Əgər Allah cİsİm deyİlsə, Kəbə evİnİn tİkİlməsİnİn fəlsəfəsİ nədİr?

Əgə Kəə Allahın cismani evi sayılsa, u, Onun cisim olmaması ilə uyğun gəlmi. Haluki Kəənin tikilişi mövzusunda Quan ayələi və taixi sənədləə əsasən, Məkkə ilahi əəkətləin nazil olduğu, əşəin doğu yola yönəlməsinə səə olan , Allaha iadət və əndəlik üçün ictimai i məkandı. Allah-taala əvvəlcə susuz və məhsul veməyən u topağa çoxlu dünyəvi xeyi və əəkətlə əta etməklə Özünün “uzi veən” sifətinə malik olduğunu açıqladı. Kə`ənin Allah dəgahına yaxınlaşmaq üçün məkan olmasına diqqət yetiməklə əşə cəmiyyətinin doğu yola yönəlməsi üçün əndəlik yollaının keyfiyyətini işıqlandımaq ola. Necə ki xüsusi günlədə i sıa əməlləə çağıışla insanlaa əndəlik yolu xatıladı. İnsan öz nəfsindən hicət edəək, özünü hə növ çikinlikdən, əzil sifətlədən, Allahın yaddan çıxaılmasına səə olan ağlılıqladan, ənglədən və təsəvvülədən saflaşdıı ixlas və xüsusi tövə ilə Allahın dəgahına yaxınlaşsın. undan əlavə, Öz evini İahim məqamının əlaməti, əmin-aman i ye və gücü çatanlaın həcc əməlləini yeinə yetiməsi üçün məkan qəa vemişdi. unlaın hə ii Allah-taalanın məqamının ucalığını göstəi. Həqiqətdə, undan da aydın əlamət vamı ki, hə il minlələ insan u məkanda i yeə toplaşı, həcc məasimi əməlləini yeinə yetii, Allahın üudiyyətini etiaf edilə? u da öz növəsində xalqlaın qəflət yuxsundan oyanmasına səə olu. /Allah-taala u evin tikilməsini əm etmişdi ki, insanla namaz qılanda, heyvanlaın aşını kəsəndə və can veən halında üzüqiləyə dusunla. undan əlavə, Allah-taala tövhid, vəhdət və ilik uhiyyəsini canlandımaq məqsədilə zahidə i-iləindən ayı olan qəlləi i aaya gətii, Öz dinini dii saxlayı möhkəmləndii. /Gödüyünüz kimi, ütün u təhlillədə cismani və maddi məqsəd güdülmü. Kəənin tikilməsi Allahın cisim olmamasına zidd deyil. Əksinə, u müqəddəs məkanın əpa edilməsində məqsəd mə`nəvi məsələləə əlamət və nişanə qəa veməkdən aşqa i şey deyildi.