Qadınlarla və körpələrlə bağlı “çilə” məfhumunun dinlə əlaqəsi varmı?

Cavab: Çilə fars dilində “çehel” sözündən qaynaqlanır, mənası “40” deməkdir. Təsəvvüf aləmində sufilərin 40 gün təriqət tələblərinə uyğun olaraq təlim keçmələrinə də “çilə” deyirdilər. Xalq inamına görə gəlin, eləcə də uşaq dünyaya gətirmiş zahı qadın 40 gün “çilə” dövrü keçirir. Yeni doğulan uşaq da 40 gün çiləli olur. 40 günün tamamında “çiləkəsdi” mərasimi keçirilir. Dini mətnlərdə bununla bağlı hər hansı sübut yoxdur. Ona görə də çilə və çiləkəsdi ayinlərini dinlə bağlamaq yanlışdır. Bunun səbəbi uzun əsrlik tibbi-psixoloji təcrübəyə əsaslanan xalq inancı ola bilər. Belə ki, həyatında yeni mərhələyə qədəm qoymuş qadının 40 gün rahat, cəmiyyətdən uzaq reabilitasiya müddəti keçməsi faydalı ola bilər. Həmçinin, yeni doğulan körpənin 40 gün təcrid olunmuş halda saxlanması onu yad təsirlərdən, yoluxucu xəstəliklərdən qoruya bilər. Ona görə də çilə məfhumunu dini deyil, milli adət-ənənə kimi dəyərləndirmək lazımdır.



Duaları yazıb öz üstündə gəzdirməyin faydası varmı?

Duaları yazıb öz üstündə gəzdirməyin faydası varmı?Cavab: Dua möminin silahı, ehtiyacların həyata keçmə vasitəsi, Allahla rabitənin açarıdır. Ən gözəl dua insanın öz dili ilə Allah dərgahına ünvanladığı söz şəklində duadır. Buna görə də oxunan dualara dini mənbələrimizdə daha çox üstünlük verilib. Məsumlarımızın buyruqlarında da şifahi dualar üstünlük təşkil edir. Bununla yanaşı, elə dualar da var ki, onların yazılması və insanın üstündə gəzdirilməsi fayda gətirir. Bu duaların bir qisminin yazılma şəraiti, vaxtı və vasitələri ilə bağlı konkret göstərişlər var ki, duanın təsiri də bunlardan asılıdır. Yazılan dualara hörmətlə yanaşmaq, onları murdar olmaqdan qorumaq lazımdır. Yazılan dualar arasında ayətül-kürsi, bədnəzər, ruzi, qorxu və hacət duaları daha geniş yayılıb./ixlas.



Vəhabi firqəsi barəsində bir neçə sual?!

Vəhabi firqəsi barəsində bir neçə sual?!Vəhabi firqəsində olanlara bir neçə sual:
1-Sual: Vəhabi məzhəbi hansı məqsədlə yaradılıb? Cavab: Bu məzhəb İslam tarixini təhrif etmək, dini şüarları və hətta Peyğəmbərin qəbrinin günbəzini belə uçurub xarab etmək, islamı ifratçı, geriçilik və xurafatçı bir din kimi təqdim etmək, İslamın əsas mərkəzi olan Ərəbistandan əsil islamı yox etmək məqsədilə icad edilmişdir.
2-Sual: İbni Teymiyyənin Allah haqqındakı əqidəsi nədir? Cavab: İbni Teymiyyə Allahı cisim bilir, Onun əl, ayaq, göz, dil, ağız və məkanı olmasına inanırdı. O, ayə və rəvayətlərin zahirini əsas götürdüyü üçün Allahı göydə, taxt üzərində oturduğuna inanmışdı, eyni halda o, Allaha təşbih verməni də inkar edirdi...



Ölüm vaxtını bilmək insanın xeyrinədirmi?

