Quran nə üçün peyğəmbərləri Allahın minnəti hesab edir?


“Allah möminlərə minnət qoydu (lütf etdi). Çünki onların öz içərisindən özlərinə (Allahın) ayələrini oxuyan, onları (pis əməllərdən) təmizləyən, onlara Kitabı (Quranı) və hikməti öyrədən bir peyğəmbər göndərdi. Halbuki bundan əvvəl onlar açıq-aydın zəlalət içərisində idilər.” (Ali-İmran-164) Quran bu elçiləri ilahi minnət adlandırır və bunun səbəbini bəyan edir. Həm də məhz möminlər üçün. Çünki bu nemətin qədrini yalnız mömin bilər. Quran bu mətləbi (elçilərin minnət olması) bəyan etməklə yanaşı nemətin səbəbini də açıqlayır. Bu ilahi elçilər Allahın ayələrini insanlara oxuyur, bu ayələri açıqlayır və gizli mətləbləri bəyan edirlər. İnsanlara əxlaqı, düzgün davranışı, bir-birinin haqqını necə qorumağı, nəyin haram və halal olmasını, davranış qaydalarını öyrədir. Həmçinin bu ilahi elçilər insanlara Allah qanunlarını (şəriəti) öyrədir, insanlar üçün mühüm olan tibbi və elmi biliklərin yolunu göstərirlər. Hətta tarixdə bir çox ilklər vardır ki, onları insanlara peyğəmbərlər öyrədib, yaxud yolunu göstərib.


Münafiqlik və Quranın bu barədə işarə etdiyi incə mətləbi nədir?


“Münafiqlər Allahı aldatmağa çalışırlar. Halbuki əslində (Allah) onları aldadır. Onlar namaza durduqları zaman (yerlərindən) tənbəlliklə (könülsüz) qalxar, özlərini (yalandan) xalqa göstərər və Allahı olduqca az yad edərlər.” Münafiqlərin bir xisləti özlərini aldatmalarıdır. Quranın digər bir bəyanı “Onlar namaza durduqları zaman” ifadəsidir. Ayədə onların namaz qıldıqları zaman deyil, namaza durduqları zaman ifadəsi işlənib. Bu da o deməkdir ki, onlar namaz qılan deyillər. Həmçinin namaz tək zahiri əməli hökümdən ibarədt deyil, əksinə zahiri əməl ilə bərabər insanın niyyətində və qəlbində də olmalıdır.


“And olsun ata və oğula” – Quranın and içərək diqqət çəkdiyi ata və oğul kimdir?


Cavab: “Məcməul-bəyan” (Şeyx Təbərisi) təfsirində belə deyilir ki, ayədən məqsəd Adəm və övladlarıdır. Çünki onlar Adəmdən sonra möcüzəvi şəkildə dünyaya gəlir və dünyanı abad edirlər. “Mizan-təfsirin”də ata və oğul barədə deyilir: Məqsəd İbrahim (ə) oğlu İsmaildir (ə). And feli ilə and içilənlər arasında əlaqə yaratdıqda və şəhərə (Məkkə) and içildiyinə görə bu şəhərin əsasını qoyanlar həzrət İbrahim və oğludur (ə). (Çünki Bəqərə surəsinin 127-ci ayəsində buyrulur: O zaman ki, İbrahimin və İsmailin evin-Kəbənin- təməlini ucaldırdılar).Surənin ilk ayəsində Məkkəyə and içilir, bu şəhərdə yaşayan peyğəmbərə (s) müraciət olunur və şəhərin əsasını qoyan İbrahim və İsmailə (ə) işarə olunur.


Quranın bizə vəd etiyi sevgi nədir və onun şərtləri hansılardır?


