İslam dinində söyüş söyməyə münasibət necədir?


Cavab: İslam dininə əsasən söyüş söymək qəti surətdə qadağandır. Bir insanın (kim olursa, olsun) namusuna, millətinə, şəxsiyyətinə və ailə üzvlərinə söymək olmaz. Ümumiyyətlə heç kəsə qarşı təhqirə yol vermək olmaz.
Həzrəti Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bildirir ki, bir müsəlmana söymək ağır bir günah (füsuq), onunla döyüşməyə təşəbbüs etmək isə küfrdür.1 Onun hədislərində ata-anaya, əshabələrə, ölülərə, dünyaya, dağa-daşa, zəmanəyə, eləcə də, külək və heyvanlara söymək də qadağan olunub.
Qeyd edək ki, bu məsələ ilə əlaqədar olaraq İslam əxlaq elmində işlədilən səbb və şətm kimi ifadələrə də toxunmaq lazımdır. Lüğəvi mənası söyüş söymək və bir nəfəri pis sözlərlə pisləmək olan bu ifadələr Allah, peyğəmbər və əshabələr haqqında inkar, lağ etmək, gözdən salmaq və xor baxmaq kimi arzuolunmaz əməlləri bildirir....


İşin ən yaxşı başlanğıcı və sonu nədədir? İmam Hüseynin (ə) hədisi


Həzrət İmam Hüseynə (ə) sual verirlər ki, insanın fəzilət və kəraməti nədədir?
Həzrət (ə) buyurur: “Dili nəzarətdə və ixtiyarda saxlamaqda və səxavətə malik olmaqda”.
Sual verirlər ki, bəs insanın naqisliyi nədədir?
Buyurur: “Özünü faydalı olmayan şeyə məcbur etməkdə”.
Özünü lazımsız yerə əziyyətə salmamaq barədə Həzrət Mövladan (ə.f) da buyuruş var. Belə ki, İmam Zaman ağa (ə.f) buyurur:“Sizdən istənilməyən şeyləri öyrənməyə görə özünüzü əziyyətə salmayın”....


Hansı amillər insanı Allaha qarşı asi edir?


İnsan üsyankar bir varlıqdır. Əgər Allahı tanıyıb onu qəbul etməsə və itaəti özünə sığışdırmasa – bu üsyanı davamlı olar. İnsanı üsyan etməyə vadar edən amillər ilə tanış olaq.
1. Dünya ləzzətləri. İnsan dünya ləzzətinə görə hər cür günah etməyə hazırdır. Çünki tamahkar və hərisdir. Dünya nemətləri onu özünə cəlb edir. Ona görə də deyə bilərik ki, üsyan etməsinin ilk amili – dünya ləzzətləridir.
2. Şeytanın (lən) pis şeyləri ona yaxşı göstərməsi. Şeytan (lən) günahı elə bəzəyir ki, insan onu yaxşı əməl kimi görür. Haram malı halal hesab edir. Naməhrəmə əl uzadır və insanların haqqını tapdalayır.
3. Əmmarə nəfsi. İnsanın əmmarə adlı nəfsi vardır ki, onu daima günah etməyə tərəf cəlb edir və büdrəməsi üçün şərait yaradır....


Atasına kömək etməkdən imtina edən varlı cavana Peyğəmbərin (s) cəzası!!


