QURANDA \"ZƏNN” (GÜMAN) HAQDA NƏ DEYİLİR?

Quani-kəimdə eş növ gümandan söz açılmışdı / /1-Həqiqətə uyğun gəlməyən güman.(\"Ənam” suəsi, ayə 116; \"Casiyə” suəsi, ayə 24; \"Ali-İman” suəsi, ayə 154; \"əqəə” suəsi, ayə 78; \"Həcc\" suəsi, ayə 15) / /2-Həqiqətlə uyğun gələn güman.(\"Tövə” suəsi, ayə 118; \"Haqqə” suəsi, ayə 17-21.) / /3-Günah sayılan güman.(\"Hücuat” suəsi, ayə 12. ) / /4-Həqiqəti kəşf etməyən güman.(\"İsa” suəsi, ayə 52. ) / /5-Məhkum olunan güman.(Nəcm” suəsi, ayə 28. ) /Ayələin məcmusuna diqqət yetiməklə Quani-kəimin u məsələyə münasiətini elə qeyd etmək ola / /a) Güman təii ki, insanı həqiqətə çatdımı. Xüsusilə gümanın müqəddimələində nəfsani istəklə olasa.(\"Nəcm” suəsi, ayə 23. ) /Çünki u halda, güman nəfsani istəkləə uyu, dəlil və süutdan uzaqlaşı. / /) Məhkum olunan güman insanın əqidə üsullaında, xüsusilə əədi həyat (qiyamət) və onunla əlaqəli mövzulada yaanı. Yəni elə məsələlədə elm və yəqinə çatmaq laüddü. / /v) İnsanlaın əksəiyyəti gümana uyu, elm və yəqinə çatmaq üçün özləini zəhmətə salmıla. / /q) Quani-kəimdə məhkum olunan və həqiqətə uyğun gəlməyən güman ən çox Allaha şəik qoşanlaa aid edili.(\"Ənam” suəsi, ayə 148; \"Yunus” suəsi, ayə 66; \"Nəcm” suəsi, ayə 23; \"Casiyə” suəsi, ayə 24. ) /Diqqət yetimək lazımdı ki, Quani-kəimin əzi ayələində (\"zənn” sözünün yeinə) \"zəəm” sözü işlədilmişdi.(\"Cümə” suəsi, ayə 6; \"Nisa” suəsi, ayə 60; \"Ənam” suəsi, ayə 22, 94 və 136; \"Kəhf” suəsi, ayə 52; \"Qisəs” suəsi, ayə 62 və 74; \"Səa” suəsi, ayə 22. ) /\"Zəəm” sözü haqqı hiss etməklə yanaşı olan güman mənasını daşıyı. Quan ayələinə əsasən, \"zəəm” (haqqı hiss etməklə yanaşı güman) digə gümanlala müqayisədə daha atıq soğu-suala tutulacaqdı. Çünki əziləinin səhlənkalıq və etinasızlıq üzündən güman etməsi mümkündü. Lakin haqqı hiss etməklə güman edən şəxs öz gümanına diqqət yetimiş və onun üzəində apamışdı.