Quran bizlərə aşkar şəkildə iman sevgisi, iman şirinliyi vəd edir. Lakin müəyyən şərt daxilində. Ayədə belə buyrulur: “Həqiqətən, iman gətirib yaxşı işlər görənlər üçün Rəhman (ürəklərdə) bir sevgi yaradacaq.” (Məryəm-96) İman insanın qəlbini xəbislik və şirkdən paklayır, saleh əməl isə insanı öz ətrafında xeyirxah kimi tanıtdırır. Bu da insanların sevgi və məhəbbətinin qazanılmasına vasitə olur. İnsan iman və saleh əməllə həm Uca yaradanın, həm də insanların sevgisini qazanır. Bu da insan üçün həyatda əldə etdiyi ən böyük nəaliyyətdir.Həmçinin İmam Sadiq (ə) buyurub: “Əlinin (ə) vilayəti (İmaməti) Allahın mömin bəndəyə saleh əməli müqabilində bəxş etdiyi hədiyyəsidir.” (Kafi 1/431) (Təfsiri-furat -247)


Ən çətin anlarında insanın dadına yetişə biləcək Quran munacatı?!


Quran ayələri bütövlükdə rəhmət və şəfadır: Biz Qurandan möminlər üçün şəfa və mərhəmət olan ayələr nazil edirik- (İsra-44).
(Bütlər yaxşıdır) yaxud əli hər yerdən üzülüb darda qalan birisi Ona (Allaha) dua etdiyi zaman onun duasını qəbul buyuran, (sizdən) şəri sovuşduran, sizi yer üzünün varisləri edən kimsə? Məgər Allahla yanaşı başqa bir tanrımı var? Siz nə az düşünüb danışırsınız?
Əm-mən yucibul-muztərra izəə dəaahu və yəkşifus-suuə və yəcəlukum xuləfə-əl-ərz. Ə ilahun məəl-lah. Qəliləm ma təzəkkərun.
Zikr olunan bu ayə əsasən müşküllərin, çətinliklərin həllində çox təsirlidir. Mirzə Cavad Mələki Təbrizi “Muraqibat” əsərində yazır ki: Yaxşı olar ki, insan çətinliklər və müşküllərlə üzləşdikdə bu şərif ayəni oxusun.


Qurani-Kərimin baxışına əsasən İslam ümmətinin düşmən qarşısında vəzifəsi nədir?


Cavab: Quran müsəlmanları birliyə dəvət edərək, istənilən bir təfriqəyə qadağa qoyur. (“Ali-İmran”, 103; “Ənfal”, 42.)
Yağış damlaları ayrı-ayrılıqda zərif olsalar da, bir hövzəyə daxil olduqda əzəmətli bir təlatüm yaradıb, ağır turbinləri hərəkətə gətirir, böyük şəhərləri elektrik enerjisi ilə təchiz edirlər. Barmaqlar ayrı-ayrılıqda zəif olsalar da, sıxılıb yumruq yaratdıqda düşməni qorxuya salırlar. Əldəki barmaqların biri uzun biri gödək, biri kobud biri incə olsa da, hər barmağın öz işi var. Müxtəlif istedadlı barmaqlar bir yerə toplandıqda isə böyük güc yaranır...


Qurani Kərimdən qısa və mühüm bir dua nümunəsi - Furqan (74) nə haqdadır?


Quranın bizə öyrətdiyi gözəl dualardan biri də \"Furqan\" surəsinin 74-cü ayəsidir: \"Ey Rəbbimiz, bizə zövcələrimizdən və uşaqlarımızdan gözümüzün işığı (nuru) olacaq ehsan buyur!\" Zikr olunan bu ayə möminlərin dilindən zikr olunur. Quran sanki möminlərin niyyətindən, qəlbindən keçənlərdən xəbər verir. Bu ayə öz daxilində etiqad, valideyn məsuliyyəti və bir neçə mühüm mətləbi ehtva edir ki, bu mətləblər ayənin yəfsirində belə izah olunur:
1-Bəndəçilik və əqli idraka sahib olmaq Rəhman olan Allahın bəndələrinin xass sifətlərindəndir.
2- İnsan gərək ailəsi, övladları, gələcək nəsli qarşısında məsuliyyətini və öhdəliklərini dərk etsin. Onların xoş gələcək və son aqibəti barədə düşünüb, müsbət səy etsin... (\"Ey Rəbbimiz, bizə zövcələrimizdən və uşaqlarımızdan...)
3- İnsan bu yolda Allahdan kömək istəməyi idrak etsin və bunu bacarsın... (Ey Rəbbimiz bizə... ehsan buyur...)