Əmirəl-möminin (ə) nəql edir: “Bir gün bir qoca kişi oğlu ilə bir yerdə Peyğəmbərin (s) xidmətinə gəlirlər. Qoca kişi ağlayaraq deyir ki, “Mən oğlumu min əzab və əziyyətlə böyütmüşəm. Öz mal və sərvətimdən ona yardım etmişəm ki, müstəqil olsun. Ancaq bu gün ki, mən zəif və gücsüzəm və bütün malımı əldən vermişəm, o, mənə yardım etməyi əsirgəyir. Hətta bir tikə çörək belə vermir”. Həzrət (s) üzünü onun oğluna tutub buyurur: “Sənin bununla bağlı nə cavabın vardır?”. Deyir: “Ya Rəsulallah! Mənim ailəmin xərclərindən artıq heç nəyim yoxdur”. Həzrət (ə) atasına buyurur: “İndi sən nə deyirsən?”.
Qoca deyir: “Onun bir neçə buğda, arpa, kişmiş anbarı vardır. Dirhəm və dinarla dolu kisələri vardır”. Həzrət (s) oğluna buyurur: “Cavabın vardır?”. Deyir: “O, səhv edir, mənim heç bir şeyim yoxdur”. Həzrət (s) onun oğluna xitab edərək buyurur: “İlahi əzabdan qorx və sənin üçün bu qədər zəhmət çəkən atana yaxşılıq və ehsan et”. Oğlu deyir: “Mənim heç nəyim yoxdur”...


İslam əxlaqına görə Üzrü qəbul etməmək günah sayılırmı?!


İslamın nəzərinə görə, üzr vacib və zəruri bir əməl olduğu kimi, onu qəbul etmək də məharət istəyir. Əgər insan qarşı tərəfin üzrünü rədd edərsə, gərək bilsin ki, səhv iş görmüşdür.
Üzrü qəbul etməməyin bəzi təsirləri vardır ki, onlarla tanış olaq:
1. Şantaj edənin günahı. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Hər kimdən din qardaşı üzr istəyər və o, üzrünü qəbul etməzsə – onun günahı şantaj edənin günahı kimi olar”.
2. Kövsər hovuzuna daxil olmaz. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Hər kimin din qardaşı üzr istəmək üçün yanına gələr – gərək üzrünü qəbul etsin. Əgər qəbul etməzsə, Kövsərin kənarında mənə qovuşmaz”.
3. Şəfaətdən faydalana bilməz. Həzrət Peyğəmbər (s) İmam Əliyə (ə) buyurur: “Hər kim üzrü qəbul etməzsə – üzr istəyən istər yalan desin, istərsə də doğru – mənim şəfaətimi əldə edə bilməz”...


İslam dinində üzr istəməyin hansı qayda-qanunu var?


Dinimizin nəzərinə görə, insan üzr istəməyin ədəb qaydalarını öyrənməlidir. Həm özü izr istəməyi bacarsın, həm də başqalarının üzrünü qəbul etsin.
Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Zinhar o əməldən ki, ona görə üzr istəyəsən. Çünki bu işdə gizli şirk vardır”. Əmirəl-möminin (ə) buyurur: “Üzr istəməyə ehtiyac duymamaq, üzr istəməkdən daha izzətlidir”. Üzrün qəbul olma şəraiti. Üzr istəmək üçün lazım olan şərait olmalıdır ki, qəbul oluna bilsin.
1. Niyyətin hüsn olması. ”(Qadın və uşaqlar kimi) zəiflərə, xəstələrə və xərcləməyə (yolxərci etməyə) bir şey tapa bilməyən kəslərə Allah və Onun Peyğəmbəri üçün (söz və əməldə) xeyirxahlıq edəcəkləri təqdirdə (cihadı tərk etmələrinə görə) bir günah yoxdur (onların boynuna vəzifə düşmür və buna görə də onlara təzyiq göstərilməməlidir).
2. İxlaslı olmaq. Müsəlman gərək xaliscəsinə üzr istəsin. Qarşı tərəfin razılığından başqa bir şey düşünməsin.
3. Peşman olmaq. Üzr istəyən şəxs gərək əməlindən peşman olsun.
4. Təkrar etməmək. Tövbədə olduğu kimi, üzr istəyən zaman da insan qəti qərara almalıdır ki, etdiyi xatanı bir də təkrar etməsin....


Böyük əxlaq ustadı olan Ayətullah Zahid Müttəqi hansı dörd şeydən çəkinməyi tapşırardı?!


