə heç i əqidə və imanlaı yoxdu. u yolda mən sənin əc və savaını Allah-taaladan istəyiəm.” /Digə təəfdən də, Hadi Aasi, İmam Kazim əleyhissəlamın Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsinin ən öyük şəxsiyyəti olmasına və əni-Haşimin digə şəxsiyyətləinin onun məsləhətləindən ilham aldığını ildiyi üçün Fəxx faciəsindən sona ək əsələşdi. Ona göə ki, onun fikincə pədə axasında olsa da, ə’zi cəhətlədən u əməliyyata İmam Kazim (əleyhissəlam) aşçılıq etmişdi. una göə də, o, Həzəti ölümlə hədələyi dedi “And olsun Allaha, Hüseyn (Fəxx şəhidi) Musa in Cə’fə əleyhissəlamdan göstəiş alaaq mənə qaşı müaizəyə qalxı ona itaət etmişdi. Çünki u tayfanın (əni-Haşimin) aşçı və İmamı məhz Musa in Cə’fə əleyhissəlamdı. Əgə mən onu sağ qoysam, Allah məni öldüsün!” /u təhdidləə İmam Kazim (əleyhissəlam) soyuqqanlı yanaşsa da, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsi, şiələ və o Həzətin təəfdalaı çox qoxuya düşdülə. Ancaq Hadi öz çikin məqsədini həyata keçiməmiş ömü sona yetdi və onun ölüm xəəi Mədinədə sevinc və fəəh uhiyyəsi yaatdı.
Qanlı Fəxx faciəsi /u təzyiqlə əni-Haşimin cəsu və igid kişiləini qəzələndii onlaı zalım Aasi hökumətinin aamsız və sət yüüşləinə qaşı müqavimət göstəmək məcuiyyətində qoyu. u özaşnalığa cava olaaq yavaş-yavaş Aasi hökumətinə qaşı İmam Həsən əleyhissəlamın nəvələindən olan Fəxx sahii (Fəxx şəhidi) Hüseynin əhəliyi altında qiyam şö’ləsi alovlanmağa aşlayı. u qiyam hələ aşlamamış və yalnız həcc mövsümü vaxtı onun aşlanması üçün münasi idi. Ancaq Mədinə şəhəinin valisinin ağı təzyiqləi u qiyamın daha tez aşlamasına səə oldu. Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) sülaləsinin müxalifləindən olan Mədinə valisi xilafət məkəzinə olan sədaqətini və öz vəzifəsini layiqincə yeinə yetidiyini süut etmək üçün hə gün əni-Haşimin adlı-sanlı şəxsiyyətləini i əhanə ilə incididi. O cümlədən, o, u şəxsiyyətlədən hə gün şəhəin hökumət inasına gəli özləini təqdim etmələini tələ edi, ununla kifayətlənməyi onladan iini digəinin gəlməsinə zamin edi və ii oaya gəlmədikdə, onun yeinə zamin dumuş şəxsi incididi. i gün Mədinə valisi Fəxx şəhidi Hüseyn və Yəhya in Adullahı əni-Haşim öyükləindən iinin hökumət inasına gəlmədiyi üçün tutu əziyyət veəək giov götüü. Onun u həəkəti aıt anaına vuulmuş od kimi alovlanı Haşimiləin qəzələnməsinə, unun nəticəsində də, onlaın qiyamının vaxtından tez aşlayı Mədinədə döyüş yaatmasına səə oldu. /Fəxx şəhidi kimdi? /Qeyd etdiyimiz kimi u həəkata “Fəxx şəhidi” adı ilə tanınmış Hüseyn in Əli – İmam Həsən əleyhissəlamın nəvəsi aşçılıq edidi. O, əni-Haşim tayfasının seçilmiş, fəzilətli, cəsu və hömətli kişilədən ii olu təqvalı səxavətli və yüksəkməqamlı i şəxs idi. Hüseyn in Əli yüksək insani sifətlə axımından tanınmış və seçilmiş simaladan ii hesa olunudu. O, öz yüksək insani sifətləi sayəsində “zövci-saleh” ləqəi ilə tanınmış pak, təqvalı və fəzilətli ata-anadan dünyaya gəlmiş, fəzilət, təqva və hünə ailəsində təiyə almışdı. Onun atası, dayısı, aası, anasının əmisi və digə yaxın qohumlaı Mənsu Dəvaniqinin əmi ilə şəhadətə yetiilmiş, İslam düşmənləi ilə müaizədə neçə-neçə oğlunu quan vemiş u öyük ailə əədi və dəin qəm dəyasına qəq olmuşdu. elə i ailənin təiyəsini gömüş Hüseyn (Fəxx şəhidi) Mənsuun cəlladlaı təəfindən qətlə yetiilmiş atasının və digə qohumlaının ölümünü heç vaxt unutmu, onlaın şəhadət xatiəsi onun Aasiləə qaşı ziddiyyətlə