Ölüm vaxtını bilmək insanın xeyrinədirmi? İnsanların ölüm vaxtı məlum deyildir. Bu zamanın insan üçün məchul olmasının iki nəticəsi vardır:
1. Allah insanı elə xəlq etmişdir ki, həmişə cavidanlıq – həmişəyaşarlıq ardınca olmuşdur. Ona görə də insan gələcək həyata həmişə ümid bəsləyərək, yaşayar. Əgər bu hal ondan alınarsa, həyatı sönər. Hədislərin birində deyilir: “Arzu - ümmətimin rəhmətidir. Əgər insandan arzunu alarlarsa, ana öz körpəsinə süd verməz. Bağban bağçanı əkməz. Əgər insan öz ölümündən xəbərdar olarsa, ölümünə yaxınlaşan illərdə qəm və qüssə bütün vücudunu əhatə edər...
2. Ölüm vaxtını bilməməyin başqa bir faydası budur ki, insan düzgün yolu seçməkdə azad olar. İnsan imanı seçə və ya onu tərk edə bilər. Əgər imanı öz iradə və ixtiyarı ilə seçərsə, ruhi sevinc əldə edər...



Dünya xoşbəxtliyində dinin rolu varmı?

Dünya xoşbəxtliyində dinin rolu varmı? Bəziləri elə düşünür ki, din yalnız axirət xoşbəxtliyi üçündür və insanın dindar olub-olmamasının, dünya xoşbəxtliyinə heç bir dəxli yoxdur. Hansı ki, din, axirət evindən əvvəl dünya evini qorumaq üçündür. Peyğəmbər (ə) öz qövmünə xitabən deyir: «Rəbbinizdən bağışlanmağınızı diləyin. Çünki O, ... sizə mal-dövlət, oğul-uşaq əta edər. O, sizin üçün bağlar-bağçalar əmələ gətirər, çaylar axıdar». Nuh/10-12.) Yalanın, saxtakarlığın, oğurluğun, rüşvətxorluğun cəmiyyəti məhv etməsini kim inkar edə bilər?! Zülm və sitəmin bəşəriyyəti qara günə qoyduğunu kim inkar edə bilər?! Allaha etiqadlı, peyğəmbər göstərişlərinə əməl edən, insanpərvər bir cəmiyyətin xoşbəxtliyinə kimdə şübhə var?! «Hud/3-cü ayəsindəki «Ona tövbə edin ki, müəyyən bir müddət yaxşı gün-güzəran versin» buyuruğu bir daha təsdiq edir ki, din insanın əvvəlcə dünya, daha sonra isə axirət həyatının tənzimlənməsini nəzərdə tutur.



Həzrət Musa (ə) hansı hadisənin baş verməsinə görə tövbə etdi?

Həzrət Musa (ə) hansı hadisənin baş verməsinə görə tövbə etdi? Nisa/153: «(Ya Məhəmməd) kitab əhli sənin onlara göydən bir kitab endirməyini istəyirlər. Halbuki, onlar Musadan bundan daha böyüyünü istəmiş və «bizə Allahı aşkar göstər» demişdilər». Bəni-İsrailin bu axmaq istəyi qarşısında Musa (ə) Bəni-İsrailin nümayəndəsi olaraq «Ey Rəbbim, özünü mənə göstər», dedi. Musanın istəyi qarşısında, Allah-təala buyurdu: «Sən məni əsla görə bilməzsən. Lakin dağa bax. Əgər o yerində dura bilsə, sən də məni görə bilərsən». Quranda belə buyurulur ki, Allah-təala dağa təcəlli etdi və dağ parça-parça oldu. Musa huşunu itirdi. Ayılandan sonra isə bu yersiz istəyə görə tövbə etdi. Musa (ə) Bəni-İsrailin istəyini yerinə yetirdiyi halda, nə üçün özü tövbə etməli idi? Təfsirçilərin fikirincə, Musa Bəni-İsrailin nümayəndəsi olaraq onların tərəfindən tövbə edirdi.



Cəhənnəm əzabı necə əbədi ola bilər?

Cəhənnəm əzabı necə əbədi ola bilər? İmam Sadiq (ə) buyurub: “Cəhənnəm əhli ona görə həmişəlik cəhənnəmdə yanacaqdır ki, onların fikirləri bu idi ki, dünyada əbədi qalsalar da Allahın əmrindən boyun qaçırıb, günah etsinlər. Behişt əhli ona görə həmişəlik behiştdə qalacaq ki, onlara dünyada əbədi ömür nəsib olsaydı, Allaha itaət və ibadət etmək niyyətindən dönməzdilər” (Kafi, 2-ci cild, səh. 85). Cəhənnəm əzabının bədi olacağına qarşı irəli sürülən əsas arqumentlər bunlardır: Allahın mərhəməti genişdir və bu şəkildə əbədi cəzaya məhkum edə bilməz. Çünki bu, Onun ədalət sifətinə ziddir. Həm də adətən, günah müddətli olur. Yəni insan məsələn bir saat, ya bir il, ya 50 il günah edir. Məhdud müddətli günaha görə əbədi cəza vermək Allaha yaraşmaz.
Cavab budur ki, Allah-təala mərhəmətli olsa da, ədalətsiz deyildir. Onun mərhəməti ədalətinə üstün gəlməz. Yəni Allah-Təala bir məzlumun haqqının pozulduğu yerdə günahkarı tövbəsiz əfv etməz və zərərçəkmişi qisassız qoymaz. Günahkarın cəzalandırılması heç də mərhəmətin yoxluğu demək deyil...