Ayətullah Zahid Müttəqi vəfat etməzdən bir il əvvəl, Şeyx Hadi Talihi onu ziyarət edir. Nəql edir: \"Onun yanından çıxıb getmək istəyəndə, alim deyir: “Əyləş!”. Mən əyləşdim.
O, buyurdu: “Bismilləhir-Rahmənir-Rahim! Axund bizə deyərdi: dörd şeydən uzaq olun, uzaq olun!
1. Çoxlu danışmaqdan. 2. Çoxlu yeməkdən. 3. Çoxlu yatmaqdan. 4. Qəflətdə olan insanlarla çoxlu rabitə qurmaqdan.
Bu əməllərin yerinə Allahı zikr et gözəl adları ilə. Sükut et, müti ol, Allahla xəlvətdə münacat et və zikrini söylə”\". Bəli, hər kim həqiqi mömin olmaq istəyirsə, gərək bu dörd əməldən çəkinsin və alimlərin tövsiyə etdiyi əməlləri yerinə yetirsin. Ancaq o zaman həqiqi salik olar və Allah yoluna qədəm basmış olar.


Hansı günahdır ki, hətta Şeytan belə onu etmək istəmir?!


Töhmət vurmaq və böhtan atmaq – o qədər çirkin sifətlərdir ki, hətta şeytan (lən) belə bu cür insanlardan qaçır. Halbuki, şeytan həmişə insanların rəzil işləri görməsindən sevinir. Ancaq bəzi əməllər o qədər çirkindir ki, hətta şeytan belə onun ağırlığını hiss edib, ondan uzaq olmağa çalışır. Töhmət və böhtanın ziyanları:
1. Töhmət və böhtan insan mənəviyyatına təsir edər. İmam Sadiq (ə) buyurur: “O zaman ki, mömin, mömin qardaşına töhmət vurar – iman onun qəlbində əriyər. Necə ki, duz suda əriyər”.
2. İnsan rabitələrinə mənfi təsir edər. İmam Sadiq (ə) buyurur: “O kəs ki, din qardaşına töhmət vurar, onların aralarında hörmət qalmaz”...


Möminin gülməyi yaxşıdır, yoxsa ağlamağı?


Gülmək və ağlamaq – insana məxsus olan iki sifətdir. Məsumlarımız (ə) bizə verdikləri tövsiyələrdə günahlarımıza və Allah qorxusuna görə ağlamağımızı xüsusi vurğulamışdılar.
Dinimiz hər şeydə etidala əməl etməyi tövsiyə etdiyi kimi, gülmək və ağlamaq mövzusunda da etidala riayət etməyi göstəriş vermişdir.
İmam Sadiq (ə) buyurur: “Əgər ağlamağın gəlməsə, özünü ağlamağa vur ki, əgər gözlərindən milçəyin başı qədər yaş çıxarsa, səadətinə əhsən olsun”.
Həzrət İmam Cəfər Sadiq (ə) başqa yerdə buyurur: “Hər kim qardaşının üzünə təbəssüm edərsə, o təbəssüm onun üçün yaxşılıq olar”.
Nəql edilir ki, Peyğəmbərimiz (s) gülərüz insan idi. Danışan zaman təbəssüm edərdi.
Ağlamaq və gülmək – əgər yerində istifadə olunarsa, bəyənilən hesab olunar. Ancaq bu iki sifətdə nə ifrat etmək lazımdır, nə də təfrit. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Çox gülməkdən çəkinin ki, qəlbi öldürər”.


Əxlaqi xüsusiyyətlərdən olan Səbir, alicənablıq, kəramət nədir?


Həzrət İmam Həsən Müctəbaya (ə) sual verirlər ki, səbir nədir? Həzrət (ə) buyurur: “Səbir – yəni qəzəbini yatızdırasan və özünə hakim olasan”.
Sual verirlər ki, bəs alicənablıq nədir? Həzrət (ə) buyurur: “Qəbilənə ehsan etmək və xəsarətlərə dözmək”.
Soruşurlar ki, bəs kəramət nədir? Buyurur: “Xahiş olunandan (istəniləndən) çoxunu bağışlamaq və qəhətlik zamanı yemək verməkdir”.


© Gürcüstan - İslami Təhqiqat qrupu 2012 . Flag Counter