“İnsan və cinn günahları barədə sorğu sual olunmazlar” ayəsindən məqsəd nədir?


Mərhum Əllamə Təbətəbai ayənin izahında buyurur: Bu ayəni digər bir ayə olan “Allah sürətlə hesab çəkəndir” (Nur-39) ayəsi ilə də uyğunlaşdırmaq olar (Allah elə hesab çəkər ki onların danışmağa belə ehtiyacı olmaz). Qiyamət günü müxtəlif dayanacaq və mərhələləri olan bir gündür, həmən günü insanların ağızlarına möhür vurulacaq, əzalar danışacaq (Yasin-65) və günahkarlar üzlərindən tanınacaq (ər-Rəhman-41). Bəs onlar sorğu sual olunmayacaqlar? Sualının cavabında demək olar ki, bütün əlamətlər onların üzündə aşkar olacaq (ər-Rəhman-41: Günahkarlar üzlərindən tanınacaq, kəkillərindən və ayaqlarından tutulub yaxalanacaqlar).”


Quranda Allaha doğru yüksəldiyi bildirilən “pak söz” nədir?


“Hər kəs izzət-qüdrət istəsə, (bilsin ki, dünyada da, axirətdə də) bütün izzət-qüdrət ancaq Allaha məxsusdur. Pak söz Ona tərəf yüksələr və pak sözü də (Allah dərgahına) yaxşı əməl qaldırar.” (Fatir-10) Ayətullah Məkarim Şirazi ayənin təfsirində buyurur: “Mütəal Allah yağış qətrələri ilə olu torpağa həyat verdiyi kimi, “pak söz” və “saleh əməllə” insanı ucaldar, Öz yaxınlıq və rəhmətinə daxil edər.” (Nümunə c. 18) “Məcməul-bəyan” təfsirində deyilir: “Yüksəlmək ifadəsi Allah Təalaya nisbət verilir. Necəki deyərlər onların işi sultana, padişaha qaldırıldı (ğötürüldü), “pak sözə” gəlincə isə Allahı böyük bilmək (allahu Əkbər), pak və münəzzəh bilməkdir (sübhanəllah). Ən üstün kəlimə “La ilahə illəllah” zikridir. (cild 20. Səh-311)


“Pis şeylərdən uzaqlaş!” ayəsində məqsəd nədir və hədəf kimdir? – Muddəsir (5)


... Cavab: ” Ayədə hər növ günah və Allaha üsyandan çəkinməyə əmr edilib.Təfsir alimlərin\' əsasən Peyğəmbər (s) künahdan məsumdur, insanlar üçün ülgüdür. Peyğəmbərlərdən (ə) günah və pis əməl baş verməz. Əslində müfəssirlər tərəfindən yekdilliklə bu xitabın möminlərə deyildiyi qəbul olunur. Necəki övlada oğurluq etmə deyirsən. Bu o demək deyil ki, uşaq oğurluq edir! Peyğəmbərin (s) məsumluğunun dəlili Quranda “Nəcm” surəsində zikr olunmuşdur: “O, kefi istəyəni danışmır. Bu, ancaq nazil olan bir vəhydir.” (Nəcm|3-4)” Qeyd edək ki, ayədəki “ricz” kəlməsi əzaba səbəb olacaq hər bir günah və üsyandır. Allah Təala ayədə bu cür xitab etməklə bütün insanlara hər növ günahdan çəkinməyi əmr edir.|Yaşar Nuriyev


© Gürcüstan - İslami Təhqiqat qrupu 2012 . Flag Counter