Misir padşahı, Yusifə eşq elan etmiş arvadını nə üçün cəzalandırmadı?

Misir padşahı, Yusifə eşq elan etmiş arvadını nə üçün cəzalandırmadı? Yusifə meyl salmış qadın, onu yoldan çıxara bilmədiyini görüb, böhtana əl atdı. Lakin Misir padşahı hər şeyi bildiyinə ramən arvadını cəzalandırmaqdan vaz keçib, Yusifi zindana saldırdı. Padşahın arvadının xəyanətkarlığı bütün ətrafdakılara məlum olduğu halda, ixtiyar sahibi olan ərinin onu cəzalandırmaması ilk baxışdan təəccüb doğurur. Belə böyük bir xəyanət qarşısında Misir padşahı bir cümlə deməklə kifayətlənir: «Ey arvad, bağışlanmanı dilə, çünki, həqiqətən, günah edənlərdənsən». (Yusif/29.)
-Bəzi təfsirçilər padşahın rüsvay olmaq qorxusundan bu xəyanəti etdiyini deyirlər, -Əksər təfsirçilərin göstərdiyi ikinci səbəb, daha məntiqə uyğundur. Onların fikirincə, axirət dünyasına etiqadsız zalım başçılar, zahirdə özlərini qeyrətli-namuslu göstərsələr də, əsl həqiqətdə, onların xarakterində belə xüsusiyyətlər yoxdur. Dünya nemətlərinə görə millətə zülm edən, millətin qızlarının iffətini düşünməyən başçıların qeyrətli olduğunu zənn etməyə heç bir əsas yoxdur!...



Həzrət Adəm qadağan olunmuş meyvəni ixtiyari şəkildə yedi, yoxsa qeyri-ixtiyari?

Cavab: Bizim əqidəmizə görə bütün peyğəmbərlər, eləcə də, həzrət Adəm (ə) bir işi görüb-görməməkdə azad olmuşlar. Həzrət Adəm azad olmasaydı, ya Allah ona əmr etməz, ya da o bu əmrdən çıxmazdı. Adəm bu əmri azad şəkildə pozduğu üçün cəzalandırılır və tövbə edir.
Hər hansı bir işə məcbur edilən insan bu işin məsuliyyətini daşımır. Məcburi işə görə tövbə də zəruri deyil.



Nə üçün insanlar fərqli doğulur?

Nə üçün insanlar fərqli doğulur? Cavab: İnsanların fərqli doğulmasının bir səbəbi, ictimai və fərdi çatışmamazlıqlarıdır. Məsələn, var-dövlətli insanların övladları fəqirlərin övladlarına nisbətən sağlam, gözəl və istedadlı olurlar. Cəmiyyəti varlı və kasıba bölən isə, Allah deyildir. Amma insanlar arasındakı fərqlərin bir hissəsi yaranış qanunlarından doğur. Əgər insanlar fərqləndirilməsəydilər, bir zavodun istehsal etdiyi məhsul kimi bir-birlərinə oxşayar və həyat maraqsız olardı. Dünyada iki tam eyni insanın olmaması gözəllik deyilmi?! Bir şeyi də qeyd edək ki, cəmiyyət də insan orqanizmi kimi müxtəlif əzalara ehtiyaclıdır. Kamil insanın gözə, qulağa, dilə ehtiyacı olduğu kimi, kamil cəmiyyət də müxtəlif sahələrdə zövqlü və istedadlı insanlara ehtiyaclıdır. Amma bu o demək deyil ki, bəstəkar yaxşı yaşamalı, fəhlə isə, kasıbçılıqla ömür sürməlidir...




Öncəki
Sonrakı