dolu olan öyük və qoxmaz uhunu ək naahat edidi. Ancaq vəziyyət və şəaiti münasi olmadığından, o, zillətli sükuta məcu idi. /Hadi Aasinin, xüsusən də, Mədinə hakiminin özaşınalıqlaı üəyi dağlanmış Hüseynin sə kasasını doldumuş, onu Hadinin hökumətinə qaşı qiyam etmək astanasına gətii çıxamışdı. /Həəkatın məğluiyyəti /Hüseyn qiyam edən kimi əni-Haşim tayfasının və həmçinin, Mədinə camaatının öyük əksəiyyəti ona ey’ət edi Hadinin qüvvələinə qaşı müaizə etməyə aşladı. Hadinin Mədinədəki qoşununu gei otutduqdan sona i neçə gün fasilə vei yeni qüvvələ topladı. O, müsəlmanlaın həcc mövsümündə Məkkəyə yığışmasından istifadə edi u şəhəi həəkatın məkəzi qəa veəək müaizəni daha da genişləndimək məqsədilə Məkkəyə təəf həəkət etdi. Mədinədəki döyüşün və Hüseynin odusunun Məkkəyə təəf həəkət etməsini Hadiyə çatdıdıqda, o, onlaa qaşı vuuşmaq üçün i odu göndədi. Fəxx adlı yedə iki odu i-ii ilə üzləşdi və qızğın döyüş aş vedi. Döyüş zamanı Hüseyn və əni-Haşim tayfasının adlı-sanlı şəxsləindən i neçəsi şəhid oldu. Hüseynin odusunun i hissəsi dağıldı və i hissəsi də, əsi düşəək ağdada gətiili qətlə yetiildi. /Onlaı öldüməklə kifayətlənməyən cəlladla cənazələi asdımayı aşlaı ədənlədən ayıaaq Hadinin hüzuuna göndədilə. ə’zi taixçiləin dediyinə göə e’dam olunanlaın sayı yüz nəfədən atıq idi. /Fəxx şəhidinin məğlu edilməsi çox acı və kədəli i faciə idi. u faciə ütün şiələin, xüsusən də, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsinin qəlini ək yaaladı və yaddaşlada i daha Kəəla faciəsini xatılatdı. /u faciə o qədə üəkağıdıcı və fəlakətli idi ki, İmam Cavad (əleyhissəlam) (İmam Məhəmməd Təqi (əleyhissəlam)) u hadisədən neçə il keçdikdən sona uyumuşdu “Kəəla faciəsindən sona izim üçün heç i faciə Fəxx faciəsi kimi dəhşətli olmamışdı.” /Yeddinci İmam və Fəxx şəhidi /u faciə heç də İmam Kazim əleyhissəlamla əlaqəsiz olmamışdı. Çünki İmam Kazim (əleyhissəlam) u müaizənin yaanmasından təşəkkül tapana qədə nə təkcə ondan xəəsiz olmamış, hətta Fəxx şəhidi Hüseynlə sıx əlaqədə olmuşdu. İmam Kazim əleyhissəlamın qiyamın məğlu ediləcəyini qaaqcadan ilməsinə axmayaaq, o, Hüseynin öz məqsədi uğunda möhkəm duduğunu gödükdə ona uyuu “axmayaaq ki sən şəhid olacaqsan, ancaq cihad və müaizədə yenə möhkəm ol! unla (xəlifə və onun odusu) çox pis adamladı. Zahidə özləini imanlı göstəi, həqiqətdə isə heç i əqidə və imanlaı yoxdu. u yolda mən sənin əc və savaını Allah-taaladan istəyiəm.” /Digə təəfdən də, Hadi Aasi, İmam Kazim əleyhissəlamın Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsinin ən öyük şəxsiyyəti olmasına və əni-Haşimin digə şəxsiyyətləinin onun məsləhətləindən ilham aldığını ildiyi üçün Fəxx faciəsindən sona ək əsələşdi. Ona göə ki, onun fikincə pədə axasında olsa da, ə’zi cəhətlədən u əməliyyata İmam Kazim (əleyhissəlam) aşçılıq etmişdi. una göə də, o, Həzəti ölümlə hədələyi dedi “And olsun Allaha, Hüseyn (Fəxx şəhidi) Musa in Cə’fə əleyhissəlamdan göstəiş alaaq mənə qaşı müaizəyə qalxı ona itaət etmişdi. Çünki u tayfanın (əni-Haşimin) aşçı və İmamı məhz Musa in Cə’fə əleyhissəlamdı. Əgə mən onu sağ qoysam, Allah məni öldüsün!” /u təhdidləə İmam Kazim (əleyhissəlam) soyuqqanlı yanaşsa da, Peyğəmə (səlləllahu əleyhi və alih) ailəsi, şiələ və o Həzətin təəfdalaı çox qoxuya düşdülə. Ancaq Hadi öz çikin məqsədini həyata keçiməmiş ömü sona yetdi və onun ölüm xəəi Mədinədə sevinc və fəəh uhiyyəsi yaatdı.